Sức sống của làng hoa 40 năm tuổi
Dịp cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, dưới cái se lạnh đặc trưng của vùng đất Đồng Nai, làng hoa Gia Kiệm lại bừng lên sức sống mới. Dù đối mặt với nhiều biến động thị trường, nhưng bằng kinh nghiệm hàng chục năm và sự nhạy bén với khoa học kỹ thuật, người nông dân nơi đây vẫn đang miệt mài dệt nên những thảm hoa rực rỡ, hứa hẹn một mùa Tết ấm no.
Làng hoa Gia Kiệm 40 năm tuổi tại Đồng Nai rực rỡ vào vụ Tết. Ảnh: T.T.
Sáng sớm, sương mù còn bảng lảng trên những cánh đồng tại huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai, làng hoa Gia Kiệm đã thức giấc bởi tiếng cười nói và tiếng kéo cắt tỉa lách cách. Xen giữa những luống hoa thẳng tắp là không khí tất bật của các nhà vườn đang hối hả chăm chút cho từng chậu hoa cuối cùng trước khi đưa ra thị trường.
Gia Kiệm từ lâu đã khẳng định vị thế là "thủ phủ" hoa Tết lớn nhất tỉnh Đồng Nai với diện tích ổn định khoảng 40ha. Tuy nhiên, vụ hoa Tết Bính Ngọ 2026 ghi nhận một thực tế: Sản lượng có phần giảm sút so với thời hoàng kim cách đây 5 năm. Theo những người gắn bó lâu năm, đây là sự điều chỉnh tất yếu của thị trường khi chi phí đầu vào tăng cao và người dân bắt đầu chuyển dịch sang lối canh tác "tinh" thay vì "đại trà".
Nhà vườn đang hối hả chăm chút cho từng chậu hoa cuối cùng trước khi đưa ra thị trường. Ảnh: Trần Trung.
Ông Đinh Công Thoàn, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Gia Kiệm, chia sẻ về lịch sử thăng trầm của vùng đất này: “Làng hoa đã hình thành hơn 40 năm. Thưở sơ khai, bà con chỉ trồng vạn thọ bình dân. Khoảng 10 năm trở lại đây, để đáp ứng thị hiếu ngày càng khắt khe của TP.HCM và các tỉnh miền Đông, người dân đã chuyển mạnh sang các loại cúc cao cấp và áp dụng kỹ thuật thắp đèn, điều khiển hoa nở theo ý muốn”.
Cái hay của người Gia Kiệm là tư duy sản xuất xen canh cực kỳ linh hoạt. Họ không trồng hoa quanh năm để tránh mầm bệnh và kiệt đất. Vài tháng đầu năm làm rau, đến giữa năm mới bắt đầu làm đất, chuẩn bị chậu cho vụ hoa Tết. Mô hình "rau màu - hoa Tết" này không chỉ giúp đất được nghỉ ngơi mà còn đảm bảo nguồn thu nhập ổn định cho nông dân suốt 12 tháng.
Nâng cấp chậu xi măng và kỹ nghệ 'canh' hoa
Dẫn chúng tôi đi tham quan vườn hoa 2.500 chậu đang khoe sắc, ông Đoàn Quốc Quân, một lão nông có hơn 20 năm kinh nghiệm phấn khởi khoe sự thay đổi lớn nhất trong năm nay: Toàn bộ số vốn vay được từ chính sách ưu đãi, ông dành đầu tư thay đổi từ chậu nhựa sang chậu xi măng đúc.
Hoa được trồng trong chậu xi măng hút khách. Ảnh: Trần Trung.
“Cứ tưởng là chuyện nhỏ, nhưng thực tế chậu xi măng giúp bộ rễ cây mát hơn, dáng hoa đứng vững và sang hơn hẳn. Thương lái bây giờ tinh lắm, họ vào vườn là chỉ chọn những chậu xi măng thôi. Đầu tư hơn 200 triệu đồng cho vụ này, nếu thời tiết thuận lợi đến phút chót, tôi kỳ vọng lãi khoảng 180 triệu đồng,” ông Quân tính toán.
