90% trường hợp sử dụng đất sai mục đích ở Cụm công nghiệp Tân Triều

Nhiều vi phạm nghiêm trọng

Tìm hiểu của phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường được biết, năm 2004, UBND TP Hà Nội đã phê duyệt Dự án Đầu tư xây dựng hạ tầng cụm sản xuất làng nghề tập trung xã Tân Triều, huyện Thanh Trì (gọi tắt là Cụm công nghiệp Tân Triều, nay thuộc phường Thanh Liệt, TP Hà Nội).

Dự án có quy mô gần 10 ha, tổng mức đầu tư hơn 38 tỷ đồng và nằm chủ yếu trên địa bàn phường Thanh Liệt. Ban Quản lý dự án huyện Thanh Trì (cũ) được TP Hà Nội giao làm chủ đầu tư, thời gian thực hiện từ năm 2004-2005. Mục tiêu dự án nhằm đáp ứng nhu cầu đất sản xuất tiểu thủ công nghiệp của người dân địa phương.

Theo quy hoạch, dự án có diện tích chiếm đất khoảng 9,88 ha gồm: đường quy hoạch của thành phố rộng 2,32 ha; đất cây xanh cách ly rộng 2.040 m; đất cụm công nghiệp rộng 7,35 ha (gồm: đất sản xuất rộng 5 ha và đất hạ tầng kỹ thuật khác rộng 2,33 ha). Nguồn vốn thực hiện dự án do ngân sách thành phố cấp hỗ trợ khoảng 6,8 tỷ đồng; nhà thầu thi công sẽ ứng vốn thi công các hạng mục xây dựng hạ tầng kỹ thuật và được thu hồi sau khi đấu giá quyền sử dụng đất trong cụm công nghiệp.

Qua xem xét, Thanh tra TP Hà Nội nhận thấy trong khu làng nghề có nhiều hộ gia đình xây dựng sai phép, sử dụng không đúng mục đích đã được phê duyệt. Việc một số hộ sử dụng ô đất sản xuất kinh doanh không đúng mục đích như làm nhà ở, quán ăn có thể gây ra tình trạng không đảm bảo về phòng cháy chữa cháy trong khu làng nghề.

Được biết, ngày 17/7/2020, UBND xã Tân Triều (cũ) đã có báo cáo liên quan đến việc sử dụng đất tại Cụm công nghiệp Tân Triều. Cụ thể, theo tổng mặt bằng phân lô để đấu giá quyền thuê đất được UBND huyện Thanh Trì (cũ) xác nhận năm 2007 thì dự án có tổng 80 lô đất sản xuất, diện tích mỗi lô dao động từ 300 - 1.000 m2.

Căn cứ kết quả các phiên đấu giá quyền sử dụng đất tại Cụm công nghiệp Tân Triều, Sở Tài nguyên và Môi trường TP Hà Nội (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) đã phê duyệt 13 đơn vị là tổ chức trúng đấu giá 16 lô đất và UBND huyện Thanh Trì (cũ) phê duyệt 53 cá nhân đại diện các hộ gia đình trúng đấu giá 64 lô đất. Tổng số đơn vị, hộ gia đình, cá nhân trúng đấu giá là 66 đơn vị với 80 lô đất.

Hiện trạng sử dụng đất tại Cụm công nghiệp Tân Triều được UBND xã Tân Triều (cũ) xác nhận vào thời điểm tháng 7/2020, như sau: có 79 lô đất đã xây dựng đưa vào sử dụng; 1 lô đất chưa xây dựng, đang để trống. Trên tổng số 79 lô đất hiện có 183 tổ chức và hộ gia đình, cá nhân sử dụng, xây dựng công trình, trong đó có: 18 trường hợp sử dụng đất đúng mục đích theo quyết định trúng đấu giá; 38 trường hợp sử dụng vào mục đích ở kết hợp kinh doanh dịch vụ và sản xuất; 23 trường hợp làm văn phòng thương mại kết hợp sản xuất; 104 trường hợp làm kho xưởng sản xuất không đúng mục đích theo quyết định trúng đấu giá.

Như vậy thống kê của UBND xã Tân Triều (cũ) vào tháng 7/2020 cho thấy, có 165/183 trường hợp sử dụng đất sai mục đích tại Cụm công nghiệp Tân Triều với các vi phạm: xây dựng sai phép, không phép, sử dụng đất không đúng mục đích. Riêng về nội dung này, Thanh tra TP Hà Nội kiến nghị UBND TP Hà Nội giao Sở Tài nguyên và Môi trường (cũ) chủ trì cùng Sở Xây dựng, UBND huyện Thanh Trì (cũ) tổ chức kiểm tra, xử lý đối với các vi phạm đất đai, trật tự xây dựng, đồng thời có biện pháp đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy, đảm bảo vệ sinh môi trường theo quy định.

