Sáng 10/4, Đảng ủy UBND TP.HCM tổ chức hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ UBND TP.HCM lần thứ ba mở rộng; giao ban đánh giá tình hình kinh tế - xã hội quý I, nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm quý II-2026.
Hiện toàn thành phố có 22 điểm có nguy cơ ùn tắc và 9 điểm thường xuyên ùn tắc nặng. Ảnh: Nguyễn Thủy.
Áp lực giao thông ngày càng nặng nề
Chủ trì hội nghị là Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy UBND TP.HCM, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà cùng các Phó Bí thư Đảng ủy UBND TP.HCM: Nguyễn Thanh Xuân, Huỳnh Tân Định, Nguyễn Trường Giang.
Báo cáo về hai “bài toán đô thị” ùn tắc giao thông và ngập nước - những vấn đề đang tác động trực tiếp đến chất lượng sống và sức cạnh tranh của thành phố, ông Lê Ngọc Linh, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, hạ tầng giao thông hiện chưa theo kịp tốc độ phát triển.
Hiện hạ tầng giao thông của thành phố đến năm 2025 cho thấy, mật độ đường chỉ đạt khoảng 2,83 km/km², tỷ lệ đất dành cho giao thông khoảng 12,8%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 16-26%. Trong khi đó, thành phố có lượng phương tiện giao thông rất lớn với khoảng gần 13 triệu phương tiện, gồm khoảng 1,5 triệu ô tô và 12 triệu xe máy, tăng đều 3-4% mỗi năm.
Hiện toàn thành phố có 22 điểm có nguy cơ ùn tắc và 9 điểm thường xuyên ùn tắc nặng. Ở nhiều khu vực, tốc độ lưu thông chỉ còn 9-18 km/giờ gây ùn tắc nặng vào giờ cao điểm.
Theo ông Lê Ngọc Linh, nguyên nhân không chỉ nằm ở hạ tầng thiếu và yếu, mà còn đến từ sự thiếu đồng bộ trong kết nối vùng, các dự án trọng điểm chậm hoàn thành. Giao thông công cộng khối lượng lớn vẫn chưa hình thành đúng nghĩa, trong khi bãi đỗ xe và hạ tầng giao thông tĩnh gần như bị bỏ ngỏ.
Lãnh đạo Sở Xây dựng TP.HCM thẳng thắn chỉ ra, yếu tố chủ quan trong quản lý, tổ chức giao thông mới là nguyên nhân chính khiến tình trạng ùn tắc kéo dài.
"Với tư cách là cơ quan tham mưu, chúng tôi xác định những nguyên nhân chủ quan trong công tác quản lý, tổ chức giao thông của cơ quan tham mưu và cả hệ thống chính trị là nguyên nhân chính dẫn đến ùn tắc", ông Lê Ngọc Linh nói và cho biết, Sở Xây dựng TP.HCM tham mưu đặt ra mục tiêu và định hướng giải pháp trong thời gian tới là phối hợp đồng bộ giữa giải pháp công trình và phi công trình để bảo đảm tiến tới công việc được phân công cụ thể về sản phẩm, tiến độ, người và cơ quan chịu trách nhiệm. Đồng thời, cả hệ thống chính trị phải vào cuộc để giải quyết vấn đề ùn tắc giao thông.
Ở nhóm giải pháp phi công trình, ông Lê Ngọc Linh cho biết, thành phố đang đẩy mạnh tổ chức lại giao thông theo hướng linh hoạt hơn. Việc điều chỉnh hướng rẽ tại các trục chính bước đầu cho thấy hiệu quả, giúp giảm 15-20% nguy cơ ùn ứ.
Cùng với đó là cải tạo giao lộ, mở rộng mặt đường, bổ sung tín hiệu giao thông và ứng dụng công nghệ số. Hiện TP.HCM đã lắp hơn 1.300 camera tích hợp AI để giám sát và điều hành giao thông theo dữ liệu thời gian thực.
Về lâu dài, thành phố đặt trọng tâm phát triển giao thông công cộng xanh, gắn với quy hoạch đô thị nhằm giảm áp lực phương tiện cá nhân.
Ở nhóm giải pháp công trình, ông Lê Ngọc Linh cho biết, TP.HCM đã thông qua danh mục 53 dự án cấp bách chống ùn tắc, đồng thời rà soát 77 công trình giao thông trọng điểm.
Giai đoạn 2026-2027, thành phố sẽ ưu tiên hoàn thành 39/45 dự án đang triển khai, trong đó có các công trình then chốt như Vành đai 2, Vành đai 3, cao tốc TP.HCM - Mộc Bài và các trục kết nối cửa ngõ.
Đồng thời, 53 dự án cấp bách sẽ được khởi công trong giai đoạn 2026-2030, tạo nền tảng cho một hệ thống giao thông khung tương đối hoàn chỉnh.
