“Ga chim” quốc tế ở cửa sông Hồng
Vườn quốc gia (VQG) Xuân Thủy nằm ở khu vực cửa Ba Lạt - nơi dòng sông Hồng đổ ra biển, cách Hà Nội khoảng 150 km. Đây là khu bảo tồn đất ngập nước ven biển tiêu biểu của khu vực.
Nét đẹp "Ga chim quốc tế" Vườn quốc gia Xuân Thủy. Ảnh VQG.
Vườn có tổng diện tích khoảng 15.000 ha, bao gồm 7.110 ha vùng lõi và hơn 7.200 ha vùng đệm. Trong vùng lõi có 3.100 ha diện tích đất nổi có rừng và khoảng 4.000 ha đất còn ngập nước khi triều kiệt. Vùng đệm gồm phần diện tích còn lại của Cồn Ngạn, toàn bộ bãi trong và diện tích tự nhiên của 5 xã thuộc huyện Giao Thủy cũ.
Khu bảo tồn đất ngập nước ven biển, nơi dòng sông Hồng đổ ra biển (cửa Ba Lạt) hấp dẫn du khách tham quan: Ảnh: Xuân Vũ.
Khu vực này là bãi triều cửa sông ven biển có hệ sinh thái rừng ngập mặn rộng lớn, điển hình cho hệ sinh thái ven biển đồng bằng sông Hồng. Nhờ lượng phù sa bồi lắng lớn mỗi năm, vùng bãi bồi hình thành hệ sinh thái đa dạng với nhiều loài thủy, hải sản như tôm, cua, cá, sò, vạng, rau câu và các loài khác.
VQG Xuân Thủy còn được xem là “ga chim” quan trọng trên tuyến di cư quốc tế, nơi dừng chân của nhiều loài chim quý hiếm, trong đó có cò mỏ thìa mặt đen - loài chim đã được ghi vào sách đỏ của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế.
Các hệ sinh thái đất ngập nước đặc trưng tại đây gồm bãi triều có rừng ngập mặn; bãi triều lầy không có rừng ngập mặn; đầm nuôi thủy sản; dải cát chắn ngoài cửa sông, vùng nước cửa sông. Nổi bật là khu vực Cồn Lu gồm một bãi cát rộng, cùng các bãi bồi lầy và diện tích nhỏ các đầm nuôi trồng thủy sản.
Tại Hội nghị Bộ trưởng Môi trường ASEAN lần thứ 18 (AMME-18) tổ chức tháng 9/2025 tại Malaysia, Vườn Quốc gia Xuân Thủy, tỉnh Ninh Bình (địa phận huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định cũ) đã chính thức được công nhận là Công viên Di sản ASEAN, cùng với Vườn quốc gia Pù Mát (Nghệ An) và Khu bảo tồn Văn hóa - Thiên nhiên Đồng Nai.
Phát huy thế mạnh phục vụ phát triển du lịch
Việc Vườn quốc gia Xuân Thủy được công nhận là Công viên Di sản ASEAN không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy giá trị sinh thái của khu vực ven biển châu thổ sông Hồng, mà còn mở ra cơ hội thúc đẩy du lịch sinh thái, phát triển kinh tế bền vững gắn với bảo vệ môi trường và sinh kế cộng đồng.
Trên cơ sở những giá trị sinh thái và tiềm năng phát triển du lịch, địa phương đã xây dựng các định hướng khai thác bền vững khu vực này. Theo đó, Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí tại Vườn quốc gia Xuân Thủy giai đoạn 2026-2030 với tổng vốn đầu tư hơn 464 tỷ đồng vừa được UBND tỉnh Ninh Bình ban hành. Đề án hướng tới phát triển khu Ramsar quốc tế này trở thành điểm đến du lịch sinh thái đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ, gắn bảo tồn thiên nhiên với phát triển kinh tế địa phương.
Tỉnh yêu cầu, quá trình triển khai, các hoạt động xây dựng và kinh doanh du lịch phải bảo đảm không làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái rừng ngập mặn, không chuyển đổi mục đích sử dụng rừng trái quy định, tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về lâm nghiệp, môi trường và xây dựng.
Vườn quốc gia Xuân Thủy được đầu tư trở thành điểm đến du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí trọng điểm. Ảnh: VQG.
Mục tiêu Đề án là từng bước xây dựng Vườn quốc gia Xuân Thủy trở thành điểm đến du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí trọng điểm của khu vực đồng bằng Bắc Bộ, phát triển theo hướng bền vững gắn với thương hiệu Ramsar quốc tế. Các hoạt động du lịch sẽ được tổ chức hài hòa giữa bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn, bãi bồi và đa dạng sinh học với việc khai thác giá trị văn hóa, đời sống cộng đồng vùng ven biển.
Đề án cũng định hướng đưa Xuân Thủy trở thành một trong những điểm đến hàng đầu của Việt Nam và khu vực châu Á - Thái Bình Dương về quan sát chim di cư. Đồng thời, thông qua các hoạt động cho thuê môi trường rừng, hợp tác liên kết và phát triển dịch vụ du lịch sinh thái, khu vực này sẽ tạo thêm nguồn thu ngoài ngân sách cho công tác quản lý, bảo tồn và phát triển rừng.
Theo kế hoạch, đến năm 2027, Vườn quốc gia Xuân Thủy phấn đấu đón khoảng 28.000 lượt khách/năm, thu hút ít nhất hai nhà đầu tư và đối tác tham gia khai thác dịch vụ du lịch sinh thái. Cùng với đó, hệ thống hạ tầng du lịch thiết yếu sẽ từng bước được hoàn thiện, các điểm tham quan được kết nối thành các tuyến du lịch nội vùng, tạo việc làm trực tiếp và gián tiếp cho khoảng 50 lao động địa phương.
Đến năm 2030, lượng khách dự kiến đạt khoảng 80.000 lượt/năm, đồng thời thu hút khoảng ba nhà đầu tư chiến lược phát triển du lịch sinh thái bền vững. Hệ thống hạ tầng, bến thuyền, tuyến tham quan và các điểm trải nghiệm sinh thái sẽ được đầu tư đồng bộ, góp phần tạo việc làm cho khoảng 200 lao động địa phương.
Đề án được triển khai trên diện tích hơn 7.110 ha thuộc phạm vi quản lý của Vườn quốc gia Xuân Thủy. Trong đó, sẽ hình thành ba điểm du lịch sinh thái gồm: trung tâm dịch vụ hành chính tại trụ sở Vườn quốc gia với quy mô khoảng 10 ha; điểm trải nghiệm sinh thái Cồn Ngạn; điểm trải nghiệm Vườn thực vật.
Bên cạnh đó, bốn tuyến du lịch sinh thái đặc trưng cũng sẽ được xây dựng và khai thác, gồm tuyến du thuyền cửa sông, tuyến quan sát chim di cư, tuyến điền dã trải nghiệm sinh thái và tuyến trekking, du khảo đồng quê gắn với trải nghiệm văn hóa địa phương.
Các hoạt động du lịch sẽ được tổ chức theo nhiều hình thức như tự tổ chức, hợp tác liên kết hoặc cho thuê môi trường rừng, nhưng phải tuân thủ nghiêm các quy định về bảo vệ rừng, bảo tồn thiên nhiên và bảo vệ môi trường, phát triển du lịch bền vững.
