Sáng 9/4, Thứ trưởng Võ Văn Hưng làm việc với Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường nhằm đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ thời gian qua và định hướng trọng tâm trong thời gian tới.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng. Ảnh: Bảo Thắng.
Tư duy quản lý phải chuyển từ hành chính sang kiến tạo phát triển
Theo Thứ trưởng, lĩnh vực chất lượng, chế biến và phát triển thị trường nông sản có phạm vi rộng, liên quan trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp, địa phương và toàn bộ chuỗi giá trị ngành hàng. Do đó, nếu chỉ dừng ở cách làm hành chính, như kiểm tra, giám sát, ban hành văn bản... sẽ không đáp ứng được yêu cầu thực tiễn.
Ông yêu cầu Cục phải chuyển mạnh sang tư duy kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Điều này đồng nghĩa với việc không chỉ hoàn thành nhiệm vụ theo phân công, mà phải chủ động nắm bắt vấn đề, tham mưu kịp thời, phối hợp hiệu quả và hướng tới kết quả cuối cùng. Đó là, hỗ trợ được gì cho người dân, tháo gỡ được gì cho doanh nghiệp và mở rộng được thị trường ra sao.
Thứ trưởng nhấn mạnh, chất lượng, an toàn thực phẩm, chế biến và thị trường không phải những khâu tách rời, mà gắn chặt với sản xuất ban đầu, tổ chức vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn hàng hóa và năng lực cạnh tranh. Nếu một mắt xích không đảm bảo, người chịu thiệt cuối cùng là nông dân.
Trong bối cảnh hiện nay, khi công nghệ, thị trường và yêu cầu của các nước nhập khẩu thay đổi nhanh chóng, các hàng rào kỹ thuật ngày càng khắt khe, cách làm cũ không còn phù hợp. Ông cảnh báo tình trạng trì trệ, phản ứng chậm hoặc lúng túng trước yêu cầu mới sẽ khiến ngành nông nghiệp mất lợi thế.
"Là cơ quan quản lý nhà nước, phải làm rõ chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm", lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh và chỉ ra, thực tế vẫn còn tình trạng chồng chéo, thiếu rõ ràng về đầu mối xử lý và cơ chế phối hợp. Khi phạm vi công việc rộng mà không phân định cụ thể sẽ dễ dẫn đến đùn đẩy, bỏ sót hoặc xử lý không đến nơi đến chốn.
Do đó, Cục cần rà soát toàn bộ nhiệm vụ, phân loại rõ từng mảng công việc, xác định cụ thể đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp, kết quả đầu ra và tiến độ thực hiện. Mỗi nhiệm vụ phải gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân, từng bộ phận, theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ kết quả”.
Cơ chế phối hợp, vì thế, phải đề cao tính hiệu quả. Những vấn đề liên quan đến người dân và doanh nghiệp không thể xử lý theo kiểu cắt khúc. Nếu thiếu phối hợp, khi phát sinh vướng mắc sẽ kéo dài thời gian xử lý, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực quản lý và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Cục trưởng Ngô Hồng Phong báo cáo một số tồn tại, hạn chế thời gian qua. Ảnh: Bảo Thắng.
Thứ trưởng cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của chất lượng và chế biến trong nâng giá trị nông sản. Theo ông, nếu chỉ tập trung vào sản xuất mà không làm tốt các khâu sau thu hoạch, bảo quản, chế biến thì giá trị gia tăng sẽ thấp, xuất khẩu thiếu bền vững. Ngược lại, chế biến tốt sẽ giúp kéo dài thời gian bảo quản, đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường và giảm áp lực tiêu thụ thô.
Công tác an toàn thực phẩm phải được thực hiện xuyên suốt, thực chất, gắn với phòng ngừa rủi ro, thay vì chỉ xử lý khi xảy ra sự cố. Quản lý chất lượng cũng cần hướng tới nâng chất lượng thật của sản phẩm, xây dựng uy tín cho nông sản Việt.
Về thị trường, Thứ trưởng yêu cầu phải theo dõi sát biến động cung cầu, chính sách nhập khẩu, xu hướng tiêu dùng và các yêu cầu kỹ thuật mới. Cơ quan quản lý phải chủ động tham mưu, cảnh báo sớm và hỗ trợ doanh nghiệp điều chỉnh, không thể để doanh nghiệp tự xoay xở hoặc chỉ phản ứng khi đã phát sinh vướng mắc.
