Cố đô Huế có rất nhiều nơi làm mứt gừng, nhưng làm lâu năm, nổi tiếng hơn cả vẫn là ở làng Kim Long (phường Kim Long), nằm cạnh dòng sông Hương thơ mộng. Tương truyền rằng, mứt ở đây đã từng là món ngon để ‘tiến vua’ thời xưa.

Mỗi dịp Tết đến Xuân về, những người dân làm mứt gừng Kim Long đều bận rộn hơn so với ngày thường.

Tại nhiều gia đình, những bếp lửa nhỏ rực than đỏ suốt ngày đêm, không khí ấm cúng nhưng cũng rất khẩn trương, sôi nổi. 

Ông Nguyễn Văn Nhân (66 tuổi) có thâm niên hơn 30 năm trong nghề cho biết, muốn có mẻ mứt ngon xuất ra thị trường thì bước đầu tiên phải chọn lọc kỹ càng và tìm đặt gừng ở ‘người quen’.

‘Nguyên liệu làm mứt phải là những củ gừng không quá già, không quá cay, chế biến khéo léo và đúng công thức’, ông Nhân nói.

Gừng chế biến qua nhiều công đoạn như cắt, rửa sạch, thái lát, ngâm, luộc chín, sau đó bỏ vào chảo rim, đảo khô, đóng gói…

Theo người dân, công đoạn quan trọng nhất là rim lát gừng với đường. Người đứng bếp phải có kinh nghiệm lâu năm, từng lát gừng được rim với nước đường trên bếp nên miếng mứt gừng sẽ thấm vị, khô và cay nồng.

Rim khoảng 10 đến 15 phút thì mứt được đổ ra mâm để làm khô và sấy, miếng mứt có màu vàng ruộm là đạt chất lượng.

Mứt gừng Kim Long hầu hết được làm theo phương thức thủ công, không phẩm màu, không chất bảo quản.

‘Dịp giáp Tết là quá bận rộn, nhà nhà tranh thủ làm cả ngày ngày lẫn đêm bởi người mua, người đặt làm quà nhiều, cháy hàng là bình thường. Nhiều người đến tận làng Kim Long mua cả thúng mứt để biếu tặng bạn bè ở miền Nam, miền Bắc. Mứt ở đây nổi tiếng, uy tín, giá cả lại phải chăng’, một người dân làm mứt chia sẻ.

Giữa vô vàn loại mứt gừng của ba miền, mứt gừng Huế vẫn là một thương hiệu đặc biệt. Những năm trở lại đây, do tính chất thời vụ, thị trường mứt rất đa dạng nên nghề làm mứt gừng tại Kim Long dần ít người theo.

Dù thế, mứt gừng Kim Long đang góp phần giúp nhiều hộ có thu nhập không cao nhưng vẫn ổn định và đặc biệt là gìn giữ nét văn hóa dịp Tết.

Văn Dinh - Sỹ Nhất