Mở rộng phân cấp quản lý kinh tế Nhà nước

Phân cấp sâu hơn để phát huy vai trò dẫn dắt

Sáng 1/2, tại trụ sở Chính phủ, Ban Chỉ đạo Quốc gia triển khai Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước họp phiên thứ nhất, dưới sự chủ trì của Thủ tướng Phạm Minh Chính. Phiên họp có sự tham dự của các Phó Thủ tướng, lãnh đạo bộ, ngành, tập đoàn kinh tế Nhà nước, cùng các chuyên gia và nhà khoa học.

Tại phiên họp, Ban Chỉ đạo tập trung thảo luận 3 nội dung chính, gồm: Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết 79; dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt phát triển kinh tế Nhà nước; dự thảo Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo theo hướng bảo đảm thực chất, hiệu quả, tránh hình thức.

Nghị quyết 79 được Bộ Chính trị ban hành ngày 6/1. Đây là lần đầu nội hàm kinh tế Nhà nước được xác định một cách đầy đủ, cụ thể và có hệ thống. Theo đó, nền tảng kinh tế Nhà nước bao gồm 9 thành tố chủ yếu: Đất đai và tài nguyên; tài sản kết cấu hạ tầng; ngân sách Nhà nước; dự trữ quốc gia; quỹ tài chính Nhà nước ngoài ngân sách; vốn Nhà nước tại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống; doanh nghiệp Nhà nước; tổ chức tín dụng Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập.

Việc xác định rõ các thành tố nhằm tạo cơ sở cho công tác rà soát, thống kê, đánh giá và hạch toán đầy đủ các nguồn lực do Nhà nước nắm giữ, quản lý và chi phối. Đây được coi là tiền đề để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, hạn chế thất thoát, lãng phí và tăng tính minh bạch trong quản trị kinh tế Nhà nước.

Nghị quyết 79 cũng nêu rõ 5 quan điểm chỉ đạo đối với phát triển kinh tế Nhà nước. Trong đó, kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn; bình đẳng trước pháp luật với các khu vực kinh tế khác; các nguồn lực phải được rà soát và hạch toán đầy đủ; kinh tế Nhà nước giữ vai trò tiên phong kiến tạo, dẫn dắt phát triển; đồng thời tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng.

Theo các báo cáo và ý kiến tại phiên họp, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, nhiều yếu tố bất định và rủi ro gia tăng, việc tổ chức triển khai hiệu quả Nghị quyết 79 có ý nghĩa then chốt. Kinh tế Nhà nước được xác định là lực lượng quan trọng để “xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái”, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026-2030 và củng cố nền kinh tế tự chủ, tự lực, tự cường.

Thủ tướng yêu cầu các nghị quyết triển khai phải tập trung tháo gỡ các rào cản trong tiếp cận, quản lý và sử dụng nguồn lực Nhà nước. Trọng tâm là mở rộng phân cấp, phân quyền quản lý kinh tế Nhà nước theo hướng rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, giảm can thiệp hành chính trực tiếp, tăng tính chủ động cho các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp.

Việc phân cấp, phân quyền được nhấn mạnh phải đi đôi với cơ chế kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực. Thủ tướng lưu ý cần phân định rõ quyền quản lý Nhà nước và quyền đại diện chủ sở hữu vốn, bảo đảm hài hòa giữa quyền và trách nhiệm trong quản trị kinh tế Nhà nước.

Hoàn thiện thể chế, đổi mới mô hình quản trị và sử dụng nguồn lực

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh tinh thần triển khai Nghị quyết 79 phải đổi mới, kịp thời và mang tính hành động cao. Chủ trương đúng phải triển khai nhanh, làm đến cùng, lấy hiệu quả làm thước đo, người dân được thụ hưởng và đất nước phát triển.

Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu việc xây dựng Nghị quyết của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 79 phải xác định rõ trọng tâm, trọng điểm, phân công nhiệm vụ theo nguyên tắc “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ sản phẩm. Mỗi nhiệm vụ phải được lượng hóa, gắn với tiến độ và kết quả cụ thể.

Thủ tướng giao Bộ Tài chính tiếp thu ý kiến tại phiên họp, khẩn trương hoàn thiện các dự thảo nghị quyết trình Chính phủ, hoàn thành trong tháng 2/2026. Bộ này đồng thời được giao nghiên cứu đổi mới, hoàn thiện mô hình cơ quan đại diện chủ sở hữu và tái cơ cấu các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước; tiếp tục hoàn thiện chính sách thuế, phí, lệ phí để phù hợp với yêu cầu phát triển mới.

Dự thảo Nghị quyết trình Quốc hội phải thể chế hóa đầy đủ các quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết 79, đồng thời tháo gỡ các nút thắt, điểm nghẽn trong tiếp cận nguồn lực Nhà nước. Mục tiêu là sử dụng hiệu quả 9 thành tố của kinh tế Nhà nước, nâng cao giá trị gia tăng, tuân thủ quy luật thị trường và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Thủ tướng yêu cầu dự thảo nghị quyết cần có cơ chế thu hút và sử dụng nhân tài, trong đó gắn tiền lương, thu nhập và chính sách cán bộ với kết quả, hiệu quả công việc. Việc này nhằm khuyến khích tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong khu vực kinh tế Nhà nước.

Đối với đơn vị sự nghiệp công lập, Chính phủ định hướng mở rộng quyền tự chủ đối với các đơn vị tự chủ tối thiểu chi thường xuyên trở lên, cho phép tự chủ về tổ chức bộ máy, tiền lương, tuyển dụng và sử dụng nhân sự theo kết quả hoạt động, tương tự doanh nghiệp Nhà nước. Một số đơn vị sự nghiệp công lập quan trọng, có tiềm lực và khả năng cạnh tranh trong nghiên cứu cơ bản và công nghệ chiến lược sẽ được tập trung đầu tư phát triển.

Thủ tướng cũng yêu cầu rà soát các định hướng chính sách tại Nghị quyết 79 để đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt, khác với quy định hiện hành hoặc chưa có quy định pháp luật, nhằm giải quyết các vấn đề cấp bách mang tính thí điểm. Các nội dung đã chín, đã rõ sẽ được đề xuất sửa đổi, bổ sung luật theo lộ trình phù hợp.

Các bộ, ngành, địa phương được yêu cầu khẩn trương xây dựng và triển khai chương trình, kế hoạch hành động của cơ quan, đơn vị mình trên cơ sở Chương trình hành động của Chính phủ. Việc này nhằm bảo đảm tiến độ, chất lượng các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và giai đoạn tiếp theo.