 |
| Cây đa làng Trù. |
Năm 1945 sau khi Mặt trận Việt Minh liên tỉnh Nghệ - Tĩnh được thành lập tại Vinh, Chi bộ Đảng đầu tiên ở miền Tây Nghệ An đã nhóm họp để lãnh đạo quần chúng nhân dân hưởng ứng lời kêu gọi: “ Toàn thể Quốc dân, không phân biệt đẳng cấp, tôn giáo, hãy mạnh bạo gia nhập hàng ngũ Việt Minh để diệt trừ phát xít Nhật, kẻ thù số một lúc này của nước ta và phá tan mưu mô khôi phục chính quyền của Đế quốc Pháp.”
Mặt trận Việt Minh huyện Nghĩa Đàn đã được thành lập. Đúng ngày 22/8/1945, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng, Uỷ ban Khởi nghĩa huyện Nghĩa Đàn đã vận động hàng ngàn quần chúng nhân dân thuộc tổng Cự Lâm, Nghĩa Hưng, Thạch Khê, Hạ Sưu, Thái Thịnh và hàng trăm công nhân cà phê, cao su thuộc đồn điền Phủ Qùy… mang theo giáo mác, gậy gộc, súng săn, rìu rựa rầm rập kéo về tề tựu dưới cây đa làng Trù.
Trên đỉnh cây đa cao chót vót, ngọn cờ đỏ sao vàng đã được cắm lên bay phấp phới, biển người khởi nghĩa rầm rập hô vang khẩu hiệu cách mạng rồi kéo lên huyện lỵ Nghĩa Đàn. Tại đây các động chí trong Chi bộ đảng Trần Mật, Nguyễn Đình Thạc và Lại Văn Bút đã trực tiếp chỉ huy nhóm tự vệ tấn công vào huyện đường, bắt sống Tri huyện Hoàng Mộng Kham và các đề lại, đồng thời tịch thu hết ấn triện, sổ sách, ngân quỹ. Xiềng xích các nhà lao cũng được phá tung để giải phóng cho các đồng chí yêu nước đang bị giam cầm…
Cuộc khởi nghĩa thành công trong tiếng hò reo của lớp lớp công, nông, binh. Uỷ ban lâm thời huyện Nghĩa Đàn chính thức tuyên bố ra mắt đồng bào!
