Tai nạn lao động đặc biệt nghiêm trọng xảy ra ngày 20/5/2026 tại mỏ đá của Công ty TNHH Anh Tuấn ở xã Cẩm Tú, tỉnh Thanh Hóa không chỉ cướp đi sinh mạng của 3 công nhân mà còn để lại nhiều day dứt về trách nhiệm, về sự buông lỏng trong tổ chức khai thác và giám sát an toàn lao động tại một ngành nghề luôn tiềm ẩn hiểm nguy.
Hiện trường mỏ đá bị sập khiến 3 công nhân tử vong. Ảnh: Đình Tiệp.
Sau vụ việc, cuộc kiểm tra toàn diện của các sở, ngành chức năng đã hé lộ một thực trạng đáng báo động: hàng loạt sai phạm, tồn tại và bất cập đã tồn tại trong thời gian dài tại khu mỏ này. Những “hàm ếch” bị khoét sâu dưới chân núi, những tầng đá không được cắt đúng thiết kế, những khối đá om treo lơ lửng… đã trở thành dấu hiệu của một quy trình khai thác thiếu an toàn, bất chấp rủi ro.
Khai thác sai thiết kế, bỏ qua nguyên tắc an toàn tối thiểu
Biên bản kiểm tra thực địa ngày 25/5/2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa cùng các đơn vị liên quan cho thấy hiện trạng khu mỏ tồn tại nhiều dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng về kỹ thuật khai thác.
Theo thiết kế đã được Sở Xây dựng tỉnh Thanh Hóa thẩm định từ năm 2018, mỏ đá phải được khai thác theo lớp đứng từ trên xuống, có chiều cao tầng khai thác, góc nghiêng sườn tầng cụ thể; đồng thời phải xây dựng tuyến đường hào cho công nhân lên núi và tạo diện công tác ban đầu tại các cốt khai thác theo quy định.
Tuy nhiên, thực tế kiểm tra lại cho thấy doanh nghiệp gần như không tuân thủ các nội dung cốt lõi của thiết kế mỏ.
Mỏ đá vừa xảy ra tai nạn khai thác sai thiết kế, hiện vẫn còn rất nhiều đá treo. Ảnh: Đình Tiệp.
Đơn vị không xây dựng đường hào lên núi cho công nhân. Đặc biệt, doanh nghiệp khai thác từ dưới lên, cắt chân núi, tạo “hàm ếch” ngay khu vực trung tâm mỏ - một kiểu khai thác cực kỳ nguy hiểm vì làm mất ổn định khối đá phía trên.
Nghiêm trọng hơn, mỏ không cắt tầng khai thác đúng thông số kỹ thuật. Những khối đá om, đá treo vẫn tồn tại trên sườn tầng, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở bất cứ lúc nào.
Kết luận của đoàn kiểm tra nêu rõ: việc khai thác không đúng thiết kế, không bảo đảm chiều cao tầng và góc dốc sườn tầng là một trong những nguyên nhân trực tiếp dẫn tới vụ sạt lở thương tâm.
Trong khai thác đá lộ thiên, các quy chuẩn kỹ thuật về cắt tầng, tạo mái dốc hay mở đường công vụ không đơn thuần là thủ tục hành chính. Đó là “hàng rào sinh mạng” nhằm giảm áp lực địa chất, kiểm soát nguy cơ đá rơi và bảo vệ người lao động.
Khi doanh nghiệp bỏ qua những nguyên tắc ấy, tai nạn xảy ra chỉ còn là vấn đề thời gian.
Những sai phạm không phải lần đầu được phát hiện
Điều khiến dư luận đặc biệt băn khoăn là những tồn tại tại mỏ đá này thực tế đã từng bị cơ quan chức năng phát hiện từ trước.
Ngay từ tháng 2/2025, đoàn kiểm tra do Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa chủ trì đã chỉ ra hàng loạt vi phạm của Công ty TNHH Anh Tuấn trong hoạt động khai thác khoáng sản.
Doanh nghiệp chưa lắp đặt camera giám sát tại nơi vận chuyển khoáng sản ra khỏi mỏ; chưa lắp đặt hệ thống trạm cân kiểm soát khối lượng; chưa lập hồ sơ công bố hợp quy sản phẩm đá vật liệu xây dựng. Đáng chú ý, sản lượng khai thác thực tế trong nhiều năm được xác định lớn hơn số liệu doanh nghiệp kê khai với cơ quan thuế.
Khu mỏ vừa bị sập ở một góc nhìn khác. Ảnh: Đình Tiệp.
