TP.HCM xanh hóa giao thông: [Bài 1] Giá xăng tăng, giao thông công cộng hút khách

Tiết kiệm chi phí nhờ metro, xe buýt

7 giờ sáng một ngày cuối tháng 3, tại ga Thủ Đức trên tuyến metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên, dòng người xếp hàng mua vé đông hơn hẳn so với thời điểm đầu năm. Không ít người trong số đó từng đi xe máy mỗi ngày, nhưng nay đã thay đổi vì giá xăng liên tục biến động.

Anh Trần Văn Hưng, nhân viên văn phòng làm việc tại đường Hai Bà Trưng (phường Sài Gòn) cho biết, trước đây anh chưa từng nghĩ sẽ đi tàu điện để đi làm. Quãng đường từ nhà đến công ty gần 20 km, đi xe máy quen và chủ động hơn. Nhưng chỉ trong vài tuần gần đây, chi phí xăng tăng khiến anh Hưng phải tính lại. Mỗi ngày tiền xăng gần như gấp rưỡi so với trước, chưa kể phí gửi xe và những khoản phát sinh khác.

“Tôi thử đi metro vài ngày để xem có phù hợp không, nhưng đi rồi thì thấy tiện hơn mình nghĩ. Đi nhanh, không phải kẹt xe, chi phí cũng giảm đáng kể. Có thể không phải ngày nào tôi cũng đi, nhưng chắc chắn sẽ đi thường xuyên hơn trước”, anh Hưng nói.

Những ngày gần đây, lượng hành khách sử dụng metro tại TP.HCM tăng rõ rệt, đặc biệt vào khung giờ cao điểm sáng và chiều. Không ít hành khách là những người đi làm lâu năm, trước đây gần như chỉ sử dụng xe máy.

Không chỉ metro, xe buýt cũng bắt đầu đông trở lại sau một thời gian dài vắng khách. Tại một số điểm trung chuyển lớn như khu vực Thủ Đức, Bình Thạnh hay Gò Vấp…, lượng hành khách chờ xe buýt tăng đáng kể. Đặc biệt, trước nay hành khách của loại hình xe công cộng này chủ yếu sinh viên và người lao động có thu nhập trung bình, nhưng nay lại đa dạng đối tượng hơn.

Chị Nguyễn Thị Ngọc, nhân viên bán hàng tại phường Bình Thạnh cho biết, chị bắt đầu quay lại đi xe buýt sau gần 4 năm không sử dụng. “Trước đây tôi bỏ xe buýt vì đi chậm và phải chờ lâu. Nhưng giờ giá xăng tăng quá, mỗi ngày đi làm mất gần cả trăm nghìn tiền xăng thì không chịu nổi. Đi xe buýt tuy hơi mất thời gian nhưng tiết kiệm được khá nhiều”, chị Ngọc nói.

Không chỉ metro hay xe buýt, những loại hình giao thông công cộng mới cũng đang tạo ra sự tò mò và hứng thú thật sự từ phía người dân. Giữa tháng 3, TP.HCM lần đầu đưa vào vận hành xe đạp điện công cộng tại khu vực trung tâm, cho người dân trải nghiệm miễn phí 15 phút. Ngay trong ngày đầu triển khai, nhiều người dân đã tập trung tại khu vực tuyến đường đi bộ Nguyễn Huệ để thử loại hình phương tiện mới, tải ứng dụng, quét mã và tự trải nghiệm di chuyển trong khu vực trung tâm.

Nếu trước đây, với nhiều người sinh sống tại TP.HCM, giao thông công cộng thường bị xem là chậm và bất tiện, thì nay những loại hình mới như xe đạp điện công cộng, metro hay xe buýt thân thiện với môi trường lại đang tạo ra cảm giác “muốn thử” thay vì “bị buộc phải dùng”. Nhiều người cũng cho rằng, xăng tăng cũng là thời điểm nên chuyển sang đi các phương tiện công cộng lâu dài.

Giao thông công cộng trở thành lựa chọn

Trong nhiều năm, giao thông công cộng tại TP.HCM phát triển chậm hơn tốc độ đô thị hóa. Nhưng những biến động về giá xăng tăng trong thời gian gần đây, cùng với việc xuất hiện hàng loạt phương tiện công cộng mới, đang tạo ra một bước ngoặt. Người dân bắt đầu thay đổi vì thuận tiện, tiết kiệm hơn và ngày càng thân thiện với môi trường.

Theo Sở Xây dựng TP.HCM, từ khi tuyến metro số 1 bắt đầu vận hành, lượng hành khách tăng nhanh hơn dự kiến. Chỉ trong những tuần gần đây, lượng khách đi metro đã tăng hơn 30% so với thời điểm đầu năm. Riêng những ngày cao điểm, lượng khách có thể đạt trên 70.000 lượt mỗi ngày.

Ông Phạm Ngọc Dũng, Giám đốc Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TPHCM (Sở Xây dựng TP.HCM) cho biết, không chỉ metro, hệ thống xe buýt cũng bắt đầu ghi nhận lượng khách tăng trở lại sau thời gian dài sụt giảm. “Số hành khách đi xe buýt trong tháng gần đây tăng khoảng 15-20% so với cùng kỳ trước đó. Đáng chú ý, nhóm hành khách tăng mạnh nhất lại là người đi làm, thay vì sinh viên như trước”, ông Dũng thông tin.

Theo các chuyên gia, giá xăng tăng chỉ là yếu tố ban đầu, còn nguyên nhân sâu hơn là người dân đã bắt đầu có lựa chọn thật sự. Khi metro đi vào hoạt động và mạng lưới xe buýt được điều chỉnh lại để kết nối với metro, việc đi phương tiện công cộng không còn quá bất tiện như trước.

TS Võ Kim Cương, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị TP.HCM nhận định, trong nhiều năm, thành phố phát triển quá nhanh nhưng hệ thống giao thông công cộng không theo kịp. Người dân buộc phải sử dụng xe máy vì không có lựa chọn nào khác. Nhưng khi metro xuất hiện, cùng với việc giá xăng tăng mạnh, thói quen di chuyển bắt đầu thay đổi. Trước đây người dân đi xe máy vì tiện. Bây giờ họ bắt đầu cân nhắc chi phí.

Theo ông Kim Cương, điều quan trọng nhất hiện nay chính là ý thức của người dân bắt đầu chấp nhận thay đổi thói quen. Một khi đã quen với việc đi metro hoặc xe buýt, rất nhiều người sẽ không quay lại cách di chuyển cũ, ngay cả khi giá xăng giảm.

Các chuyên gia cũng cho rằng TP.HCM đang bước vào thời điểm “bản lề” trong phát triển giao thông. Quy mô đô thị ngày càng mở rộng, dân số tăng nhanh, trong khi hệ thống đường bộ gần như đã đạt giới hạn. Nếu không chuyển sang giao thông công cộng, áp lực ùn tắc và chi phí sống sẽ ngày càng lớn.

Những biến động về giá xăng tăng trong thời gian gần đây đang vô tình tạo ra một bước ngoặt. Khi giá nhiên liệu tăng, người dân buộc phải tìm cách tiết kiệm chi tiêu và giao thông công cộng trở thành lựa chọn hợp lý hơn bao giờ hết.

Theo quy hoạch, hệ thống đường sắt đô thị tại TP.HCM sẽ được phát triển với tổng chiều dài hơn 1.000 km. Từ nay đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành 6 tuyến, trong đó đặc biệt ưu tiên trục kết nối giữa sân bay Tân Sơn Nhất và sân bay Long Thành.