Lễ hội Dinh Cô Long Hải là một trong những lễ hội lớn nhất của ngư dân vùng biển Nam bộ với ý nghĩa cầu cho quốc thái dân an và cầu cho ngư dân được mùa biển thuận lợi. Lễ hội đã được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ngày 14/2/2023.
Nghi thức rước linh vị ra biển - một trong những nghi lễ quan trọng nhất của Lễ hội Dinh Cô Long Hải, thể hiện niềm tin và ước vọng về mùa biển thuận lợi. Ảnh: Nguyễn Tuyền.
Lễ hội diễn ra từ ngày 10 - 12/2 âm lịch hàng năm, đây thời điểm ngư dân địa phương xã Long Hải (TP.HCM) nói riêng và ngư dân ở nhiều tỉnh, thành trên cả nước sắp xếp công việc để đến Dinh Cô dâng hương, chiêm bái, ước vọng một năm đánh bắt tôm cá đầy khoang, thuyền đi đến nơi về đến chốn, cuộc sống đủ đầy.
Trong những ngày lễ hội, khu di tích lịch sử - văn hóa Dinh Cô được trang hoàng rực rỡ, trang nghiêm. Tàu, thuyền của ngư dân treo đèn, hoa lộng lẫy, cùng tập trung hướng vào Dinh Cô. Khi màn đêm buông xuống, những chiếc tàu, thuyền chiếu sáng cả một góc trời bày tỏ lòng thành kính với Cô, cùng mong cầu được phù hộ, giúp đỡ cho thuyền ghe nhiều tôm cá.
Lễ hội Dinh Cô Long Hải thuộc loại hình tín ngưỡng thờ Mẫu - Nữ thần, cũng là sự kết hợp của Lễ hội cầu ngư với tục thờ cúng Thần biển (Bà Thủy Long, cá voi). Tương truyền cách đây 2 thế kỷ, một trinh nữ tên Lê Thị Hồng (tục danh Thị Cách), quê ở Tam Quan, Bình Định hay theo cha vào vùng Bà Rịa, Gò Công buôn bán và rất yêu cảnh, mến người, không muốn rời xa vùng đất phía Nam. Cô giàu lòng nhân ái, nhưng chẳng may bị lâm nạn tại Hòn Hang trong một lần theo cha ra biển. Khi đó, Cô vừa tròn 16 tuổi. Ngư dân địa phương đã chôn cất Cô trên đồi Cô Sơn và lập miếu thờ ngoài bãi biển.
Hàng nghìn người dân và du khách đổ về bãi biển Dinh Cô Long Hải tham gia nghi lễ rước biển, tạo nên khung cảnh đông đúc, đầy màu sắc trong mùa lễ hội. Ảnh: Nguyễn Tuyền.
Để cảm ơn ngư dân, Cô nhiều lần hiển linh, báo mộng điềm lành, phù trợ ngư dân nên Cô được ngư dân gọi là Long Hải thần nữ, qua đó càng tôn tạo miếu và thờ cúng linh đình, tôn xưng là: “Long Hải Thần nữ Bảo an Chánh trực Nương nương Chi thần”.
Để vào Dinh Cô, du khách phải leo 37 bậc tam cấp để lên đến điện thờ. Trong chính điện có bày trí 7 bàn thờ. Ngay trung tâm là bàn thờ bà Cô, nổi bật là pho tượng bà cao hơn nửa mét rất uy nghi, nhưng cũng rất nhân từ. Bên cạnh bàn thờ Cô, là bàn thờ các vị thần linh theo tập tập thờ mẫu như Cửu thiên Huyền nữ, Hoả tinh thánh mẫu, Quan thế âm Bồ tát...
Không chỉ vào các dịp lễ, Tết, mà vào những ngày thường, quần thể Di tích lịch sử - văn hóa Dinh Cô thu hút rất nhiều cư dân địa phương và du khách dâng lễ vật, thắp hương, chiêm bái.
Lễ hội Dinh Cô Long Hải được tổ chức hằng năm. Lễ hồi gồm hai phần. Phần lễ gồm các nghi thức truyền thống. Về phần hội, có nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao đặc sắc, mang đến cho du khách những trải nghiệm thú vị tại bãi biển Dinh Cô Long Hải và sân khấu trước Dinh Cô.
Nổi bật nhất là chương trình nghệ thuật khai mạc lễ hội, hội thi thả diều bãi biển, sân khấu hóa tái hiện lịch sử hình thành Di tích lịch sử - văn hóa và danh thắng Dinh Cô và biểu diễn đờn ca tài tử, ca cổ, biểu diễn lân sư rồng...
Khu di tích Dinh Cô Long Hải được trang hoàng trang nghiêm, nơi diễn ra các nghi lễ chính thu hút đông đảo người dân và du khách. Ảnh: Nguyễn Tuyền.
Mùa lễ hội, Dinh Cô thu hút khoảng 200 - 300 ngàn lượt người dân và du khách đến dâng hương, chiêm bái, tham quan và vui chơi. Đây được xem là “mùa vàng” của du lịch địa phương. Năm nay, lễ hội diễn ra vào dịp cuối tuần nên được kỳ vọng sẽ thu hút đông người đến tham gia.
Năm 2026, Lễ hội Dinh Cô Long Hải diễn ra từ ngày 27/3 - 30/3. Phục vụ cho lễ hội Dinh Cô năm nay, chính quyền địa phương xã Long Hải đang khẩn trương thực hiện các khâu chuẩn bị từ nghi lễ, đến đảm bảo phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, an toàn vệ sinh thực phẩm, vệ sinh môi trường để lễ hội diễn ra an toàn, trang trọng, phù hợp với phong tục, tập quán địa phương.
Lễ hội Dinh Cô là di sản quý giá của xã Long Hải nói riêng, TPHCM nói chung, được lưu truyền, duy trì qua nhiều thế hệ, đáp ứng nhu cầu tâm linh trong đời sống của người dân, nhất là ngư dân Long Hải, đồng thời là nét đẹp, thu hút đông đảo khách tham quan.
