TP.HCM định hình Côn Đảo theo hướng phát triển xanh, bền vững

Mới đây, Văn phòng UBND TP.HCM đã thông báo kết luận của Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy đặc khu Côn Đảo. Kết luận thể hiện rõ ràng định hướng phát triển dài hạn cho địa phương đặc thù này. Theo đó, đặc khu Côn Đảo được định hướng: phát triển phải đi cùng bảo tồn, tăng trưởng phải nằm trong giới hạn của môi trường và các giá trị lịch sử.

Trong bối cảnh nhiều khu vực ven biển đang đối mặt với hệ lụy từ phát triển nóng, định hướng của TP.HCM đối với Côn Đảo mang ý nghĩa như một “lằn ranh đỏ” về phát triển. Thành phố xác định rõ, không đánh đổi môi trường, di sản và giá trị lịch sử lấy lợi ích kinh tế trước mắt. Đây không chỉ là tuyên bố mang tính nguyên tắc, mà đã được cụ thể hóa bằng hệ thống nhiệm vụ và giải pháp đồng bộ.

Cụ thể, Côn Đảo được định hướng trở thành “thiên đường du lịch nghỉ dưỡng sinh thái và tâm linh”, phát triển dựa trên ba trụ cột: đảo xanh, thông minh và đáng sống. Trong đó, “đảo xanh” giữ vai trò nền tảng, ưu tiên bảo vệ hệ sinh thái rừng - biển, cảnh quan tự nhiên và hệ thống di tích lịch sử. Điều này đồng nghĩa với việc mọi hoạt động phát triển, đặc biệt là du lịch và hạ tầng, đều phải được cân nhắc trong giới hạn chịu tải của môi trường.

Trụ cột “thông minh” được thúc đẩy thông qua chuyển đổi số, xây dựng chính quyền số và hệ thống điều hành thông minh. Việc tích hợp dữ liệu, nâng cao năng lực quản trị không chỉ giúp điều hành hiệu quả mà còn là công cụ kiểm soát phát triển, hạn chế các tác động tiêu cực đến môi trường và xã hội.

Ở khía cạnh “đáng sống”, TP.HCM đặt mục tiêu nâng cao chất lượng sống cho người dân địa phương thông qua phát triển hạ tầng đồng bộ, cải thiện dịch vụ y tế, giáo dục, nhà ở và an sinh xã hội. Các chính sách hỗ trợ sinh viên, phát triển nhà ở xã hội hay bảo đảm nguồn nước, xử lý rác thải đều hướng đến việc tạo dựng một môi trường sống bền vững, ổn định lâu dài.

Đáng chú ý, định hướng phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn được đặt ra như một trụ đỡ quan trọng. Thành phố đang xây dựng lộ trình chuyển đổi năng lượng sạch, hạn chế phương tiện phát thải, đồng thời nghiên cứu chính sách không sử dụng túi ni lông khó phân hủy và sản phẩm nhựa dùng một lần tại Côn Đảo. Đây là những bước đi cụ thể nhằm giảm áp lực môi trường, bảo vệ hệ sinh thái biển đảo vốn rất nhạy cảm.

Đáng chú ý, một nội dung được đặc biệt nhấn mạnh là yêu cầu minh bạch, tuân thủ pháp luật và dựa trên cơ sở khoa học đối với các dự án có nguy cơ tác động đến môi trường. Điển hình là dự án Nhà máy xử lý rác - một công trình hạ tầng thiết yếu nhưng liên quan trực tiếp đến việc chuyển mục đích sử dụng rừng.

Chủ tịch UBND TP.HCM đã giao Thanh tra Thành phố khẩn trương hoàn tất kết luận thanh tra về việc chấp hành quy định pháp luật trong quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, làm cơ sở để tiếp tục triển khai các thủ tục theo đúng quy định.

Lãnh đạo TP.HCM yêu cầu địa phương phải có đề xuất chính thức về vị trí đầu tư dự án, đồng thời chỉ xem xét khi phương án này đáp ứng đầy đủ các luận cứ khoa học, phù hợp với thực tiễn và đúng quy hoạch đã được phê duyệt. Đặc biệt, nếu phương án được xác định là phù hợp, cần tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền để tạo sự đồng thuận xã hội, tránh những băn khoăn, lo ngại trong dư luận.

Có thể thấy, ngay cả với những dự án cấp thiết như xử lý rác thải tại Côn Đảo, yếu tố môi trường và tính minh bạch vẫn là điều kiện tiên quyết. Việc chuyển đổi mục đích sử dụng rừng không thể được thực hiện một cách dễ dãi, mà phải được kiểm soát chặt chẽ bằng pháp luật, khoa học và sự giám sát của xã hội.

Bên cạnh đó, phương châm “tự lực, tự chủ, tự cường” cũng được nhấn mạnh như một động lực nội sinh cho phát triển. Côn Đảo được kỳ vọng sẽ khai thác hiệu quả các lợi thế riêng có về cảnh quan, di sản và con người, đồng thời huy động nguồn lực có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải. Tuy nhiên, mọi quyết sách đều phải hướng đến giá trị lâu dài, lấy môi trường và chất lượng sống làm thước đo chính.