Báo cáo với Thứ trưởng tại buổi làm việc, TS Phan Việt Hà, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (Viện WASI) cho biết, Viện WASI là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, hiện viện có 2 lãnh đ⁹ạo viện, 2 phòng chức năng; 5 phòng, bộ môn nghiên cứu và 3 trung tâm trực thuộc. Tổng số viên chức và người lao động của Viện là 235 người, trong đó có 123 người hưởng lương từ ngân sách Nhà nước.
Thứ trưởng Bộ NN-MT Võ Văn Hưng cùng đoàn công tác làm việc với Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên. Ảnh: Phương Chi.
Về chuyên môn nghiệp vụ, toàn Viện có 13 tiến sỹ, 68 thạc sỹ, 74 đại học... Viện có chức năng nghiên cứu khoa học, tư vấn chuyển giao công nghệ, hợp tác quốc tế về nông lâm nghiệp phục vụ phát triển kinh tế xã hội vùng Tây Nguyên. Riêng với cây cà phê, ca cao, hồ tiêu, viện có nhiệm vụ nghiên cứu và chuyển giao công nghệ trong phạm vi cả nước.
Theo TS Phan Việt Hà, hằng năm Viện thực hiện từ 40-80 nhiệm vụ khoa học và chuyển giao công nghệ. Trong đó phần lớn là các nhiệm vụ chuyển giao công nghệ cho các đơn vị, doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh. Giai đoạn 2016 - 2026, Viện đã thực hiện 7 nhiệm vụ KHCN cấp quốc gia, 24 nhiệm vụ cấp bộ, 34 nhiệm vụ cấp địa phương, hơn 53 nhiệm vụ phối hợp hoặc nhiệm vụ nhánh với các đơn vị khác.
trong giai đoạn 2016 - 2026, Viện WASI có 6 giống cây trồng mới chọn lọc. Ảnh: PC.
“Từ năm 2016 - 2025, Viện WASI đã thực hiện 2 dự án giống cà phê, hồ tiêu; thực hiện 2 dự án tăng cường trang thiết bị, 1 dự án nâng cao năng lực nghiên cứu giống cà phê... Đặc biệt, Viện đã và đang thực hiện 43 nhiệm vụ hợp tác quốc tế, riêng trong năm 2025 viện đã thực hiện 22 nhiệm vụ hợp tác quốc tế với kinh phí hơn 33 tỷ đồng”, TS Phan Việt Hà cho biết.
Về công tác giống cây trồng, trong giai đoạn 2016 - 2026, Viện WASI có 6 giống cây trồng mới chọn lọc được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công nhận; 13 giống cây trồng được công nhận cho sản xuất thử. Các giống do viện nghiên cứu, chọn tạo đều có ưu điểm nổi trội về năng suất, chất lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu. Hiện nay trên 80% giống cà phê của viện được sử dụng cho việc tái canh và trồng mới, góp phân quan trọng đưa năng suất cà phê Việt Nam có năng suất cao nhất thế giới (năng suất bình quân 3 tấn/ha).
Về tiến bộ kỹ thuật, trong giai đoạn 2016-2026, Viện có 11 tiến bộ kỹ thuật và 5 quy trình được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công nhận. Những năm qua Viện đã xây dựng được hàng trăm mô hình để chuyển giao công nghệ vào sản xuất với tổng diện tích hàng trăm ha.
Về sản xuất và kinh doanh, hằng năm viện sản xuất từ 4-8 tấn hạt giống cà phê/năm (có thể sản xuất từ 20-30 tấn/năm, tương đương với 20-30.000 ha/năm); sản xuất từ 3-4 triệu cây giống các loại: cà phê, hồ tiêu, cây ăn quả, cây lâm nghiệp, cây dâu… (khả năng sản xuất có thể 10-15 triệu cây giống/năm). Sản xuất 1-2 triệu chồi ghép các loại, trong đó chủ yếu là chồi cà phê...
TS Phan Việt Hà, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên báo cáo tại buổi làm việc. Ảnh: Phương Chi.