TP.HCM có 159 điểm ngập. Ảnh: Lê Bình.
Đến năm 2030, xử lý dứt điểm toàn bộ 159 điểm ngập
Về tình trạng ngập nước là “nút thắt” lớn của TP.HCM, nhất là sau sáp nhập, toàn thành phố có 159 điểm ngập, trong đó 57 điểm ngập nặng (ngập trên 30 cm, kéo dài hơn 1,5 giờ).
Ông Lê Ngọc Linh cho biết, áp lực này không chỉ đến từ mưa lớn, triều cường hay biến đổi khí hậu, mà còn từ hiện tượng sụt lún. Trung bình mỗi năm, TP.HCM lún khoảng 2 cm, có nơi lên tới 5-7 cm. Trong 20 năm, nhiều khu vực đã lún tới 0,5-0,7 m, trong khi cao độ trung bình chỉ khoảng 0,8-1 m so với mực nước biển.
Bên cạnh đó, những tồn tại kéo dài như quy hoạch chậm cập nhật, xử lý ngập theo kiểu “cục bộ”, hay tình trạng lấn chiếm kênh rạch với hàng chục nghìn căn nhà… càng khiến bài toán trở nên phức tạp.
Ông Lê Ngọc Linh cho biết, bên cạnh các yếu tố khách quan, nguyên nhân chủ quan vẫn là vấn đề cốt lõi khiến tình trạng ngập nước kéo dài. Trước hết, quy hoạch chưa được cập nhật, điều chỉnh kịp thời theo những biến đổi của tự nhiên và đô thị. Bên cạnh đó, công tác chống ngập thời gian qua vẫn mang tính cục bộ, làm theo địa bàn hành chính, “ngập ở đâu xử lý ở đó”, dẫn đến tình trạng nâng nền, xây kè chỗ này nhưng nước lại dồn sang khu vực khác.
Một nguyên nhân khác là hệ quả lịch sử để lại. Riêng tại 28 phường, xã mới, đặc biệt ở quận 8, thống kê năm 2023 cho thấy có gần 40.000 căn nhà lấn chiếm kênh rạch, gây tắc nghẽn dòng chảy và ô nhiễm môi trường. Dù TP.HCM đã ban hành Chỉ thị 19, việc triển khai trên thực tế vẫn chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.
Về giải pháp, ông Lê Ngọc Linh cho biết, thành phố xác định phải kết hợp đồng bộ giữa công trình và phi công trình. Trong đó, giải pháp phi công trình được tổ chức theo 4 lớp. Lớp ngoài cùng là hệ thống đê bao, vành đai thủy lợi do Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, hiện đang triển khai theo dự án 1547. Tiếp theo là hệ thống kênh, trục thoát nước chính phục vụ sản xuất nông nghiệp, cũng do đơn vị này quản lý; còn Sở Xây dựng phụ trách hệ thống kênh nhánh và mạng lưới thoát nước đô thị.
Cách tiếp cận mới là gắn kết chặt chẽ giữa thủy lợi và thoát nước đô thị, từ hồ điều tiết, xả lũ thượng nguồn đến kiểm soát triều, nhằm nâng cao hiệu quả chống ngập. Song song đó, TP.HCM đẩy mạnh tuyên truyền thực hiện Chỉ thị 19, điều chỉnh đề án chống ngập và xử lý nước thải giai đoạn 2026-2030, triển khai chỉnh trang đô thị, di dời nhà ven kênh rạch và tăng cường duy tu hệ thống thoát nước.
Đối với giải pháp công trình, lãnh đạo Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, thành phố đã xây dựng lộ trình cụ thể để xử lý 159 điểm ngập, ưu tiên 57 điểm ngập nặng. Dự kiến năm 2026 hoàn thành 20 dự án, xử lý 45 điểm ngập (trong đó có 16 điểm nặng). Năm 2027 hoàn thành 54 dự án, xử lý thêm 56 điểm (24 điểm nặng). Như vậy, sau giai đoạn 2026-2027, TP.HCM sẽ giải quyết được 40/57 điểm ngập nặng, cơ bản khắc phục tình trạng ngập ở khu vực trung tâm.
Năm 2028 hoàn thành 18 dự án, năm 2029 triển khai 4 dự án và đến năm 2030 hoàn thành thêm 58 dự án, tiến tới xử lý dứt điểm toàn bộ 159 điểm ngập.
"Quan điểm xuyên suốt là sau khi xử lý phải bảo đảm không để tái ngập, hướng tới giải quyết căn cơ và bền vững bài toán ngập nước của thành phố", ông Lê Ngọc Linh, Phó Giám đốc Sở Xây Dựng TP.HCM nhấn mạnh.
