Khả năng chống chịu của nhiều công trình hạ tầng còn hạn chế
Ngày 25/5/2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký ban hành Chỉ thị số 23/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh thực hiện Kết luận số 213-KL/TW ngày 21/11/2025 của Ban Bí thư, tăng cường công tác phòng, chống thiên tai trong thời gian tới.
Theo đó, những năm gần đây thiên tai diễn biến ngày càng cực đoan, bất thường và khó dự báo. Trong hai năm 2024 - 2025, nhiều trận bão mạnh, mưa lũ lớn vượt mức lịch sử, ngập lụt nghiêm trọng, sạt lở đất, lũ ống, lũ quét liên tiếp xảy ra tại nhiều địa phương, gây thiệt hại nặng nề về người, tài sản, cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng sâu rộng tới đời sống, sinh kế của người dân và phát triển kinh tế - xã hội.
Công tác phòng, chống thiên tai phải được triển khai theo phương châm: “chủ động phòng ngừa - dự báo, cảnh báo, chỉ đạo ứng phó kịp thời - khắc phục khẩn trương, hiệu quả; bảo vệ tính mạng cho Nhân dân là trên hết, trước hết”. Ảnh: VGP.
Dù công tác phòng, chống thiên tai luôn được cả hệ thống chính trị và người dân quan tâm, song khả năng chống chịu của nhiều công trình hạ tầng vẫn còn hạn chế. Năng lực dự báo, cảnh báo sớm, nhất là với mưa lũ cục bộ, lũ quét, sạt lở đất chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Một số địa phương vẫn còn bị động, lúng túng khi xảy ra các tình huống thiên tai lớn, phức tạp.
Để chủ động phòng ngừa, ứng phó thiên tai, bảo đảm an toàn tính mạng và giảm thiểu thiệt hại về tài sản của Nhà nước, Nhân dân, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương quán triệt và thực hiện nghiêm Kết luận số 213-KL/TW của Ban Bí thư cùng Nghị quyết số 116/NQ-CP của Chính phủ. Công tác phòng, chống thiên tai phải được triển khai quyết liệt, đồng bộ, kịp thời, hiệu quả theo phương châm: “chủ động phòng ngừa - dự báo, cảnh báo, chỉ đạo ứng phó kịp thời - khắc phục khẩn trương, hiệu quả; bảo vệ tính mạng cho Nhân dân là trên hết, trước hết”.
Ưu tiên nguồn lực sửa chữa, nâng cấp đê điều, hồ đập
Thủ tướng yêu cầu Bí thư, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực tiếp chịu trách nhiệm về công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai trên địa bàn; phân công cụ thể từng thành viên trong Thường vụ, Thường trực và Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp tỉnh phụ trách từng khu vực trọng điểm, chủ động nắm chắc địa bàn, nhận diện nguy cơ để chỉ đạo phòng ngừa và chuẩn bị ứng phó từ sớm.
Các địa phương phải rà soát, hoàn thiện kế hoạch phòng, chống thiên tai và phương án ứng phó theo từng cấp độ rủi ro, đặc biệt với các kịch bản bão mạnh, mưa lũ cực đoan, ngập lụt vượt lịch sử, sạt lở đất, lũ quét nhằm tránh bị động, bất ngờ.
Chỉ thị cũng yêu cầu rà soát, đánh giá mức độ an toàn của hệ thống công trình phòng chống thiên tai và hạ tầng thiết yếu như giao thông, điện lực, viễn thông; kịp thời gia cố, sửa chữa các công trình xung yếu. Trong đó, ưu tiên nguồn lực sửa chữa, nâng cấp đê điều, hồ đập có nguy cơ mất an toàn trước mùa mưa lũ năm 2026; vận hành hồ chứa chủ động, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du.
Thủ tướng yêu cầu các địa phương ưu tiên nguồn lực sửa chữa, nâng cấp đê điều, hồ đập có nguy cơ mất an toàn trước mùa mưa lũ năm 2026. Ảnh: Trung Hiếu.
Các địa phương được yêu cầu củng cố lực lượng xung kích phòng chống thiên tai cấp xã, tăng cường trang thiết bị, phương tiện phục vụ ứng phó theo phương châm “bốn tại chỗ”, đáp ứng yêu cầu xử lý nhanh các tình huống thiên tai lớn, cực đoan.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, vận động người dân chấp hành khuyến cáo an toàn khi có thiên tai cũng được nhấn mạnh nhằm hạn chế thiệt hại do chủ quan. Các địa phương phải chủ động sơ tán, di dời dân khỏi khu vực nguy hiểm; trường hợp cần thiết có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế để bảo đảm an toàn tính mạng cho người dân.
Thủ tướng cũng yêu cầu chủ động bố trí tái định cư cho người dân sinh sống tại khu vực có nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất, lũ quét, ngập lụt sâu; lồng ghép nội dung phòng chống thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
Đối với các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất, ngập sâu, địa phương phải khẩn trương rà soát, xác định cụ thể để chủ động bố trí nơi tạm cư an toàn cho người dân trong mùa mưa bão, đồng thời bảo đảm các điều kiện sinh hoạt thiết yếu. Nếu số lượng người tạm cư vượt quá khả năng ngân sách địa phương, các tỉnh, thành phố phải kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét hỗ trợ.
Tiếp tục hoàn thiện quy trình vận hành liên hồ chứa
Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì triển khai công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai theo chức năng, nhiệm vụ; kịp thời tham mưu, đề xuất với Thủ tướng và Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đối với các tình huống thiên tai phức tạp, vượt thẩm quyền.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đồng thời chủ trì nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo thiên tai, tập trung vào các hiện tượng cực đoan như mưa lớn cục bộ, lũ lớn, sạt lở đất, lũ quét, dông lốc; tiếp tục hoàn thiện quy trình vận hành liên hồ chứa và phối hợp điều hành hồ đập an toàn, hiệu quả.
Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục hoàn thiện quy trình vận hành liên hồ chứa và phối hợp điều hành hồ đập an toàn, hiệu quả. Ảnh: Thanh Tâm.
Bộ Quốc phòng được giao duy trì lực lượng ứng trực cứu hộ, cứu nạn; triển khai tổng đài 112 phục vụ tiếp nhận thông tin và hỗ trợ ứng phó thiên tai, tìm kiếm cứu nạn; sẵn sàng lực lượng, phương tiện hỗ trợ sơ tán dân và cứu hộ khi xảy ra bão lũ.
Bộ Công an chỉ đạo công an các địa phương chuẩn bị lực lượng, phương tiện ứng phó thiên tai; phối hợp xử lý nghiêm các vi phạm về đê điều, lấn chiếm lòng sông, bãi sông; bảo đảm an ninh trật tự và an toàn giao thông trong mùa mưa lũ.
Bộ Xây dựng được giao rà soát, khắc phục các công trình giao thông cản trở thoát lũ, nhất là tại khu vực miền Trung; có giải pháp hạn chế sạt lở, bảo đảm giao thông đường bộ và hàng hải thông suốt trong mùa mưa bão.
Bộ Công Thương chỉ đạo các chủ hồ thủy điện thực hiện nghiêm quy định về an toàn hồ đập, vận hành hồ chứa; bảo đảm an toàn hệ thống điện, xây dựng phương án khôi phục nhanh điện sau thiên tai và chủ động dự trữ hàng hóa thiết yếu cho các khu vực thường xuyên bị chia cắt.
Bộ Khoa học và Công nghệ được giao tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số trong phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn; bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt, nhất là tại các khu vực miền núi có nguy cơ bị cô lập.
Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội và Tập đoàn Điện lực Việt Nam phải khẩn trương khắc phục những tồn tại của hệ thống điện, viễn thông đã bộc lộ trong các đợt thiên tai năm 2024 - 2025, nâng cao khả năng chống chịu, hạn chế tối đa gián đoạn thông tin liên lạc và cung cấp điện trong mọi tình huống thiên tai.
