Công nghiệp hỗ trợ Hải Phòng đón đầu ô tô điện:[Bài 2]Những bước đi tiên phong

Chủ động chuyển mình

Trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ sang năng lượng sạch, “xanh hóa” không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành mệnh lệnh sống còn. Hiểu rõ điều này, nhiều doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ (CNHT) tại Hải Phòng và các vùng lân cận không thụ động chờ đợi mà đã chủ động chuyển mình.

Minh chứng rõ nét cho tinh thần chủ động này là sự xuất hiện của những dự án đầu tư chất lượng cao, lấy phát triển bền vững làm kim chỉ nam ngay từ giai đoạn đầu. Mới đây, Công ty TNHH Công nghệ vật liệu mới HMT, với tổng vốn đầu tư 87 triệu USD từ Tập đoàn Hua Mao (Trung Quốc), đã khánh thành nhà máy hiện đại tại Khu công nghiệp An Dương, TP Hải Phòng. Chuyên sản xuất các linh kiện an toàn thụ động như túi khí (công suất 30,2 triệu túi khí/năm, tương đương 8.000 tấn/năm) và vải túi khí các loại (12,5 triệu mét/năm, tương đương 6.000 tấn/năm), dự án này ngay từ đầu đã xác định mục tiêu phát triển gắn liền với bảo vệ môi trường.

Theo ông Ngô Lê Minh - Chủ tịch Công ty HMT cho biết, doanh nghiệp chú trọng sử dụng máy móc thiết bị với công nghệ sản xuất hàng đầu thế giới, ưu tiên các giải pháp tiết kiệm năng lượng và giảm thiểu phát thải. Việc hoàn thành nhà máy không chỉ đánh dấu bước tiến trên con đường quốc tế hóa của doanh nghiệp, mà còn chứng minh quyết tâm trong việc triển khai thị trường toàn cầu một cách bền vững. Dự án này không chỉ tạo ra hơn 2.000 việc làm mà còn góp phần nâng cao năng lực cung ứng linh kiện an toàn cho ngành ô tô, đặc biệt là xe điện, vốn đòi hỏi tiêu chuẩn an toàn rất cao.

Trước đó, để hoạt động sản xuất lốp xe trở nên bền vững hơn, Công ty TNHH Sản xuất Lốp xe Bridgestone Việt Nam (BTMV) cũng chuyển sang sử dụng 100% năng lượng tái tạo trong các công đoạn cần dùng hơi nước nhờ vào việc sử dụng nồi hơi sinh khối. BTMV đã khánh thành dự án Hệ thống hơi nước sinh khối tích hợp nồi hơi sinh khối 10 tấn/giờ. So với nồi hơi LPG, hệ thống hơi nước sinh khối có khả năng giảm lượng khí thải CO2 đến 92%. Bằng việc sử dụng 100% năng lượng sinh khối, BTMV đã thể hiện cam kết của mình đối với các mục tiêu bền vững về môi trường.

Bằng cách tối đa hóa các nguồn năng lượng xanh, BTMV đang đạt được tiến độ ổn định hướng tới hiện thực hóa xã hội trung hòa carbon. BTMV tiếp tục phấn đấu giảm lượng khí thải CO2 vào năm 2030 và thúc đẩy việc tái sử dụng vật liệu trong quá trình sản xuất.

Trên thực tế, câu chuyện của HMT, BTMV không phải là cá biệt, nhiều doanh nghiệp nội địa như An Phát Holdings, Công ty Cơ khí Trường An, Công ty Nhựa Tiến Phát, VinFast Manufacturing… đã đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ tự động hóa, vật liệu xanh và tiêu chuẩn ISO quốc tế, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh. Họ nhận thức rằng việc tuân thủ các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), cùng các chứng chỉ quốc tế như ISO 14001 (hệ thống quản lý môi trường), ISO 50001 (hệ thống quản lý năng lượng) hay IATF 16949 (hệ thống quản lý chất lượng ngành ô tô), chính là “tấm vé thông hành” để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bài toán thị trường và vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Tuy nhiên, hành trình “xanh hóa” và nâng cao năng lực không hề dễ dàng, đặc biệt với các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), các đơn vị được xem là xương sống của ngành CNHT. Hiện tại, nhiều doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực kép: Vừa phải đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh hàng ngày với nguồn lực hạn chế, vừa phải huy động nguồn lực lớn để đầu tư cho công nghệ mới, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe trong tương lai.

Ông Phạm Đoàn Tùng - Chủ tịch Hiệp hội CNHT Hải Phòng cho rằng, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở bài toán thị trường và vốn. Vòng luẩn quẩn “không có đơn hàng – không có vốn đầu tư – không nâng cấp được công nghệ – khó tiếp cận thị trường” vẫn là một rào cản lớn, khiến nhiều doanh nghiệp khó lòng bứt phá. Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó trong việc tiếp cận các đơn hàng trực tiếp từ các nhà lắp ráp lớn do những hàng rào kỹ thuật, yêu cầu cao về năng lực, và đôi khi là sự thiếu thiện chí trong việc chuyển giao công nghệ từ phía các tập đoàn FDI.

Các chính sách hỗ trợ hiện hành, dù có nhiều ưu đãi nhưng thường khó tiếp cận được với DNNVV do những điều kiện quá chặt chẽ, không phù hợp với quy mô và năng lực thực tế của họ. Ví dụ, yêu cầu về phòng cháy chữa cháy, diện tích nhà xưởng, hoặc hệ thống quản lý chất lượng thường chỉ các doanh nghiệp lớn mới đáp ứng được. "Doanh nghiệp nào cũng muốn nhà xưởng sạch đẹp, công nghệ hiện đại để giảm phát thải và tăng hiệu suất. Nhưng để làm được điều đó, họ cần có đơn hàng ổn định để tạo ra dòng tiền và có cơ sở để vay vốn ngân hàng với lãi suất ưu đãi," ông Tùng nhấn mạnh.

Để hành trình chuyển mình của các doanh nghiệp được nhân rộng và tăng tốc, sự đồng hành của nhà nước và một cơ chế hợp tác hiệu quả với khối FDI là vô cùng cần thiết. Doanh nghiệp không chỉ cần các gói hỗ trợ tài chính, mà quan trọng hơn là một cơ chế thị trường minh bạch, nơi họ có cơ hội cạnh tranh công bằng và được tiếp cận công nghệ.

Nhiều chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng, đã đến lúc cần một cơ chế khuyến khích, thậm chí là ràng buộc các nhà đầu tư FDI cam kết một lộ trình nội địa hóa cụ thể. Đây không phải là việc gây khó dễ, mà là tạo ra một mô hình hợp tác đôi bên cùng có lợi, đúng như kinh nghiệm của các quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc. FDI có được chuỗi cung ứng ổn định tại chỗ, giảm chi phí logistics và rủi ro từ chuỗi cung ứng toàn cầu, trong khi doanh nghiệp nội địa có được thị trường, cơ hội chuyển giao công nghệ và động lực để phát triển.