Chiều 13/5, Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (Vietrisa) phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ và Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) tổ chức sơ kết kết quả đánh giá tuân thủ quy trình canh tác lúa 1 triệu hecta, hướng tới cấp nhãn hiệu Gạo Việt xanh phát thải thấp, thông qua công cụ ViRiCert.
Trong giai đoạn 2024-2025, các địa phương vùng ĐBSCL đã triển khai quy trình kỹ thuật canh tác lúa chất lượng cao và phát thải thấp theo Quyết định số 4043/QĐ-BNN-TT của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường).
Đại diện Vietrisa, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ và IRRI trao chứng nhận cho các HTX đạt yêu cầu đánh giá mức độ tuân thủ quy trình canh tác lúa 1 triệu ha, thông qua công cụ ViRiCert. Ảnh: Kim Anh.
Đáng chú ý, TP Cần Thơ là địa phương đầu tiên ở ĐBSCL ứng dụng công cụ số ViRiCert để đánh giá mức độ áp dụng quy trình, phục vụ xây dựng nhãn hiệu Gạo Việt xanh phát thải thấp.
Hoạt động đánh giá được Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ triển khai thí điểm tại 11 HTX với sự phối hợp giữa Vietrisa và sự hỗ trợ kỹ thuật từ IRRI. Đây là những HTX có quy mô và trình độ sản xuất tốt và cam kết thực hiện Đề án 1 triệu ha gắn với xây dựng nhãn hiệu Gạo Việt xanh phát thải thấp.
Các đơn vị chuyên môn đã trao kỷ niệm chương cho các HTX đóng góp tích cực trong quá trình triển khai Đề án 1 triệu ha. Ảnh: Kim Anh.
Thông qua công cụ ViRiCert, dữ liệu canh tác của nông dân và HTX được cập nhật, quản lý và xác thực theo các tiêu chí kỹ thuật của Đề án 1 triệu ha. Việc đánh giá dựa trên thang điểm và mức độ tuân thủ ở nhiều khâu như: quản lý nước trước vụ; cơ giới hóa làm đất; sử dụng giống; lượng giống gieo sạ; cơ giới hóa gieo sạ; bón phân; quản lý nước giữa vụ; quản lý dịch hại; thu hoạch và quản lý rơm rạ.
Kết quả sơ kết, TP Cần Thơ ghi nhận 3 HTX có tinh thần chủ động đổi mới, tích cực áp dụng quy trình canh tác bền vững với bà con nông dân. Cụ thể là HTX nông nghiệp Thành Công (xã Trường Khánh), HTX sản xuất lúa Nghĩa Thắng (phường Mỹ Xuyên) và HTX nông nghiệp Khiết Tâm (xã Thạnh An).
Bà Nguyễn Thị Giang – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ ghi nhận vai trò của công cụ số ViRiCert. Ảnh: Kim Anh.
Bà Nguyễn Thị Giang – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ đánh giá, việc số hóa dữ liệu trên công cụ ViRiCert, không chỉ hỗ trợ công tác giám sát, đánh giá mà còn tạo nền tảng truy xuất nguồn gốc, cấp mã số vùng trồng và phát triển cơ chế chứng nhận Gạo Việt xanh phát thải thấp trong thời gian tới.
Theo bà Giang, để gạo phát thải thấp tiếp cận được các thị trường cao cấp, có giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh, yêu cầu không chỉ “sản xuất xanh” mà còn phải chứng minh được quá trình “sản xuất xanh”.
Quá trình đánh giá cho thấy, các HTX và nông dân đã từng bước thay đổi tư duy sản xuất, chú trọng hơn đến việc ghi chép dữ liệu, tuân thủ quy trình kỹ thuật và nâng cao trách nhiệm với môi trường.
Trên cơ sở dữ liệu từ ViRiCert, ngành chuyên môn TP Cần Thơ hướng tới xây dựng mã số vùng trồng cho cây lúa, nhằm chuẩn hóa quy trình sản xuất, tăng cường truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm.
Công ty cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Trung An đã xuất khẩu thành công gạo mang nhãn hiệu Gạo Việt xanh phát thải thấp sang thị trường Nhật Bản. Ảnh: Kim Anh.
Ông Lê Thanh Tùng – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Vietrisa cho biết, hiện nay các địa phương tham gia Đề án 1 triệu ha đều có nhu cầu cấp nhãn hiệu Gạo Việt xanh phát thải thấp. Công cụ ViRiCert được xây dựng đồng bộ với quy trình kỹ thuật của Đề án để phục vụ công tác tiếp nhận và đánh giá.
Các HTX và doanh nghiệp tham gia cấp nhãn hiệu phải là thành viên của Vietrisa. Hiện hiệp hội đang cấp miễn phí nhãn hiệu cho các đơn vị đáp ứng yêu cầu về quy trình sản xuất và đạt điểm đánh giá theo quy định, thông qua công cụ ViRiCert.
Đến nay, Vietrisa đã cấp nhãn hiệu cho khoảng 70.000 tấn gạo xuất khẩu sang các thị trường như Nhật Bản, châu Âu và châu Úc. Ông Tùng cho biết, khi sản lượng gạo được cấp chứng nhận đạt khoảng 500.000 tấn hoặc 1.000.000 tấn xuất khẩu, mang nhãn hiệu Gạo Việt xanh phát thải thấp, hiệp hội sẽ tính toán phương án thu phí cấp nhãn hiệu.
