Kiều bào chung tay cùng TP.HCM thúc đẩy chuyển đổi xanh, số, bền vững

Sáng 6/2, UBND TP.HCM tổ chức Hội nghị “Người Việt Nam ở nước ngoài tiêu biểu đồng hành cùng Thành phố chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số”.

Hội nghị có sự tham dự của khoảng 50 trí thức, chuyên gia, doanh nhân người Việt Nam ở nước ngoài tiêu biểu đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ.

Đây là hoạt động có ý nghĩa chính trị - đối ngoại quan trọng, diễn ra trong bối cảnh TP.HCM vừa hoàn tất quá trình hợp nhất địa giới hành chính với tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, chính thức hình thành siêu đô thị tích hợp với không gian phát triển rộng mở, quy mô dân số lớn, giữ vai trò trung tâm về kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ, logistics và kinh tế biển của cả nước và khu vực.

Phát triển giao thông xanh và xe điện

Tại hội nghị, ông Đinh Vĩnh Cường, Chủ tịch Công ty TNHH Tập đoàn 365Group cho rằng, TP.HCM đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành trung tâm dẫn dắt chuyển đổi xanh của Việt Nam và khu vực. Trong bối cảnh áp lực môi trường đô thị gia tăng, ùn tắc giao thông và yêu cầu tiêu chuẩn phát triển bền vững ngày càng cao, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà là điều kiện tiên quyết để duy trì năng lực cạnh tranh dài hạn.

Theo ông Đinh Vĩnh Cường, điện hóa giao thông công cộng cần được xem là trục xương sống của quá trình này. Việc thay thế phương tiện truyền thống bằng xe điện phải gắn với tái cấu trúc toàn bộ hệ sinh thái giao thông đô thị, từ xe buýt, xe trung chuyển đến phương tiện dịch vụ, đồng thời kết nối đồng bộ với metro, BRT và các mô hình giao thông thông minh. Đây cũng là lĩnh vực doanh nghiệp tư nhân và kiều bào có thể tham gia sâu nếu có cơ chế thử nghiệm minh bạch, dài hạn.

Bên cạnh đó, phát triển mạng lưới trạm sạc thông minh cần đi trước một bước và được quy hoạch như hạ tầng thiết yếu của đô thị. Ông Cường đề xuất, TP.HCM thí điểm mô hình hợp tác công - tư, áp dụng cơ chế sandbox cho công nghệ sạc nhanh, quản lý bằng dữ liệu và thanh toán số.

Từ kết nối với các đối tác quốc tế, 365Group định hướng hợp tác xây dựng nhà máy sản xuất, lắp ráp và trung tâm nghiên cứu xe điện tại TP.HCM, phục vụ nhu cầu giao thông công cộng, logistics và dịch vụ đô thị. Doanh nghiệp kỳ vọng TP.HCM có chính sách đất đai linh hoạt, ưu tiên đơn hàng thí điểm và đồng hành trong chuẩn hóa kỹ thuật.

"Nguồn lực kiều bào không chỉ là vốn mà còn là tri thức, công nghệ và mạng lưới toàn cầu, sẵn sàng đồng hành cùng TP.HCM bằng các dự án cụ thể cho mục tiêu phát triển bền vững", ông Cường nhấn mạnh.

Thúc đẩy chuyển đổi xanh, số

TS Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân & Đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc cho rằng, TP.HCM có vai trò trung tâm trong phát triển kinh tế vùng và kết nối quốc tế. Với đóng góp lớn cho GDP cả nước, cùng lợi thế về tài chính, logistics và công nghệ, TP.HCM đang đứng trước cơ hội bứt phá khi xu hướng chuyển đổi xanh, chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu.

Bên cạnh cơ hội từ kinh tế số, công nghệ mới và cam kết Net Zero, thành phố cũng đối mặt nhiều thách thức như hạ tầng quá tải, áp lực môi trường, chi phí chuyển đổi cao và thiếu hụt nhân lực chất lượng cao. Theo TS Trần Hải Linh, để vượt qua rào cản này cần phát huy nguồn lực kiều bào, đặc biệt trong chuyển giao công nghệ, kết nối chuyên gia và thu hút đầu tư chất lượng cao.

TS Trần Hải Linh đề xuất xây dựng chương trình chuyển giao công nghệ xanh và số, hình thành mạng lưới chuyên gia toàn cầu, triển khai cơ chế tư vấn dài hạn cho các lĩnh vực như năng lượng sạch, giao thông xanh, đô thị thông minh và quản trị số. Đồng thời, thành phố cần thúc đẩy hợp tác công tư, thí điểm cơ chế sandbox cho công nghệ mới, phát triển hạ tầng năng lượng tái tạo, giao thông công cộng xanh và khu công nghiệp thông minh.

Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân & Đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc cũng kiến nghị, thành phố tổ chức diễn đàn thường niên kết nối kiều bào, thành lập hội đồng tư vấn chiến lược và xây dựng nền tảng đối thoại chính sách nhằm duy trì hợp tác lâu dài.

