Tấm vé thông hành "uy tín"
Năm 2026, niềm vui vỡ òa đến với các thành viên HTX Thụy Hương (xã Kiến Thụy, TP Hải Phòng) khi sản phẩm Gạo ruộng rươi chính thức được nâng cấp lên hạng sản phẩm OCOP 4 sao cấp thành phố. Đây không chỉ là một chứng nhận về chất lượng, mà là thành quả của một thập kỷ “nằm gai nếm mật”, đi qua cả những thăng trầm của thị trường và những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu đến vùng sản xuất.
Chị Nguyễn Thị Hà - Giám đốc HTX Sản xuất Nông nghiệp Thụy Hương giới thiệu với PV những ưu điểm hiếm có của gạo ruộng rươi. Ảnh: Đinh Mười.
Đứng giữa cánh đồng lúa ruộng rươi, chị Nguyễn Thị Hà - Giám đốc HTX Thụy Hương, người được mệnh danh là “nữ tướng” gạo ruộng rươi nở nụ cười rạng rỡ. Với chị, nông nghiệp không chỉ là sinh kế, mà là một sự “say nghề” đến tận trong giấc ngủ. “Làm nông nghiệp phải say nghề, yêu nghề mới trụ vững được. Sự minh bạch và trách nhiệm chính là chìa khóa. Trong quan hệ với nông dân, niềm tin là thứ quý hơn vàng”, chị Hà nói.
Ngược dòng thời gian về năm 2017, khi chị Hà bắt đầu khởi nghiệp, khó khăn lớn nhất không phải là vốn mà là sự nghi ngờ của người dân. Khi đó, cánh đồng bỏ hoang ngày càng nhiều vì nông dân không còn mặn mà với lối canh tác thủ công nhọc nhằn. Chị Hà đã quyết định một bước đi táo bạo là đầu tư hơn 2 tỷ đồng vào hệ thống máy cấy, máy gặt và giàn gieo mạ khay.
Hành trình thay đổi thói quen gieo cấy của bà con là một cuộc chiến cân não. Chị cùng các thành viên HTX phải “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để thuyết phục về lợi ích của cơ giới hóa: giảm lượng giống, giảm sâu bệnh và tăng năng suất.
Sự kiên trì ấy đã đem lại quả ngọt bất ngờ, từ những sào ruộng thí điểm ban đầu, đến nay phương pháp mạ khay cấy máy đã phủ kín 80% diện tích canh tác tại địa phương, hình thành nên những cánh đồng mẫu lớn với quy trình “một vùng - một giống - một thời gian”. Mô hình này không chỉ thành công tại Hải Phòng mà còn lan tỏa ra nhiều tỉnh thành miền Bắc như Hưng Yên, Ninh Bình...
Chị Hà được người dân mến gọi là “nữ tướng” gạo ruộng rươi tại Hải Phòng. Ảnh: Đinh Mười.
Sản phẩm gạo ruộng rươi của HTX Thụy Hương đặc biệt ở chỗ nó được canh tác “thuận tự nhiên” 100%. Con rươi vốn rất nhạy cảm với hóa chất; chỉ cần một chút thuốc trừ sâu hay phân bón hóa học, rươi sẽ chết ngay lập tức. Vì vậy, lúa ruộng rươi chính là bảo chứng thép cho sản phẩm hữu cơ sạch.
Năm 2019, gạo ruộng rươi đạt OCOP 3 sao đã là một kỳ tích, kéo theo đó là những thuận lợi trong việc sản xuất kinh doanh do sản phẩm có bao bì nhãn mác, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Đến năm 2026, khi thăng hạng lên 4 sao, sản phẩm đã hoàn thiện từ quy trình xay xát hiện đại giúp giữ nguyên lớp cám dinh dưỡng đến thiết kế bao bì chuyên nghiệp, có thể truy xuất nguồn gốc rõ ràng. “Ngay cả khi thị trường biến động nhất, HTX luôn đặt lợi ích của nông dân lên hàng đầu. Chúng tôi không chỉ bán gạo, chúng tôi bán niềm tin và sự tử tế”, chị Hà khẳng định.
Cũng theo chị Hà, việc gạo ruộng rươi Hải Phòng đạt chuẩn OCOP 4 sao năm 2026 không chỉ mở ra cánh cửa vào các hệ thống siêu thị cao cấp mà còn là tấm vé thông hành để nông sản đất Cảng tự tin vươn ra thị trường quốc tế. Đó là câu chuyện về một người phụ nữ “say nghề trong cả giấc mơ”, người đã dùng sự minh bạch và trách nhiệm để vực dậy cả một vùng đất, biến những cánh đồng mặn mòi thành những kho vàng xanh bền vững.