Hoàn thiện thể chế, tăng nguồn lực và siết kỷ cương thực thi
Báo cáo Thứ trưởng, Cục trưởng Ngô Hồng Phong thừa nhận, hệ thống quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm nông, lâm, thủy sản vẫn còn những điểm nghẽn. Trước hết, việc phân công quản lý theo chuỗi ngành hàng dù cơ bản rõ ràng nhưng trên thực tế vẫn tồn tại tình trạng một cơ sở chịu sự quản lý của nhiều cơ quan. Điều này khiến việc kiểm soát chưa thống nhất, hiệu quả quản lý chưa cao.
Hệ thống pháp luật, tiêu chuẩn kỹ thuật cũng bộc lộ hạn chế khi nhiều quy định đã lạc hậu, chưa theo kịp chuẩn mực quốc tế và yêu cầu thị trường. Việc rà soát, cập nhật còn chậm trong khi các rào cản kỹ thuật ngày càng gia tăng.
Chuỗi cung ứng nông sản phát triển nhanh nhưng thiếu bền vững. Tỷ lệ sản xuất theo tiêu chuẩn, theo chuỗi liên kết còn thấp, chất lượng và an toàn thực phẩm chưa ổn định. Đáng chú ý, nông sản Việt vẫn thiếu thương hiệu mạnh trên thị trường quốc tế.
Ở khâu chế biến, công nghiệp chế biến chưa phát triển tương xứng, tổn thất sau thu hoạch còn cao. Chuyển đổi số mới ở giai đoạn đầu, hạ tầng và dữ liệu chưa đồng bộ. Trong khi đó, thị trường xuất khẩu đối mặt nhiều khó khăn khi các nước tăng bảo hộ, nâng tiêu chuẩn. Công tác dự báo và phản ứng chính sách có lúc còn bị động, một số giải pháp triển khai chưa quyết liệt.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội kiểm tra việc chấp hành điều kiện an toàn thực phẩm tại cơ sở sản xuất trên địa bàn. Ảnh: Trần Sơn.
Từ thực tại này, Thứ trưởng Võ Văn Hưng yêu cầu rà soát toàn bộ hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực chất lượng, chế biến và phát triển thị trường. Đồng thời, xây dựng văn bản phải đảm bảo tính khả thi, rõ ràng, dễ hiểu và phù hợp thực tiễn. Không thể để xảy ra tình trạng văn bản ban hành nhưng địa phương lúng túng, doanh nghiệp không biết thực hiện ra sao.
Thứ trưởng cũng lưu ý, hiệu quả quản lý không nằm ở số lượng văn bản được ban hành mà ở kết quả thực hiện. Do đó, cần theo dõi chặt chẽ việc triển khai, tăng cường kiểm tra, đánh giá, sơ kết, tổng kết để kịp thời điều chỉnh. Tư duy phải chuyển sang “theo đến cùng để đảm bảo hiệu quả thực chất”.
Về nguồn lực, ông yêu cầu rà soát lại đội ngũ cán bộ theo từng mảng công việc, bố trí đúng người, đúng việc và tăng cường đào tạo, bồi dưỡng. Công tác tham mưu chính sách, theo dõi thị trường hay kiểm tra chất lượng đòi hỏi năng lực khác nhau, không thể bố trí dàn trải.
"Yếu tố quyết định vẫn là con người và tinh thần làm việc. Nếu cán bộ không chủ động, không dám nhận việc, không theo việc đến cùng thì khó tạo chuyển biến", Thứ trưởng định hướng và yêu cầu chấm dứt tình trạng làm việc hình thức, cầm chừng, né tránh trách nhiệm hoặc đùn đẩy công việc. Cán bộ phải chủ động nghiên cứu, đề xuất và phát hiện vấn đề, thay vì chờ giao việc.
Thứ trưởng Võ Văn Hưng giao Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường xây dựng chương trình hành động cụ thể, lượng hóa được kết quả và bám sát các nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Ông nhấn mạnh, đây là giai đoạn đòi hỏi sự thay đổi mạnh mẽ về tư duy và cách làm.