Nâng tầm năng lực công nghệ trong chuỗi giá trị toàn cầu

Ông Eric Nguyễn, nhà sáng lập IECS & ISemi, đại diện Hội chuyên gia người Việt tại Đức nhấn mạnh, yêu cầu cấp thiết phải nâng tầm năng lực công nghệ để thành phố tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo ông Eric Nguyễn, trong kỷ nguyên công nghệ cao, thịnh vượng quốc gia không còn phụ thuộc tài nguyên mà nằm ở vị trí trong chuỗi cung ứng công nghệ. Việt Nam và TP.HCM đang nổi lên như “vùng an toàn” thu hút dòng vốn nhờ tăng trưởng kinh tế ổn định, nợ công được kiểm soát và dư địa đầu tư hạ tầng chiến lược. Tuy nhiên, để tránh bẫy gia công và vượt qua “bề nổi số hóa”, Thành phố cần thực hiện chuyển đổi kép: vừa thúc đẩy chuyển đổi số trong quản trị, vừa nâng cao năng lực kỹ thuật để làm chủ công nghệ lõi.

Từ kinh nghiệm quốc tế, ông đề xuất thành lập “TP.HCM Engineering Excellence Hub” theo mô hình hợp tác công - tư, kết nối nhà nước, doanh nghiệp và đại học nhằm đào tạo kỹ sư thực chiến, rút ngắn thời gian thích nghi công việc. Đồng thời, cần thí điểm cơ chế “ủy thác dữ liệu công” để chia sẻ dữ liệu đã chuẩn hóa cho doanh nghiệp công nghệ, tạo nền tảng phát triển AI và giải quyết bài toán đô thị.

Ông Eric Nguyen cho rằng, nguồn lực kiều bào có thể đóng góp ngay về nhân lực R&D, tiêu chuẩn công nghiệp và các dự án thí điểm quy mô nhỏ nhưng hiệu quả cao. Nếu tận dụng tốt thời cơ, TP.HCM có cơ hội chuyển mình từ trung tâm thương mại sang “thung lũng kỹ thuật” mới của khu vực, đóng góp vào tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.

Đầu tư công nghệ, logistics, nông nghiệp xanh

Ông Phạm Hồng Đức, chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm hàng không tại Hoa Kỳ đã chia sẻ nhiều gợi mở về công nghệ, logistics và nông nghiệp xanh - những lĩnh vực được xem là nền tảng cho tăng trưởng dài hạn của Việt Nam.

Theo ông Đức, việc ứng dụng công nghệ không chỉ dừng ở số hóa quản lý mà cần hướng tới tạo ra giá trị thực, gắn với chăm sóc sức khỏe con người, bảo vệ tài nguyên và phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp. Dự báo đến năm 2050, quy mô kinh tế nông nghiệp bền vững có thể đạt hàng chục tỷ USD, vì vậy Việt Nam cần sớm lựa chọn con đường phát triển phù hợp thay vì đi sau các quốc gia khác.

Bên cạnh đó, lợi thế cảng biển và vị trí địa lý mở ra cơ hội lớn cho ngành logistics. Nếu có chiến lược đầu tư đồng bộ về hạ tầng vận chuyển, trung tâm trung chuyển và kết nối vùng, chi phí logistics có thể được kéo giảm, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Ông Phạm Hồng Đức cũng đề cập tiềm năng ứng dụng công nghệ bay không người lái trong sản xuất nông nghiệp, với mức độ an toàn rất cao theo kinh nghiệm quốc tế. Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả cần có cơ chế thử nghiệm, quỹ đầu tư hỗ trợ và khung pháp lý phù hợp nhằm bảo đảm an toàn cho con người và tài sản.

Theo ông Phạm Hồng Đức, nếu tận dụng tốt nguồn lực công nghệ, hạ tầng logistics và dòng vốn đầu tư dài hạn, Việt Nam hoàn toàn có thể hình thành hệ sinh thái nông nghiệp - kinh tế xanh có sức cạnh tranh toàn cầu trong những thập niên tới.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà cho biết, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo không chỉ là xu thế mà là lựa chọn chiến lược, con đường phát triển tất yếu của thành phố. Chuyển đổi xanh được triển khai toàn diện, gắn với kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải, năng lượng sạch, giao thông và đô thị xanh, thích ứng biến đổi khí hậu. Đồng thời, thành phố đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số; ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa và số hóa chuỗi cung ứng, sản xuất thông minh.

Lãnh đạo UBND TP.HCM khẳng định, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của dân tộc và là nguồn lực chiến lược quan trọng cho sự phát triển của thành phố và đất nước. Hiện có hơn 3 triệu người gốc TP.HCM sinh sống tại trên 130 quốc gia, không chỉ đóng góp kiều hối ước khoảng 10,5 tỷ USD năm 2025 mà còn mang theo tri thức, công nghệ, kinh nghiệm quản trị và mạng lưới kết nối quốc tế quý báu.

"TP.HCM kỳ vọng kiều bào tiếp tục đồng hành trong tư vấn chính sách, chuyển giao công nghệ, thu hút đầu tư và phát triển các lĩnh vực mũi nhọn, hướng tới mục tiêu xây dựng đô thị toàn cầu xanh, thông minh và bền vững", ông Nguyễn Lộc Hà nhấn mạnh.