Làng nghề làm hương Đông Khê đã có từ rất lâu. Lâu đến mức trong làng, ngay cả những cụ hơn trăm tuổi cũng không nhớ rõ nghề bắt đầu từ khi nào. Chỉ biết rằng khi còn nhỏ, họ đã thấy ông bà, cha mẹ làm hương mỗi dịp Tết đến, và nghề ấy cứ thế nối tiếp qua nhiều thế hệ.

Giờ đây, làng nghề đã trầm lắng hơn. Người trẻ đi làm công ty, ít ai còn muốn gắn bó với nghề truyền thống vì vất vả, thu nhập không đều. Nghề làm hương vì thế cũng đứng trước nguy cơ mai một.

Trong số ít những hộ còn giữ nghề, gia đình ông Đoàn Văn Mậu (66 tuổi) và bà Đoàn Thị Tiên (63 tuổi) vẫn đều đặn làm hương suốt hơn 40 năm qua. Nghề được truyền từ ông bà, bố mẹ để lại, và hai ông bà coi đó không chỉ là kế sinh nhai mà còn là trách nhiệm với tổ nghề.

Mỗi năm, từ khoảng tháng 9 âm lịch, gia đình bắt đầu làm hương liên tục để kịp phục vụ thị trường Tết. Mỗi năm sản xuất khoảng 100.000 vạn que hương, riêng mùa Tết chiếm tới 80.000 vạn. Doanh thu ước đạt khoảng 400 triệu đồng, nhưng đi kèm là rất nhiều công sức.

Trong các công đoạn, làm nhựa trám là vất vả nhất. Nhựa trám phải giã, trộn cùng than hoa, đòi hỏi sức khỏe nên thường chỉ có đàn ông đảm nhận.

Trước kia, mọi thứ đều làm thủ công, nay có máy móc hỗ trợ nhưng vẫn không thể làm ẩu, bởi hương tự nhiên phụ thuộc rất nhiều vào kinh nghiệm của người làm.

Hương Đông Khê không dùng hóa chất. Nguyên liệu chính là bột rễ cây bài, nhựa trám và than hoa. Vì vậy, khi đốt hương cháy đến đâu tàn đến đó, không uốn vòng, mùi thơm nhẹ, dễ chịu.

Theo người làm nghề, nếu dùng hóa chất thì người làm sẽ bị ảnh hưởng sức khỏe đầu tiên, sau đó là người tiêu dùng hít phải khói hương.

Năm 2023, sản phẩm Hương thơm Mậu Tiên được công nhận OCOP 3 sao.

Từ đó, lượng khách hàng tăng lên rõ rệt, nhiều tỉnh thành tìm đến đặt hàng. Đặc biệt, nhiều khách ở Hà Nội còn trực tiếp về làng, tận mắt xem quy trình sản xuất để yên tâm về chất lượng và nguồn gốc tự nhiên.

Hương được làm hoàn toàn từ các nguyên liệu tự nhiên, khi thắp sẽ có mùi thơm dịu nhẹ của bột rễ cây hương bài, kết hợp với than hoa và nhựa trám.

Giữa bối cảnh làng nghề ngày càng thưa người làm, việc giữ được nghề hương ở Đông Khê không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà là sự gìn giữ một phần ký ức, một nếp sinh hoạt đã gắn với làng quê qua bao thế hệ.

Thanh Tâm