Trong bối cảnh nắng nóng kéo dài đang gây áp lực lớn lên hệ thống tưới tiêu, công tác quản lý và vận hành nguồn nước tại Bình Thuận (tỉnh Lâm Đồng) đã bước vào giai đoạn cao điểm.
Nhân viên Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận điều tiết cấp nước cho vụ lúa đông xuân. Ảnh: KS.
Theo ông Nguyễn Anh Khoa, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận (gọi tắt Công ty Thủy lợi Bình Thuận), đơn vị đang nỗ lực thực hiện các kịch bản ứng phó linh hoạt để đảm bảo hài hòa giữa nước sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp.
Sự chủ động từ thượng nguồn hồ chứa
Tính đến 30/3, lượng nước hữu ích hiện có tại các hồ chứa thủy lợi do Công ty Thủy lợi Bình Thuận đạt 208/367 triệu m³, tương đương 56,7% thiết kế. Mặc dù cao hơn cùng kỳ năm ngoái, nhưng mực nước tại các hồ thủy điện lớn lại có xu hướng thấp hơn. Cụ thể, hồ Đại Ninh còn 150/251 triệu m³, đạt 60% thiết kế, thấp hơn cùng kỳ 13,76 triệu m³. Đến ngày 30/3 mực nước hồ chứa này đạt cao trình 873,878m.
Đại diện Công ty Thủy điện Đại Ninh cho biết, hiện tượng El Nino có xác suất xảy ra cao, nắng nóng dự báo kéo dài đến hết tháng 8/2026 với lưu lượng nước về hồ kém hơn năm 2025. Để chuẩn bị cho giai đoạn cao điểm, đơn vị đã chủ động tích nước đạt mực nước dâng bình thường cuối năm 2025. Từ đầu năm đến nay, Công ty Thủy điện Đại Ninh đã cung cấp 246 triệu kWh điện cho hệ thống quốc gia và hơn 155 triệu m³ nước phục vụ hạ du phía Sông Lũy; đảm bảo hài hòa công tác cung cấp nước phục vụ nhu cầu sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp cho phía hạ du và công tác cung ứng điện cho hệ thống điện quốc gia.
Thời gian qua, Công ty Thủy điện Đại Ninh đã điều tiết nước phục vụ nhu cầu sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp cho phía hạ du khu vực Bình Thuận, tỉnh Lâm Đồng. Ảnh: KS.
Công tác phối hợp chặt chẽ giúp việc lập kế hoạch sử dụng nước sát thực tế, ưu tiên cao nhất cho sinh hoạt đến hết tháng 7/2026, sau đó mới đến nước tưới cây lâu năm và sản xuất đông xuân.
Đến thời điểm này, nỗ lực hiệp lực đã giúp 31.835 ha (chiếm 99% kế hoạch) diện tích vụ đông xuân khu vực Bình Thuận được cấp nước tưới dưỡng an toàn. Tại các khu vực cuối kênh hoặc vùng cao, Công ty Thủy lợi Bình Thuận thực hiện điều tiết luân phiên, tưới tiết kiệm và huy động người dân nạo vét kênh mương. Đơn vị cũng tiến hành sửa chữa, kéo dài đường ống hút của các trạm bơm dọc sông La Ngà để tận dụng nguồn nước thấp, quyết tâm không để xảy ra tình trạng mất trắng cuối vụ.
Kịch bản ứng phó và chiến lược chuyển đổi bền vững
Dự báo vụ hè thu 2026 sẽ đối mặt với nhiều thách thức lớn nếu thời tiết không có mưa. Khu vực trọng điểm như Hàm Thuận Nam, La Gi - Hàm Tân được xác định có nguy cơ cao thiếu nước sản xuất.
Để ứng phó, Công ty Thủy điện Đại Ninh đã tính toán kịch bản khai thác tối ưu nhằm đảm bảo cấp nước sinh hoạt và nông nghiệp, dòng chảy môi trường và an ninh năng lượng theo Chỉ thị số 01/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Sự phối hợp này giúp cơ quan quản lý thủy lợi có căn cứ vững chắc để điều tiết nguồn nước dự trữ cho những tháng cao điểm khô hạn sắp tới.
Sau khi kết thúc vụ đông xuân, theo ông Khoa, công ty sẽ dựa trên lượng nước thực tế còn lại để chủ động bố trí sản xuất vụ hè thu. Cụ thể, tại Chi nhánh Tuy Phong, nếu đến cuối tháng 5/2026 không có mưa trên lưu vực, đơn vị dự kiến thực hiện cắt giảm và không bố trí sản xuất khoảng 1.200 ha thuộc hệ thống hồ Lòng Sông.
Công ty Thủy lợi Bình Thuận sẽ triển khai các giải pháp để điều tiết hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả. Ảnh: KS.
Tương tự, tại Chi nhánh La Gi - Hàm Tân, phương án cắt giảm khoảng 400 ha thuộc hệ thống hồ Núi Đất và các đập lân cận cũng sẽ được kích hoạt nếu tình trạng khô hạn kéo dài đến cuối tháng 4/2026.
Giải pháp cốt lõi xuyên suốt là quản lý nghiêm khẩu độ, thời gian lấy nước và tận dụng tối đa nước hồi quy để hạn chế thất thoát trên hệ thống. Bên cạnh các biện pháp kỹ thuật, Công ty Thủy lợi Bình Thuận tích cực phối hợp với địa phương vận động người dân chủ động điều chỉnh mùa vụ, chuyển đổi sang các loại cây trồng chịu hạn tại vùng khó khăn.
Sự chuẩn bị kỹ lưỡng và phối hợp nhịp nhàng giữa ngành thủy lợi, thủy điện nói chung và Công ty thủy điện Đại Ninh nói riêng không chỉ đảm bảo nhu cầu sinh hoạt, sản xuất cho hạ du mà còn góp phần giữ vững an ninh năng lượng quốc gia và phát triển kinh tế địa phương bền vững.