Mặc dù đạt được nhiều kết quả trong nghiên cứu, chuyển giao các loại giống cây trồng chủ lực, tuy nhiên theo TS Phan Việt Hà, hiện WASI vẫn còn gặp một số khó khăn, đó là việc "chảy máu chất xám" diễn ra thường xuyên làm thiếu hụt cán bộ nghiên cứu, đặc biệt các cán bộ có kinh nghiệm nghiên cứu và học vị.
Cơ sở vật chất, nhà làm việc của Viện và các trung tâm xuống cấp, trang thiết bị nghiên cứu thí nghiệm đã cũ, lạc hậu, chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao và càng chuyên sâu của nghiên cứu khoa học... Ngoài ra, hệ thống vườn ươm, vườn sản xuất giống của Viện chưa được đầu tư nâng cấp nhiều, năng lực chưa đủ cung cấp trong vùng...
Với những khó khăn đó, TS Phan Việt Hà kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường đầu tư đồng bộ các trang thiết bị, nâng cấp cơ sở vật chất để thay thế các trang thiết bị đã cũ, hỏng, cơ sở vật chất xuống cấp; Đề nghị Bộ đầu tư nâng cấp 1 phòng thí nghiệm cho Viện đủ tiêu chuẩn quốc tế để phân tích, đánh giá chất lượng nông sản phục vụ xuất khẩu góp phần ổn định xuất khẩu sầu riêng và cây ăn quả trong vùng Tây Nguyên.
Đoàn công tác của Bộ NN-MT làm việc với Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên. Ảnh: Phương Chi.
Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Thứ trưởng Võ Văn Hưng biểu dương và đánh giá cao những kết quả mà Viện Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên đã đạt được trong nghiên cứu và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật những loại cây trồng chủ lực, nhất là cây cà phê, góp phần đưa năng suất cà phê Việt Nam cao nhất thế giới.
Thứ trưởng cho rằng, viện có vai trò đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh của vùng Tây Nguyên, trọng tâm là viện đã nghiên cứu, chuyển giao, đưa những tiến bộ khoa học - kỹ thuật đến với người dân, nhất là đồng bào ở những địa bàn còn khó khăn đang rất cần những kiến thức, quy trình canh tác, biện pháp phòng chống dịch bệnh cây trồng.
Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Võ Văn Hưng, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ dừng lại ở nghiên cứu, mà quan trọng hơn là phải chỉ ra được những giải pháp hiệu quả, thiết thực để người dân áp dụng đạt hiệu quả cao, hạn chế rủi ro và đặc biệt là sản phẩm làm ra phải tiêu thụ được trên thị trường.
Viện WASI đã đạt được nhiều kết quả trong nghiên cứu, chuyển giao các loại giống cây trồng chủ lực tại Tây Nguyên. Ảnh: Phương Chi.
Do đó, việc nghiên cứu cần gắn chặt hơn với thực tiễn và nhu cầu của doanh nghiệp, thị trường. Các quy trình kỹ thuật phải liên tục được cập nhật, điều chỉnh phù hợp với điều kiện biến đổi khí hậu, thổ nhưỡng và tập quán canh tác.
Bên cạnh đó, viện cần quan tâm nghiên cứu đến những vấn đề dài hạn như bảo vệ tài nguyên đất, hạn chế suy thoái và ô nhiễm. Thực tiễn tại một số vùng sản xuất cho thấy nguy cơ tích tụ kim loại nặng, suy giảm độ phì nhiêu đất nếu không có giải pháp kịp thời. Đây là những bài toán lớn đòi hỏi các nhà khoa học phải vào cuộc mạnh mẽ hơn.
Thứ trưởng Võ Văn Hưng cũng đề nghị Viện WASI trong thời gian tới tiếp tục nâng cao chất lượng nghiên cứu gắn với thực tiễn; tập trung nghiên cứu các giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất, thích ứng biến đổi khí hậu, phòng chống dịch bệnh và nâng cao giá trị nông sản.