Khát vọng vươn xa
Song hành với HTX Thụy Hương trong việc nâng tầm hạt gạo đất Cảng là anh Trần Văn Trung – Giám đốc Công ty cổ phần đầu tư Hải Âu Việt, đơn vị xây dựng thương hiệu gạo hữu cơ “Gạo rươi Kiến Quốc” cũng đã được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao cách đây nhiều năm. Đối với anh Trần Văn Trung, cái tên “Kiến Quốc” mang ý nghĩa khởi nghiệp để kiến thiết quê hương. Chứng nhận OCOP 4 sao không chỉ là danh hiệu, mà là động lực để doanh nghiệp và nông dân tự hào về hạt ngọc mình làm ra.
Anh Trần Văn Trung - Giám đốc Công ty cổ phần đầu tư Hải Âu Việt lội ruộng thu hoạch lúa rươi cùng người dân. Ảnh: Đinh Mười.
Điểm độc đáo của mô hình lúa - rươi mà anh Trung đang triển khai là tạo ra vòng tuần hoàn kinh tế kép. Người nông dân vừa thu được đặc sản rươi giá trị cao, vừa thu hoạch được loại gạo sạch hảo hạng. Tuy năng suất lúa ruộng rươi chỉ bằng 1/3 so với lúa thông thường, nhưng giá trị gia tăng lại cao gấp nhiều lần nhờ phẩm cấp hữu cơ và độ thơm ngon đặc trưng của vùng nước lợ.
Để gạo rươi không chỉ quanh quẩn ở thị trường nội địa, anh Trung đã có những bước đi táo bạo hướng tới năm châu. Doanh nghiệp đang hoàn thiện những khâu để đáp ứng các tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế khắt khe nhất như USDA (Mỹ), EU (Châu Âu) và JAS (Nhật Bản).
“Chúng tôi coi vùng sản xuất lúa rươi Hải Phòng là một ‘mỏ khai thác’ tiềm năng hết sức lớn với diện tích gần 2.000 ha. Hiện tại, vùng sản xuất lúa tại xã Nghi Dương của chúng tôi đã đáp ứng được các tiêu chí của tiêu chuẩn USDA và đã được công nhận vừa rồi. Mục tiêu của chúng tôi trong 5-10 năm tới là trở thành đơn vị tiên phong trong mô hình canh tác sinh thái, đưa gạo Hải Phòng đứng trong hàng ngũ những loại gạo ngon nhất thế giới”, anh Trung tiết lộ.
Vùng nguyên liệu trồng lúa rươi tại xã Nghi Dương đã được chứng nhận USDA của Công ty Hải Âu Việt. Ảnh: Đinh Mười.
Việc ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ, thay đổi tập quán canh tác của bà con và quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung là những giải pháp then chốt. Công ty Hải Âu Việt đã và đang liên kết chặt chẽ với nông dân từ khâu chọn giống không biến đổi gen đến quy trình chế biến sau thu hoạch hiện đại để giữ nguyên giá trị dinh dưỡng và hương thơm tự nhiên của gạo.
Sự thành công của Gạo rươi Kiến Quốc và HTX Thụy Hương có sự đóng góp không nhỏ từ những quyết sách của chính quyền thành phố Hải Phòng. Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng đã nhanh chóng chỉ đạo quy hoạch diện tích cánh đồng mẫu lớn, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận bà con và đơn giản hóa các thủ tục hành chính.
Những chương trình xúc tiến thương mại mạnh mẽ của Sở Công Thương trong những năm qua đã mở ra cơ hội để gạo rươi Hải Phòng xuất hiện tại các hội chợ quốc tế và các hệ thống siêu thị cao cấp. Sự hỗ trợ này, kết hợp với tinh thần “say nghề trong cả giấc mơ” của những người như chị Hà, anh Trung, đã tạo nên một sức mạnh, sự động viên kịp thời để họ tiếp tục lao động, sáng tạo, nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp trên những đầm lầy vốn chỉ để nuôi rươi.
Đến nay, gạo ruộng rươi không chỉ là sản phẩm nông nghiệp, mà còn là đại diện cho hình ảnh một Hải Phòng năng động, trách nhiệm và tôn trọng thiên nhiên. Khách hàng từ Trung Quốc đến các thị trường khó tính hơn đã bắt đầu chấp nhận và ký kết những đơn hàng lớn. Đời sống thu nhập của nông dân vùng nước lợ được nâng cao rõ rệt, khẳng định hướng đi đúng đắn của kinh tế tập thể và liên kết doanh nghiệp.
