Khác với những vùng vải thiều khác ở Lục Ngạn (Bắc Giang) thường thu hái, bán sản phẩm vào ban đêm và sáng sớm, người dân các xã Sơn Hải, Hộ Đáp, Cấm Sơn thuộc vùng lòng hồ Cấm Sơn lại thu hoạch và bán vải thiều vào chiều muộn. 

Người dân thôn Đồng Mậm, xã Sơn Hải (Lục Ngạn) vào chiều muộn. Sau khi vải thiều được bó thành từng bó gọn gàng, sẽ được đưa đi tiêu thụ bằng thuyền trên hồ Cấm Sơn.

Những chuyến vải thay vì được chở bằng xe máy cồng kềnh, người dân nơi đây đưa vải lên thuyền lênh đênh giữa lòng hồ từ 4 đến 5km để đi tiêu thụ tại điểm cân ở bờ đập Cấm Sơn thuộc xã Hòa Lạc, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn.

Hiện nay, đa số vải thiều Lục Ngạn được người dân thu hái, sau đó đóng vào các sọt sắt chở bằng xe máy xuống bán cho các điểm thu mua nằm trên Quốc lộ 31 (tập trung chủ yếu tại khu vực xã Phượng Sơn, huyện Lục Ngạn. Tuy nhiên các xã vùng ven hồ Cấm Sơn lại tiêu thụ bằng đường thủy. 

Thuyền là phương tiện chính của người dân vùng lòng hồ Cấm Sơn. Vì vậy họ phải dùng thuyền chở vải bằng thuyền từ 4 đến 5km đến nơi tiêu thụ, chủ yếu là các điểm thu mua tại xã Hòa Lạc.

Khác với cảnh tắc đường thường xuyên xảy ra trên Quốc lộ 31 đoạn qua huyện Lục Ngạn mỗi khi vào vụ thu hoạch vải thiều do lượng xe máy chở vải đi bán quá đông, việc vận chuyển vải thiều bằng thuyền khá thong dong, và cũng không có cảnh "tắc thuyền".

Không như chở vải thiều bằng xe máy, với mỗi chiếc thuyền khá rộng rãi, bên cạnh vải thiều được chở đi bán, nhiều gia đình còn có cả vợ chồng, con nhỏ cùng đi bán vải.

Do được trồng ở các vùng ven hồ Cấm Sơn, quả vải thiều có mẫu mã rất đẹp, chất lượng cao. Vải thiều của các xã vùng ven hồ Cấm Sơn thường được các thương nhân mua về cung cấp cho các nhà máy chế biến nước ép hoa quả.

Mỗi vụ thu hoạch vải thiều ở các xã vùng ven hồ Cấm Sơn thực sự là mùa vui. Trẻ em cũng theo bố mẹ đi chơi chợ. Các em được cha mẹ trang bị cả áo phao cẩn thận khi theo thuyền đi bán vải.

Bên cạnh các loại vải được bó thành chùm, những quả vải rời được đóng vào bao tải đưa đi bán. Do vải ở vùng lòng hồ Cấm Sơn thường phục vụ cho chế biến nên thương lái mua cả những quả vải rời với giá cao.

Sau hành trình 4 - 5km bằng thuyền trên hồ Cấm Sơn, vải được gánh lên bờ, tập kết tại khu vực xã Hòa Lạc để bán cho thương lái.

Từ dưới thuyền, vải được khiêng qua những con dốc mới đến được nơi tiêu thụ nên hành trình đưa vải đi bán cũng khá vất vả. 

Các thanh niên hỗ trợ đẩy xe vải lên một con dốc.

Điểm thu mua vải tại bờ đập Cấm Sơn thuộc xã Hòa Lạc. Hiện tại, mùa thu hoạch vải ở Lục Ngạn đang bước vào giai đoạn cuối vụ nên giá bán khá cao.

Hồ Cấm Sơn nằm trên địa phận huyện Lục Ngạn (Bắc Giang), giáp với huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn. Bình thường mặt hồ rộng 2.600ha nhưng đến mùa mưa, lũ nhiều, nước dâng cao, mặt hồ lúc này có thể rộng đến 3.000ha. Chiều dài của hồ gần 30km, bề ngang nơi rộng nhất 7km, chỗ hẹp nhất 200m. Đây vừa là công trình thủy lợi quan trọng, vừa là địa điểm thu hút khách du lịch. Trong ảnh là một gia đình vội vã chở vải đi bán vào cuối buổi chiều. 

Cảnh bình yên của làng quê ven hồ Cấm Sơn. Hiện nay, huyện Lục Ngạn đang chú trọng khai thác tiềm năng du lịch hồ Cấm Sơn. Vụ thu hoạch vải thiều năm nay, huyện này cũng đã tổ chức các hoạt động du lịch mùa vải thiều gắn với các tour du lịch hồ Cấm Sơn.

Một số hình ảnh hồ Cấm Sơn, Lục Ngạn, Bắc Giang:

Nguyễn Hưởng