Nguyễn Đình Tùng và niềm tin vào tương lai dừa Việt

"Khởi nghiệp" dừa từ trái dừa quê vợ

Nguyễn Đình Tùng là một trong những doanh nhân ngành trái cây mà tôi đã tiếp xúc, làm việc khá nhiều và khá thường xuyên, từ phỏng vấn về tình hình xuất khẩu trái cây nói chung, tới xuất khẩu một số loại trái cây có giá trị lớn như sầu riêng, dừa tươi, tới việc mở cửa thị trường cho một số trái cây chủ lực, rồi những vấn đề lớn khác cũng ảnh hưởng tới xuất khẩu trái cây như thuế đối ứng, logistics...

Ngoài phỏng vấn, tôi và Tùng còn nhiều dịp làm việc với nhau khi mời anh tham gia các talk show truyền hình liên quan tới ngành hàng trái cây, hay các hội thảo, sự kiện do Báo Nông Nghiệp và Môi Trường, do CLB Phóng viên Kinh tế Nông nghiệp TP.HCM tổ chức.

Qua những lần phỏng vấn, làm việc ấy, tôi đã hơn một lần nghe Nguyễn Đình Tùng kể lại chuyện anh đưa trái dừa tươi sang Mỹ như thế nào từ cách đây gần 10 năm trước. Những câu chuyện ấy đã từng xuất hiện đâu đó trong một số bài viết, một vài talk show mà tôi đã làm. Nhưng trò chuyện với anh về việc đưa trái dừa sang Mỹ, về tiềm năng, triển vọng của trái dừa Việt Nam, vẫn luôn thú vị.

Hơn 10 năm trước, doanh nhân Nguyễn Đình Tùng thành lập Vina T&T Group, tập trung vào xuất khẩu trái cây, nông sản. Năm 2014, công ty đã xuất khẩu được trái thanh long sang Mỹ và sau đó là trái nhãn vào 2015. Việc xuất khẩu thành công 2 loại trái cây này đã tạo nền tảng để công ty xuất khẩu dừa tươi sang Mỹ vài năm sau đó.

Cách đây 10 năm, Nguyễn Đình Tùng qua Mỹ tìm hiểu thị trường trái cây. Khi có nhu cầu giải khát, anh đã dùng thử dừa tươi Thái Lan, vốn được bán khá nhiều tại Mỹ. Không thấy dừa tươi Việt Nam tại đây, anh tìm hiểu và biết rằng đã có một số doanh nghiệp Việt Nam đưa trái dừa sang Mỹ, nhưng với số lượng nhỏ.

Đến khi trò chuyện với ông chủ một hệ thống chợ, Nguyễn Đình Tùng nhắc tới dừa Việt Nam. Ông chủ ấy nói thẳng, dừa Việt Nam sẽ không bao giờ được bán được ở đây vì nước rất nhạt, không có vị. Nhiều trái dừa do bảo quản kém nên trái dừa nhanh chóng xuống cấp về màu sắc, ngay cả nước dừa cũng ngả màu vàng.

Khi ấy, Nguyễn Đình Tùng chưa nghĩ tới việc kinh doanh dừa tươi, nên câu chuyện cũng chỉ dừng ở đó và không khiến anh phải nghĩ ngợi nhiều.

Mãi đến khi về quê vợ ở Bến Tre, được uống nước dừa từ một trái dừa xiêm do chính tay cha vợ chặt và đưa cho, Nguyễn Đình Tùng mới ngỡ ngàng, nhận thấy ở Việt Nam cũng có những loại dừa tươi cho nước uống rất ngon và rất khác so với những trái dừa Việt đã xuất hiện ở Mỹ.

Sau đó, anh dành thời gian tìm hiểu và được biết những trái dừa Việt đã xuất hiện tại Mỹ không phải là giống dừa xiêm mà là dừa lai. Giống dừa này được tạo ra với mục đích chính là để lấy dầu và chế biến các sản phẩm từ dừa, không phải để uống nước.

Những trái dừa lai được một số doanh nghiệp xuất khẩu sang Mỹ và bán tại các chợ của người Việt, để các bà nội trợ mua về chế biến các món ăn Việt Nam. Một số người Mỹ tưởng đây là dừa uống nước, mua về uống, thấy nước khá dở nên đã dẫn tới cái nhìn thiếu thiện cảm về dừa tươi Việt Nam.

Trong khi đó, giống dừa xiêm chuyên để uống nước nhờ có vị ngọt thanh, được trồng nhiều và có sản lượng không nhỏ ở Việt Nam, lại gần như chưa được xuất khẩu sang Mỹ.