Không chỉ vậy, thời điểm kiểm tra, doanh nghiệp còn chưa cung cấp được giấy phép môi trường hoặc hồ sơ xác nhận hoàn thành công trình bảo vệ môi trường theo quy định. Mỏ cũng chưa có hồ sơ chấp thuận điểm đấu nối với tuyến tỉnh lộ 523E.
Những sai phạm ấy cho thấy hoạt động của mỏ đá đã tồn tại nhiều lỗ hổng cả về quản lý sản lượng, môi trường lẫn hạ tầng kỹ thuật. Nhưng điều đáng nói hơn là sau các đợt kiểm tra, các vi phạm dường như chưa được xử lý đủ mạnh để buộc doanh nghiệp chấn chỉnh triệt để. Hậu quả cuối cùng là một vụ sạt lở khiến 3 công nhân tử vong ngay tại hiện trường.
Đó không còn là câu chuyện riêng của một doanh nghiệp, mà đặt ra vấn đề về hiệu lực quản lý nhà nước đối với lĩnh vực khai thác khoáng sản - ngành nghề vốn luôn được cảnh báo có mức độ rủi ro rất cao.
Khoảng trống quản lý và nỗi đau ở lại
Qua kiểm tra sau tai nạn, nhiều hồ sơ quan trọng liên quan đến hoạt động của mỏ vẫn chưa thể xác minh đầy đủ do cơ quan điều tra đang tạm giữ phục vụ điều tra vụ án.
Các tài liệu liên quan đến an toàn vệ sinh lao động, hồ sơ quản lý vật liệu nổ công nghiệp, hồ sơ lao động, hồ sơ bổ nhiệm giám đốc điều hành mỏ… đều chưa được cung cấp.
Điều này đồng nghĩa với việc nhiều câu hỏi lớn vẫn chưa có lời đáp: Công nhân có được huấn luyện đầy đủ về an toàn lao động hay không? Quy trình kiểm tra hiện trường trước khai thác có được thực hiện nghiêm túc? Việc sử dụng vật liệu nổ có bảo đảm quy chuẩn kỹ thuật?. Công tác giám sát nội bộ của doanh nghiệp đã được triển khai ra sao?.
Một mỏ đá khác cách mỏ đá của Công ty TNHH Anh Tuấn cũng khai thác theo cách tương tự, tồn tại nhiều đá treo trên vách núi dựng đứng, tiềm ẩn rủi ro rất cao. Ảnh: Đình Tiệp.
Trong khi đó, phía cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, bắt tạm giam ông Lưu Văn Hải, Giám đốc Công ty TNHH Anh Tuấn kiêm người đại diện pháp luật của doanh nghiệp để phục vụ điều tra.
Song phía sau những quyết định tố tụng ấy là nỗi đau không gì bù đắp được của gia đình các nạn nhân. Ba người lao động ra khỏi nhà để mưu sinh nhưng đã không thể trở về.
Những khoản hỗ trợ, thăm hỏi dù cần thiết vẫn không thể khỏa lấp mất mát mà gia đình họ phải gánh chịu. Điều dư luận mong chờ hơn cả lúc này là một kết luận điều tra khách quan, nghiêm minh và sự xử lý đến nơi đến chốn đối với mọi sai phạm liên quan.
Tai nạn tại mỏ đá Cẩm Tú cũng thêm một lần cảnh báo rằng trong khai thác khoáng sản, mọi sự chủ quan đều có thể phải trả giá bằng tính mạng con người. Không thể đánh đổi an toàn lao động lấy tiến độ khai thác hay lợi nhuận kinh tế.
Toàn cảnh khu vực mỏ đá có điểm mỏ của Công ty TNHH ANh Tuấn vừa xảy ra tai nạn chết người. Ảnh: Đình Tiệp.
Những “hàm ếch” bị khoét dưới chân núi không chỉ làm biến dạng địa hình, mà còn phơi bày khoảng trống trong ý thức chấp hành pháp luật của doanh nghiệp. Và khi những cảnh báo trước đó không được xử lý đủ nghiêm, bi kịch rất dễ trở thành điều khó tránh khỏi.
Sau vụ việc này, điều cần thiết không chỉ là xử lý riêng một mỏ đá, mà còn phải rà soát toàn diện hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn; siết chặt việc tuân thủ thiết kế mỏ, an toàn lao động, môi trường và trách nhiệm giám sát của chính quyền địa phương.
Bởi phía sau mỗi con số thống kê tai nạn lao động luôn là những phận người, những mái nhà mất đi người thân và những nỗi ám ảnh còn kéo dài rất lâu sau tiếng đá sập lạnh lùng giữa núi rừng.