“Hô biến” đất sản xuất thành... nhà ở

Tại Kết luận thanh tra liên quan tới Cụm công nghiệp Tân Triều năm 2021, Thanh tra TP Hà Nội đã kiến nghị kiểm tra, xử lý đối với các trường hợp vi phạm đất đai, trật tự xây dựng. Thế nhưng khảo sát của phóng viên tại một số thời điểm từ năm 2021 đến nay cho thấy, tình trạng “hô biến” đất sản xuất thành các công trình nhà ở, văn phòng thương mại… vẫn diễn ra phổ biến.

Thay vì xây dựng nhà xưởng phục vụ sản xuất theo đúng quy hoạch, nhiều lô đất tại Cụm công nghiệp Tân Triều đã bị thay đổi mục đích sử dụng. Người dân tự ý chia lô hoặc gộp lô để xây dựng nhà ở hoặc văn phòng thương mại, trường học, trung tâm đào tạo nghề, nhà hàng… cao 5-6 tầng, nhìn rất quy mô và bề thế. Thậm chí có những công trình, chủ sử dụng đất còn xây dựng cả tầng hầm để xe. Tình trạng xây dựng trái phép, không phép, sử dụng đất sai mục đích như thế này đã kéo dài nhiều năm, tiếp diễn từ thời điểm thuộc xã Tân Triều (cũ) cho đến phường Thanh Liệt hiện nay.

Qua khảo sát, phóng viên nhận thấy, rất ít công trình được sử dụng vào mục đích sản xuất. Hầu hết nhà xưởng từ những năm 2008 đã bị phá bỏ và xây dựng thành những khối văn phòng đồ sộ, lừng lững hoặc những công trình nhà ở có kiểu dáng biệt thự, cao khoảng 5 tầng. Tại thời điểm phóng viên ghi nhận vào tháng 2/2026, nhiều công trình vừa đổ móng và thi công tầng 1; nhiều công trình khác vẫn quây bạt kín mít và đang trong quá trình xây dựng, hoàn thiện.

Theo anh Q., một nhân viên văn phòng làm việc tại Cụm công nghiệp Tân Triều, cho biết: “Khu này giờ ít người thuê làm nhà xưởng vì các chủ đất họ đều xây thành nhà ở hoặc văn phòng. Chỉ còn một vài lô đất từ xưa người ta vẫn sử dụng làm kho xưởng đến bây giờ. Hiện chỗ này rất nhộn nhịp do sát trung tâm Hà Nội nên nhiều công ty, trường học, trung tâm đào tạo nghề đổ xô về đây thuê văn phòng. Giá thuê văn phòng cũng dao động tùy vị trí, nhưng nằm trong khoảng từ 250.000 - 360.000 VND/m2”.

Để năm thêm thông tin và tìm hiểu phương án kiểm tra, giải quyết đối với những công trình sai phạm tại Cụm công nghiệp Tân Triều, phóng viên đã liên hệ làm việc với UBND phường Thanh Liệt nhưng đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi.

Trong khi đó, ông Nguyễn Phương Thảo, Phó phòng Quản lý công nghiệp, Sở Công thương TP Hà Nội từng trao đổi với phóng viên: “Cụm công nghiệp Tân Triều nằm trong quy hoạch đô thị nên sẽ không còn phù hợp quy hoạch làm công nghiệp nữa. Hiện nay, chủ trương của thành phố là cho phép cụm công nghiệp này tồn tại đến năm 2030 rồi mới bàn tiếp phương án xử lý. Lúc đó nếu nó phù hợp với quy hoạch nào thì có thể thành phố sẽ cho phép điều chỉnh, chuyển đổi tương ứng”.

Ông Thảo cũng thừa nhận có tình trạng người dân “hô biến” đất sản xuất thành đất ở, đất thương mại - dịch vụ. Ông Thảo cho biết thêm: “Nội dung này Thanh tra TP Hà Nội đã có kết luận và kiến nghị xử lý. Thành phố đã giao Sở Xây dựng rà soát, kiểm tra thực trạng và đề xuất phương án giải quyết. Trong trường hợp phát sinh vi phạm mới, thẩm quyền kiểm tra, xử lý thuộc về chính quyền cơ sở”.

Có thể thấy, mặc dù mô hình chính quyền hai cấp đã vận hành được gần 1 năm nhưng các vi phạm, tồn tại ở Cụm công nghiệp Tân Triều không những không được xử lý mà vẫn tiếp tục diễn ra công khai, phổ biến. Điều này đặt dấu hỏi về năng lực quản lý của lãnh đạo UBND phường Thanh Liệt trong việc xử lý các vi phạm đất đai, trật tự xây dựng trên địa bàn.