Hiểu rõ nguồn cơn ấy, Nguyễn Đình Tùng liên lạc với ông chủ hệ thống chợ bên Mỹ và đề nghị ông ta mua dừa tươi Việt Nam, loại dừa uống nước đích thực.

Lúc đầu, doanh nhân người Mỹ này liên tục từ chối. Nguyễn Đình Tùng đã kiên trì thuyết phục và cam kết về chất lượng, về áp dụng công nghệ bảo quản giúp cho trái dừa giữ được chất lượng tới 60-70 ngày, đồng thời đề nghị ông chủ ấy cứ lấy dừa Việt Nam về bán thử, nếu bán được thì mới trả tiền cho Vina T&T, không bán được thì không phải trả tiền.

Vốn đã là bạn hàng quen thuộc và tin cậy, cộng với sự thuyết phục cùng những cam kết của Nguyễn Đình Tùng, ông chủ hệ thống chợ ở Mỹ đã đổi ý và nhập thử 2 container dừa tươi của Vina T&T. Khi 2 container này đang trên đường sang Mỹ, Tùng chợt nghĩ, dừa tươi Việt Nam gần như chưa được biết tới ở Mỹ, hoặc có được một số người biết tới thì lại có ấn tượng không tốt. Vì vậy, không thể không  làm marketing tại thị trường này.

Nghĩ vậy, Nguyễn Đình Tùng gọi điện cho đối tác, đề nghị trong 2 container dừa đó thì dành riêng 1 container làm marketing thông qua hình thức quà tặng. Theo đó, mỗi người tiêu dùng mua sắm ở chợ với giá trị hàng hóa đạt 100 USD, sẽ được tậng một hộp dừa tươi gồm 9 trái dừa.

Chiến thuật marketing của Nguyễn Đình Tùng nhanh chóng nhận được phản hồi tích cực từ chính ông chủ hệ thống chợ ở Mỹ. Không lâu sau khi toàn bộ 2 container dừa đầu tiên đã đến Mỹ, phần được bày bán, phần làm quà tặng, ông chủ ấy đã gọi điện lại cho Tùng và nói rằng nhiều người Mỹ rất thích dừa này sau khi uống thử. Họ quay lại chợ và hỏi dừa ấy bán ở đâu.

Từ đó, dừa tươi Việt Nam được Vina T&T xuất khẩu đều đặn sang Mỹ với số lượng ngày càng tăng. Từ mỗi tuần đi 1 container lên 2 container, 3 container, rồi mỗi tháng đi tới 20-30 container. Từ một khu chợ lan dần sang nhiều khu chợ khác, tới cả chợ của người Hoa, chợ của người Hàn, người Nhật...  Nhờ vậy, trái dừa tươi Việt Nam ngày càng được biết đến nhiều hơn ở Mỹ, thu hút thêm sự tham gia xuất khẩu của nhiều công ty khác.

Dù có thêm nhiều sự cạnh tranh, nhưng trong những năm qua, Vina T&T vẫn luôn là nhà xuất khẩu dừa tươi Việt Nam lớn nhất sang Mỹ. Bên cạnh đó, công ty đã đưa dừa tươi sang nhiều thị trường khó tính khác như Canada, Úc, Nhật Bản...

Đi xa nhờ vùng nguyên liệu

Một trong những điểm mà tôi luôn đánh giá cao ở Nguyễn Đình Tùng từ khi biết anh tới nay là anh luôn chú trọng xây dựng vùng nguyên liệu và nhà máy cho các loại trái cây xuất khẩu chủ lực của Vina T&T, để tổ chức xuất khẩu một cách bài bản và bền vững. Trong thời gian qua, đã có vài lần Vina T&T phối hợp cùng Câu lạc bộ Phóng viên Kinh tế Nông nghiệp TP.HCM đưa các nhà báo viết về nông nghiệp ở Thành phố Hồ Chí Minh đi thăm vùng nguyên liệu, thăm nhà máy của Vina T&T.

Với trái dừa cũng vậy. Ngay sau khi xuất khẩu dừa sang thị trường Mỹ đã có sự ổn định, Nguyễn Đình Tùng đã tính ngày tới việc liên kết với nông dân xây dựng vùng dừa nguyên liệu nhằm đảm bảo nguồn dừa chất lượng tốt, ổn định và bền vững.

Với kinh nghiệm xây dựng vùng nhãn, vùng vú sữa nguyên liệu, từ năm 2017, Vina T&T đã "bắt tay" với nông dân để xây dựng vùng dừa nguyên liệu tại khu vực huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre cũ. Mối liên kết ấy được duy trì bền chặt đến tận hôm nay, đã giúp cho Vina T&T xây dựng được vùng dừa nguyên liệu tới gần 1.000 ha. Đây là nền tảng quan trọng để công ty có thể xuất khẩu dừa tươi thường xuyên với số lượng lớn.