Nghề trồng hoa Tết nhìn thì đẹp, nhưng đó là một cuộc đua cân não với thiên nhiên. Theo ông Quân, để hoa nở đúng mùng 1 Tết, người trồng phải theo sát dự báo thời tiết như "nuôi con mọn". Giai đoạn quan trọng nhất là cuối tháng 11 âm lịch. Từ ngày 24 đến 26/11, nhà vườn đồng loạt ngắt điện thắp sáng. Đây là thời điểm "vàng" để cây dừng phát triển lá, tập trung nhựa sống để kết nụ. Một sai sót nhỏ về thời điểm ngắt điện cũng có thể khiến hoa nở sớm hoặc muộn, coi như công sức cả năm "đổ sông đổ biển".
Các chủng loại hoa năm nay cũng được chọn lọc kỹ phục vụ thị hiếu nhiều khách hàng trong và ngoài tỉnh. Ảnh: Trần Trung.
Cách đó không xa, vườn của chị Lê Hồng Nhung (50 tuổi) cũng rộn ràng tiếng cười của các lao động đang tỉa nụ. Chị Nhung cho biết, do tình hình kinh tế chung, năm nay chị giảm khoảng 20-30% sản lượng để tập trung vào chất lượng. Các chủng loại hoa năm nay cũng được chọn lọc kỹ: Tulip, cúc Đại đóa, Mào gà, Vạn thọ, đây được xem là những loại hoa truyền thống nhưng chưa bao giờ hết "hot" vì ý nghĩa cát tường.
Chị Nhung tỉ mỉ giải thích: “Cây giống đặt từ Đà Lạt về phải chăm từ tháng 6 dương lịch. Đến lúc cây ra búp là cực nhất, phải theo dõi từng ngày để tránh cháy lá, thối gốc hay sâu bệnh tấn công. Mỗi chậu hoa đẹp là kết tinh của hàng ngàn lần cúi lưng ngắt mầm, tỉa nụ”.
Thương hiệu làng hoa giữ lửa qua từng thế hệ
Điều làm nên "linh hồn" của làng hoa Gia Kiệm không chỉ là sản lượng hàng trăm ngàn chậu mỗi năm, mà là sự tiếp nối thế hệ. Ở đây, có những gia đình 3 thế hệ cùng bám trụ với nghề. Như chị Thu Hường, một chủ vườn khác tại địa phương, khẳng định dù có những năm giá thấp, phải "lấy công làm lời", nhưng người Gia Kiệm không bỏ nghề.
Thương hiệu làng hoa Gia Kiệm được giữ lửa qua từng thế hệ. Ảnh: Trần Trung.
Cái nghề này đã ngấm vào máu thịt, trở thành một phần di sản của vùng đất Thống Nhất. “Từ ngày 16 đến 25 tháng Chạp là thời điểm Gia Kiệm đẹp nhất. Xe tải từ khắp nơi đổ về, đèn thắp sáng đêm, người mua người bán tấp nập. Đó là lúc chúng tôi thấy tự hào nhất về thành quả lao động của mình,” chị Hường nói thêm.
Tin vui cho bà con nông dân năm nay là giá hoa đang có xu hướng nhích nhẹ. Bình quân mỗi cặp hoa tăng khoảng 40.000 - 50.000 đồng so với năm ngoái. Với hộ ông Quân, dù chưa đến cao điểm xuất hàng nhưng thương lái đã đặt cọc gần hết vườn. Niềm vui hoa được giá không chỉ nằm ở những con số, mà nó hiện hữu trong việc sắm sửa cái tủ lạnh mới, chiếc tivi mới cho gia đình, và quan trọng nhất là cái Tết sung túc cho những lao động nông nhàn tại địa phương.
Chính quyền địa phương thăm hỏi, động viên bà con giữ gìn nghề trồng hoa Tết. Ảnh: Trần Trung.
Khi những chuyến xe chở đầy hoa bắt đầu lăn bánh hướng về TP.HCM, Bình Dương hay Bà Rịa - Vũng Tàu, cũng là lúc người dân Gia Kiệm thở phào nhẹ nhõm. Những đóa cúc pha lê, mâm xôi Hàn Quốc hay vạn thọ rực rỡ mang theo cả niềm hy vọng về một năm Bính Ngọ hanh thông, thịnh vượng.
Mô hình xen canh bền vững và sự nhạy bén của người nông dân đã giúp làng hoa Gia Kiệm đứng vững trước sóng gió thị trường. Vượt lên trên giá trị kinh tế, mỗi chậu hoa rời vườn là một "sứ giả" của niềm vui, mang hơi thở cuộc sống từ đôi bàn tay cần cù của người nông dân Đồng Nai đến với mọi nhà trong dịp Tết đến, Xuân về.
