Giảm chi phí, tăng hiệu quả sản xuất
Từ vụ đông xuân 2025-2026, tỉnh An Giang đã triển khai thí điểm hàng chục mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh, với tổng kinh phí hơn 38 tỷ đồng. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa Đề án phát triển 1 triệu hecta lúa chất lượng cao vùng ĐBSCL.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, các mô hình được bố trí tại nhiều địa phương trọng điểm như Cần Đăng, Cô Tô, Châu Phong, Thoại Sơn, Long Điền, Phú An, Núi Cấm, Nhơn Hội, Mỹ Thạnh Tây và phường Vĩnh Tế. Mỗi mô hình có quy mô 50ha, triển khai liên tục trong 3 vụ sản xuất, từ đông xuân 2025-2026 đến hết thu đông 2026.
Các mô hình này áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp theo hướng dẫn của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, làm cơ sở kiểm đếm phát thải khí nhà kính, đồng thời xây dựng nền tảng kỹ thuật cho việc nhân rộng toàn tỉnh trong giai đoạn tới.
Cán bộ ngành nông nghiệp An Giang cùng nông dân trao đổi, đánh giá mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp trên cánh đồng, hướng tới nhân. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Đáng chú ý, nông dân tham gia mô hình được hỗ trợ đến 50% chi phí giống và phân bón, 30% thuốc bảo vệ thực vật; phần còn lại do người dân đối ứng. Chính sách này không chỉ giảm gánh nặng đầu vào mà còn khuyến khích nông dân mạnh dạn chuyển đổi phương thức canh tác.
Ông Nguyễn Văn Tâm, nông dân xã Cần Đăng (An Giang) chia sẻ: "Trước đây sạ dày, bón phân nhiều nên chi phí cao mà hiệu quả chưa chắc ổn định. Nay tham gia mô hình trồng lúa chất lượng cao, được hướng dẫn giảm giống, giảm phân, lại có hỗ trợ nên bà con rất yên tâm. Nếu làm đúng kỹ thuật mà năng suất vẫn đảm bảo thì lợi nhuận chắc chắn sẽ cao hơn".
Theo ngành nông nghiệp và môi trường, các mô hình sẽ áp dụng cơ giới hóa đồng bộ từ làm đất, gieo sạ đến thu hoạch. Lượng giống gieo sạ giảm còn 80kg/ha trong vụ đông xuân và 65kg/ha ở các vụ tiếp theo. Đồng thời, giảm 30% phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, tiết kiệm 20% lượng nước tưới so với phương thức truyền thống.
Song song đó, 100% diện tích tham gia sẽ áp dụng các quy trình canh tác bền vững như “1 phải 5 giảm”, tưới ngập khô xen kẽ, tiêu chuẩn SRP hoặc các tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt. Việc cấp mã số vùng trồng cũng được triển khai, tạo điều kiện thuận lợi cho truy xuất nguồn gốc và xuất khẩu.
Đặc biệt, các mô hình ứng dụng mạnh mẽ công nghệ hiện đại như san phẳng mặt ruộng bằng tia laser, sử dụng máy cấy, máy sạ hàng kết hợp bón phân, thiết bị bay không người lái (drone) trong gieo sạ, bón phân và phun thuốc. Đây là bước tiến quan trọng giúp giảm chi phí lao động, nâng cao độ chính xác và hiệu quả sản xuất.
Không chỉ dừng lại ở khâu sản xuất, ngành nông nghiệp và môi trường còn định hướng quản lý tốt phụ phẩm sau thu hoạch. Rơm rạ được thu gom để trồng nấm, làm thức ăn chăn nuôi hoặc sản xuất phân hữu cơ, thay vì đốt bỏ gây ô nhiễm môi trường. Việc thu hoạch đúng thời điểm, sử dụng máy gặt đập liên hợp cũng giúp giảm thất thoát và nâng cao chất lượng hạt lúa.
Liên kết sản xuất - tiêu thụ, hướng đến mục tiêu phát thải thấp bền vững
Ông Lê Văn Hùng, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Mỹ Thạnh (An Giang) cho biết: Điểm quan trọng của mô hình là gắn sản xuất với liên kết tiêu thụ. Khi sản xuất theo quy trình chuẩn, có mã số vùng trồng, doanh nghiệp dễ dàng ký hợp đồng bao tiêu. HTX sẽ là cầu nối để tổ chức sản xuất đồng bộ, giúp nông dân yên tâm đầu ra.
Theo ông Trần Thanh Hiệp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, các mô hình thí điểm không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải của Việt Nam tại Hội nghị COP26, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Nông dân và cán bộ kỹ thuật kiểm tra đồng ruộng, áp dụng quy trình canh tác giảm giống, giảm phân bón, góp phần nâng hiệu quả sản xuất và giảm phát thải trong sản xuất lúa. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Đây là cơ sở thực tiễn để tuyên truyền, hướng dẫn nông dân áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, tiến tới nhân rộng Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao trên toàn tỉnh.
Ông Hiệp nhấn mạnh, với mục tiêu đến năm 2030 phát triển hơn 351.000ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, An Giang đang từng bước tái cơ cấu ngành lúa gạo theo hướng hiện đại, bền vững. Những mô hình thí điểm hôm nay được kỳ vọng sẽ trở thành hạt nhân lan tỏa, giúp nông dân thay đổi tư duy sản xuất, nâng cao giá trị hạt gạo để phục vụ xuất khẩu ngày càng tốt hơn.