Nguyễn Đình Tùng chia sẻ, hiện tại, mỗi tháng, công ty xuất khẩu khoảng 60 container dừa tươi, tương đương với 1,2 triệu trái dừa. Mà để có được 1,2 triệu trái dừa đạt chuẩn, mỗi tháng, lượng dừa đưa về các nhà máy của công ty lên tới khoảng 2 triệu trái. Không có vùng nguyên liệu lớn, Vina T&T không thể đảm bảo được số lượng này.

Bởi vậy, mỗi khi nói tới việc xây dựng vùng nguyên liệu, Nguyễn Đình Tùng không ngần ngại khi khẳng định rằng vùng nguyên liệu là yếu tố quyết định sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp. Máy móc, thiết bị hiện đại đến đâu đều có thể mua được một cách nhanh chóng, dễ dàng nếu có tiền. Còn để có vùng nguyên liệu đủ lớn và ổn định, doanh nghiệp phải trải qua một quá trình dài và bền bỉ để hình thành mối liên kết chặt chẽ và tin cậy với nông dân.

Cây dừa - cây của tương lai

12 năm qua, ngoài dừa tươi, Vina T&T còn xuất khẩu nhiều loại trái cây tươi khác như thanh long, nhãn, xoài, sầu riêng, vải, vú sữa..., trong đó, có những mặt hàng mà công ty đang ở top đầu về giá trị xuất khẩu và còn nhiều dư địa để phát triển.

Tuy vậy, loại trái cây mà Nguyễn Đình Tùng tâm đắc nhất, vẫn là trái dừa. Chuyện trò với tôi, Tùng khẳng định trái dừa là trái cây của tương lai vì cây dừa dễ trồng, có khả năng thích ứng cao với biến đổi khí hậu, trái dừa dễ bảo quản với thời gian hiện đã lên tới 80 ngày, nên có thể đưa đi tiêu thụ tới mọi nơi trên thế giới.

Ở góc độ kinh tế, cây dừa là loại cây trồng có tính bền vững cao, rất phù hợp với nông nghiệp xanh, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn khi gần như không thải bỏ thứ gì ra môi trường.

Cây dừa hiện đã được sử dụng gần như toàn bộ, từ gốc tới ngọn. Từ nước dừa, cơm dừa, xơ dừa, gáo dừa đến lá dừa, thân dừa, đã được sử dụng rộng rại trong thực phẩm, mỹ phẩm, thủ công mỹ nghệ, giá thể trồng trọt và nhiều lĩnh vực khác.

Thậm chí khi so sánh với loại cây ăn trái đang "hot" nhất trong những năm gần đây là sầu riêng, Nguyễn Đình Tùng đánh giá trái dừa cao hơn, cho dù Vina T&T cũng đang xuất khẩu sầu riêng với giá trị không nhỏ. Anh khẳng định nếu dừa tươi có giá trên 100 nghìn đồng một chục trái, thì lợi nhuận còn "ngon" hơn cả sầu riêng khi ở mức giá "đỉnh" nhất là trên 200 nghìn đồng một ký trong những năm gần đây.

Trao đổi với tôi về điều này, Tùng lý giải, cây dừa cho trái quanh năm, cứ khoảng 20 ngày lại tới một lần thu hoạch, trong khi sầu riêng mỗi năm chỉ có một vụ. Trồng dừa chăm sóc rất ít nên chi phí sản xuất thấp. Còn trồng sầu riêng, nhà nông phải bỏ ra rất nhiều công sức, sử dụng nhiều phân, thuốc, phải nhiều lần can thiệp... nên giá thành cao.

Tôi không phải nông dân trồng dừa hay trồng sầu riêng, không phải là doanh nhân trong lĩnh vực trái cây, nên không rõ trong sự so sánh ấy của Nguyễn Đình Tùng, có chút nào "thiên vị" cho trái dừa hay không, nhưng tôi có cùng góc nhìn với anh về tương lai đầy hứa hẹn của cây dừa Việt Nam.

Với những triển vọng về thị trường, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, là một trong những ví dụ điển hình về kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh, với những nhà nông vẫn miệt mài hôm sớm và những doanh nhân đầy tâm huyết như Nguyễn Đình Tùng, dừa Việt Nam sẽ còn phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong thời gian tới. Và giá trị xuất khẩu vượt mốc 1 tỷ đô la Mỹ tính riêng cho dừa tươi không phải là chuyện xa vời.