An Giang xây dựng vùng lúa chất lượng cao sản lượng hơn 6 triệu tấn/năm

Sản xuất lúa gạo theo hướng xanh

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt và yêu cầu thị trường quốc tế ngày càng khắt khe, tỉnh An Giang đang chủ động tái cấu trúc ngành hàng lúa gạo theo hướng nâng cao chất lượng, giảm phát thải và gia tăng giá trị. Trọng tâm của quá trình này là việc triển khai Đề án vùng quy hoạch trồng lúa có năng suất, chất lượng cao giai đoạn 2025-2030, được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 157/QĐ-UBND ngày 13/01/2026.

Ông Lê Hữu Toàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang cho biết, mục tiêu của đề án là xây dựng vùng chuyên canh lúa chất lượng cao với quy mô 354.000ha, tổng diện tích gieo trồng hàng năm đạt trên 918.000ha, cho sản lượng khoảng 6,11 triệu tấn. Đây không chỉ là bước đi nhằm đảm bảo an ninh lương thực mà còn tạo nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành lúa gạo trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Điểm đáng chú ý là mô hình sản xuất không còn đi theo hướng “đầu tư nhiều để lấy năng suất cao” mà chuyển mạnh sang canh tác bền vững. Cụ thể, lượng giống gieo sạ được giảm xuống dưới 70kg/ha, phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật giảm 30%, lượng nước tưới giảm 20% so với phương thức truyền thống. Toàn bộ diện tích trong vùng quy hoạch phải áp dụng ít nhất một quy trình canh tác tiên tiến như “1 phải 5 giảm”, SRP, tưới ngập khô xen kẽ hoặc các tiêu chuẩn nông nghiệp tốt.

Đây là bước chuyển mang tính chiến lược, không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, phù hợp với cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Đồng thời, việc cấp mã số vùng trồng và chuẩn hóa quy trình sản xuất cũng mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường xuất khẩu cao cấp, với yêu cầu truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn môi trường ngày càng nghiêm ngặt.

Liên kết chuỗi, nâng giá trị

Một trong những trụ cột quan trọng của đề án là tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết chuỗi. Theo đó, 100% diện tích trong vùng chuyên canh phải có sự tham gia liên kết giữa doanh nghiệp với hợp tác xã, tổ hợp tác hoặc các tổ chức của nông dân trong cả sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Cùng với đó, cơ giới hóa đồng bộ được đẩy mạnh, phấn đấu đạt trên 70% diện tích. Hơn 130.000 hộ nông dân sẽ được hỗ trợ áp dụng các quy trình canh tác bền vững, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng và giảm chi phí sản xuất. Đây được xem là giải pháp then chốt để đưa nông dân từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn, gắn với thị trường.

Đề án cũng đặt mục tiêu rõ ràng về hiệu quả kinh tế: Giá trị gia tăng trong chuỗi lúa gạo tăng 40%, tỷ suất lợi nhuận của người trồng lúa đạt trên 50%. Đây là con số có ý nghĩa lớn trong bối cảnh nhiều năm qua, lợi nhuận từ cây lúa vẫn còn thấp và thiếu ổn định.

Ở khía cạnh môi trường, các chỉ tiêu cũng được cụ thể hóa và có tính khả thi cao như giảm thất thoát sau thu hoạch xuống dưới 8%, 100% rơm rạ được thu gom và tái sử dụng, giảm trên 10% phát thải khí nhà kính. Những giải pháp này không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn mở ra cơ hội tham gia thị trường tín chỉ carbon trong tương lai.

Song song đó, việc xây dựng thương hiệu gạo chất lượng cao, phát thải thấp được chú trọng, với mục tiêu đến năm 2030, lượng gạo mang thương hiệu này chiếm trên 20% tổng sản lượng xuất khẩu từ vùng chuyên canh. Đây là bước đi nhằm nâng tầm hạt gạo An Giang trên thị trường quốc tế, chuyển từ xuất khẩu số lượng sang xuất khẩu giá trị.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, đề án huy động sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp. Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang giữ vai trò chủ trì, phối hợp triển khai kỹ thuật, đào tạo và giám sát; ngành tài chính đảm bảo nguồn lực; ngành công thương hỗ trợ thị trường; khoa học - công nghệ thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Các tổ chức nông dân và hợp tác xã đóng vai trò cầu nối giữa nông dân với doanh nghiệp.

Đề án vùng quy hoạch trồng lúa có năng suất, chất lượng cao là cơ sở tái cấu trúc toàn diện ngành hàng lúa gạo của An Giang. Khi các giải pháp được triển khai đồng bộ, hạt gạo không chỉ là sản phẩm nông nghiệp mà còn trở thành sản phẩm kinh tế, sinh thái và thương hiệu, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân.