Sản xuất vụ hè thu chủ động thích ứng với hạn, mặn

Áp lực cấp nước cho sản xuất

Để bảo đảm lịch thời vụ vụ hè thu, Sở NN-MT TP. Đà Nẵng đã đề nghị các nhà máy thủy điện trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn tăng lưu lượng xả nước về hạ du nhằm đẩy mặn, tạo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Nhờ nguồn nước bổ sung từ thượng nguồn, các trạm bơm dọc sông Yên và Túy Loan đã cơ bản được giải mặn, kịp thời vận hành bơm nước đổ ải cho các cánh đồng tại Hòa Vang, Bà Nà và phường Cẩm Lệ, phục vụ gieo sạ vụ hè thu.

Tuy nhiên, xâm nhập mặn trên sông Vĩnh Điện vẫn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng lớn đến sản xuất tại nhiều địa phương phía nam thành phố. Dù các đơn vị quản lý và chính quyền địa phương đã triển khai nhiều giải pháp ứng phó, tiến độ đổ ải vẫn chậm do nguồn nước ngọt về hạn chế, trong khi độ mặn thường xuyên vượt ngưỡng cho phép.

Để tăng khả năng hòa loãng mặn, các địa phương đã đẩy nhanh nạo vét dòng chảy, lắp đặt thêm máy bơm tại đập tạm trên sông Vĩnh Điện và tăng cường vận hành các trạm bơm tiêu thoát nước mặn. Song song đó, các đơn vị quản lý thường xuyên theo dõi diễn biến độ mặn, tranh thủ vận hành bơm nước khi điều kiện thuận lợi nhằm cấp nước cho sản xuất.

Theo ông Đào Văn Thiên, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng, đến nay các trạm bơm lấy nước từ sông Vĩnh Điện mới chỉ cấp nước đổ ải được khoảng 180 ha/1.600 ha. Các trạm bơm Hà Châu, Cẩm Thanh vẫn đang chờ nguồn nước tạo nguồn từ trạm bơm Vĩnh Điện. Trạm bơm Vĩnh Điện chỉ hoạt động cầm chừng, việc tăng giảm số lượng máy bơm phải căn cứ vào diễn biến thủy triều và độ mặn tại bể hút.

Ông Thiên cho biết thêm, việc cấp nước hiện phụ thuộc lớn vào lưu lượng xả từ các hồ thủy điện thượng nguồn, diễn biến thủy triều và khả năng hòa loãng nước mặn trên sông. Để bảo đảm an toàn cho sản xuất, các trạm bơm chỉ được vận hành khi độ mặn dưới 0,8‰ nhằm tránh nguy cơ đưa nước nhiễm mặn vào đồng ruộng.

Trong điều kiện nguồn nước đáp ứng yêu cầu, công ty sẽ điều hành cấp nước linh hoạt, ưu tiên khu tưới gần trước, khu tưới xa sau và không loại trừ khả năng phải giảm hoặc tạm dừng sản xuất trên một số diện tích nếu tình trạng thiếu nước kéo dài.

“Nông dân cần theo dõi sát tình hình cấp nước, chỉ ngâm giống khi nước đã về đến ruộng. Các địa phương, hợp tác xã và đơn vị dùng nước cần phối hợp chặt chẽ trong công tác đo mặn, điều hành cấp nước, đồng thời không gieo sạ ngoài kế hoạch hoặc tại các khu vực có nguy cơ thiếu nước, nhiễm mặn cao”, ông Thiên khuyến cáo.

Ưu tiên giống trung, ngắn ngày

Cùng với các giải pháp bảo đảm nguồn nước, ngành nông nghiệp Đà Nẵng cũng chủ động điều chỉnh cơ cấu giống nhằm giảm thiểu rủi ro do thời tiết bất lợi và bảo đảm khung thời vụ.

Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Tiến Lê Đình Ca cho biết, vụ hè thu năm nay địa phương sản xuất 830,8 ha lúa. Trong đó, nhóm giống trung ngày (95 - 105 ngày) được gieo sạ từ ngày 15 - 20/5, còn nhóm giống ngắn ngày (dưới 95 ngày) từ ngày 20 - 31/5. Khoảng 65% diện tích sử dụng các giống chủ lực như HG244, ĐT100, Hà Phát 3, HG12; 25% diện tích gieo các giống HT1, ĐT68, Thiên ưu 8, VNR10 và khoảng 10% diện tích còn lại dành cho giống triển vọng ĐB18.

Để bảo đảm sản xuất, địa phương đã tập trung nạo vét, sửa chữa hệ thống kênh mương nội đồng, tổ chức diệt chuột đầu vụ, hướng dẫn nông dân tuân thủ lịch thời vụ, tăng cường ứng dụng khoa học kỹ thuật và phát triển các mô hình liên kết sản xuất nhằm giảm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh tế.

Tại xã Điện Bàn Tây, các hợp tác xã và thôn, xóm cũng được yêu cầu bám sát lịch thời vụ, chủ động ứng phó nguy cơ hạn hán, thiếu nước tưới, thường xuyên theo dõi sâu bệnh hại và đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất.

Theo khung lịch thời vụ vụ hè thu năm 2026, toàn thành phố sẽ hoàn thành gieo sạ trước ngày 5/6 và ưu tiên sử dụng các giống lúa trung, ngắn ngày. Đối với những diện tích thu hoạch muộn trong vụ đông xuân, ngành nông nghiệp khuyến cáo chỉ sử dụng các giống ngắn ngày dưới 95 ngày nhằm bảo đảm tiến độ sản xuất chung.

Sở NN-MT cũng không khuyến khích sử dụng các giống lúa dài ngày có thời gian sinh trưởng trên 105 ngày trong vụ hè thu. Đối với các vùng núi cao hoặc địa phương còn duy trì sản xuất lúa bản địa, lúa lai, lúa nếp, người dân cần căn cứ thời gian sinh trưởng của từng giống để chủ động gieo sạ sớm hoặc bắc mạ cấy, bảo đảm lúa trổ bông đúng khung thời vụ.

Theo ông Đoàn Văn Bảo, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Đà Nẵng, các địa phương đã gieo sạ và cấy được khoảng 9.200 ha lúa. Chi cục đề nghị các địa phương tiếp tục đẩy nhanh tiến độ làm đất, xuống giống đúng lịch thời vụ, đồng thời theo dõi chặt chẽ tình hình xâm nhập mặn để kịp thời điều chỉnh phương án sản xuất, hạn chế thấp nhất thiệt hại cho người dân.