Lào Cai nâng tầm dược liệu thành ngành kinh tế chủ lực

Tỉnh ủy Lào Cai vừa ban hành Nghị quyết số 48-NQ/TU về phát triển dược liệu chiến lược tỉnh Lào Cai giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2050, xác định dược liệu là ngành hàng chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao, đồng thời bảo vệ rừng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Với khoảng 850 loài cây thuốc, trong đó có 70 loài quý hiếm và nhiều loài đặc hữu thuộc dãy Hoàng Liên, Lào Cai được quy hoạch là một trong 8 vùng dược liệu trọng điểm quốc gia. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, từng bước đưa dược liệu trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Hiện diện tích trồng dược liệu toàn tỉnh đạt 6.555ha, chủ yếu phát triển dưới tán rừng, cho sản lượng khoảng 30.200 tấn mỗi năm. Mô hình trồng dược liệu gắn với kinh tế rừng đang mở ra hướng sinh kế bền vững, vừa tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, vừa góp phần giữ gìn và phát huy giá trị hệ sinh thái rừng.

Toàn tỉnh có 9 loại cây dược liệu đạt chứng nhận Thực hành tốt nuôi trồng và thu hái cây thuốc theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (GACP-WHO). Nhiều sản phẩm được bảo hộ chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu tập thể, tiêu biểu như: quế Văn Yên, atiso Sa Pa. Đến nay, 56 sản phẩm dược liệu và 33 sản phẩm từ quế đạt chứng nhận OCOP từ 3 sao trở lên, khẳng định chất lượng và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Song song với mở rộng vùng nguyên liệu, Lào Cai tập trung đầu tư hệ thống nghiên cứu, sản xuất giống và ươm trồng. Trại nghiên cứu cây thuốc Sa Pa thuộc Viện Dược liệu cùng mạng lưới vườn ươm của doanh nghiệp, hợp tác xã đang bảo đảm nguồn giống chất lượng cao. Riêng cây quế, tỉnh chủ động được khoảng 104 triệu cây giống mỗi năm, đáp ứng nhu cầu trồng mới.

Trong lĩnh vực chế biến, một số doanh nghiệp đã đầu tư nhà máy quy mô công nghiệp, từng bước nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm. Công ty TNHH MTV Traphaco Sa Pa phát triển các sản phẩm từ atiso và chè dây; Công ty Sapanapro sản xuất cao thuốc và nước tắm thảo dược; Công ty Cổ phần Dược liệu và Thực phẩm Yên Bái chế biến các sản phẩm từ quế, hồi. Sự tham gia của doanh nghiệp đang thúc đẩy hình thành chuỗi giá trị khép kín, hạn chế tình trạng xuất bán nguyên liệu thô.

Theo mục tiêu Nghị quyết 48-NQ/TU, giai đoạn tới tỉnh phấn đấu nâng diện tích dược liệu lên trên 8.500 ha, sản lượng đạt khoảng 40.000 tấn. Tổng giá trị ngành hàng sau chế biến dự kiến đạt trên 2.000 tỷ đồng mỗi năm, tăng hơn hai lần so với năm 2025. Năm 2026, tỉnh sẽ triển khai hai dự án phát triển dược liệu quy mô lớn, tạo nền tảng mở rộng vùng nguyên liệu và hoàn thiện chuỗi liên kết từ giống, trồng, thu hái đến chế biến và tiêu thụ.

Ngành hàng quế tiếp tục được xác định là sản phẩm chủ lực, phát triển theo chuỗi giá trị khép kín, hướng tới xây dựng thương hiệu sản phẩm quốc gia và mở rộng thị trường xuất khẩu. Lào Cai đặt mục tiêu thu hút đầu tư xây dựng mới ít nhất 6 cơ sở chế biến dược liệu; trong đó 50% sản lượng được chế biến thô và 50% được chế biến sâu, bao gồm các nhà máy tinh dầu quế, chế biến vỏ quế và sản phẩm từ cây dược liệu. Đồng thời, 70% sản lượng dược liệu sẽ được tiêu thụ thông qua các chuỗi liên kết ổn định và kênh phân phối chính ngạch, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng.

Đặc biệt, trong chiến lược dài hạn là kế hoạch xây dựng Bảo tàng Dược liệu tỉnh Lào Cai gắn với ứng dụng công nghệ số, nhằm bảo tồn nguồn gen, lan tỏa tri thức y học cổ truyền và phát triển du lịch sinh thái gắn với dược liệu. Tỉnh cũng đặt mục tiêu phát triển ít nhất 100 sản phẩm dược liệu OCOP đạt từ 3 sao trở lên, gắn với chăm sóc sức khỏe và quà tặng du lịch, đồng thời thu hút đầu tư vào các loại dược liệu quý dưới tán rừng như: sâm Ngọc Linh, sâm Lai Châu, tam thất, lan kim tuyến, thất diệp nhất chi hoa.

Tầm nhìn đến năm 2050, Lào Cai hướng tới xây dựng ngành công nghiệp dược liệu hiện đại, đồng bộ và bền vững với vùng nguyên liệu tập trung trên 10.000 ha gắn với chế biến sâu. Việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi giá trị được kỳ vọng sẽ đưa Lào Cai trở thành trung tâm nghiên cứu, bảo tồn và phát triển dược liệu của cả nước, đóng góp quan trọng vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng xanh và giá trị gia tăng cao.