Hướng đến cát nhân tạo
Trên hiện trạng khu đất khoảng 7,7 ha ở phường Hương Trà được UBND TP. Huế cho thuê đất, Công ty CP Đầu tư Thương mại phát triển Trường Sơn (công ty) đã quy hoạch một phần diện tích để lắp đặt trạm nghiền đá và bãi chứa thành phẩm cát nhân tạo.
Ông Hồ Anh Bảo, Chủ tịch Hội đồng quản trị công ty cho biết, từ năm 2021, đơn vị đầu tư dự án sản xuất cát nhân tạo từ đá granit làm vật liệu xây dựng thông thường, điều này thực hiện chủ trương của Nhà nước giảm khai thác cát tự nhiên tại các lòng sông để đảm bảo môi trường sinh thái, đồng thời đáp ứng nhu cầu vật liệu ngày càng tăng của thị trường.
“Sản phẩm của chúng tôi là cát nhân tạo cỡ hạt 0,75-3mm với dây chuyền nghiền cát có công suất khoảng 20.000m3/năm, sử dụng nguyên liệu sẵn có tại địa phương, thân thiện với môi trường và cung cấp cho thị trường các sản phẩm cát nhân tạo chất lượng ổn định, có cường độ chịu tải cao, kích thước đạt tiêu chuẩn và giá thành thấp so với cát tự nhiên”, ông Bảo chia sẻ.
Công ty CP Đầu tư Thương mại phát triển Trường Sơn lắp đặt trạm nghiền đá và bãi chứa thành phẩm cát nhân tạo. Ảnh: Văn Dinh.
Tại khu vực Bắc Khe Ly (phường Kim Long), nhiều năm qua, HTX Xuân Long cũng đầu tư nhiều thiết bị máy móc để sản xuất cát nhân tạo được xay từ đá xây dựng. Hiện tại, HTX này có công suất khoảng 100.000m3/năm.
Song song với việc phát triển cát nhân tạo từ đá, TP. Huế cũng đang ghi nhận những bước đi tiên phong trong tận dụng rác thải xây dựng để tái chế thành vật liệu có giá trị sử dụng. Công ty TNHH MTV Long Tường là một trong những đơn vị mạnh dạn triển khai mô hình này.
Theo ông Dương Duy Long, Giám đốc công ty, mỗi ngày công ty tiếp nhận gần 100 tấn rác thải xây dựng, sau đó vận chuyển ra nhà máy đóng tại Cụm công nghiệp Tứ Hạ để xay nghiền, tinh tuyển tận thu lại cát, đá, bùn để tái sử dụng.
“Hệ thống xử lý, tận thu từ rác thải xây dựng "tự chế" với giá thành lắp đặt khoảng 4 tỉ đồng, công suất xử lý đạt đến 300 tấn/ngày. Với 50 khối rác xây dựng, công ty sẽ tận thu được 10-12 khối cát, số còn lại là đá và bùn. Sử dụng cát, sỏi từ nguồn tận thu không những mang lại lợi ích kinh tế cho các doanh nghiệp vì giá thành rẻ với hệ thống sàng lọc ở môi trường nước sạch mà đây là nguồn vật liệu sạch, làm tăng tuổi thọ và độ bền cho công trình. Quan trọng hơn, việc tận thu và tái chế rác thải xây dựng là hướng đi bền vững, góp phần đáng kể vào việc giảm tải ô nhiễm, bảo vệ môi trường”, ông Long nói.
TP. Huế đang nỗ lực phát triển cát nhân tạo. Ảnh: Văn Dinh.
Hướng đi bền vững
Sở Xây dựng TP. Huế cho biết, tại thành phố, theo quy hoạch chỉ còn 1 khu vực cát, sỏi làm vật liệu xây dựng thông thường (20,38 ha) đã được UBND TP. Huế cấp phép thông qua đấu giá, tuy nhiên trữ lượng không lớn. Nguồn vật liệu cát, sỏi để cung cấp cho các dự án trên địa bàn thành phố phải mua từ các địa phương lân cận (chủ yếu nhập từ tỉnh Quảng Trị, TP. Đà Nẵng). Do nhu cầu cần mở bến, bãi tập kết cát, sỏi để kinh doanh phát triển kinh tế gia đình nên nhiều bến, bãi hình thành theo dạng tự phát, trái phép, gây khó khăn trong việc quản lý.
Theo tính toán của Sở Xây dựng, giai đoạn 2020 - 2030, nhu cầu cát cho xây dựng của thành phố vượt quá năng lực khai thác cát, cần nghiên cứu, sử dụng các loại vật liệu thay thế.
Từ năm 2020, UBND tỉnh (nay là TP. Huế) đã ban hành kế hoạch triển khai sử dụng cát nghiền (cát nhân tạo) trong các công trình sử dụng vốn Nhà nước do UBND thành phố quản lý trên địa bàn với mục tiêu chấm dứt hoàn toàn việc sử dụng cát tự nhiên làm vật liệu san lấp, không sử dụng cát tự nhiên làm vật liệu xử lý nền móng.
Thành phố khuyến khích các cơ sở khai thác và chế biến đá làm vật liệu xây dựng đầu tư bổ sung dây chuyền sản xuất cát nghiền đảm bảo tiêu chuẩn, phù hợp với công suất được cấp phép khai thác. Thời gian tới, Sở và các ngành liên quan sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất giải pháp xay đá thành cát xây, nghiên cứu, khảo sát đánh giá, đề xuất vị trí khai thác cát nội đồng, nghiên cứu, đề xuất việc nạo vét trong vùng nước cảng biển và vùng nước đường thủy nội địa theo quy định, lập kế hoạch nạo vét hồ thủy lợi, thủy điện kết hợp thu hồi cát sỏi phát sinh từ hoạt động nạo vét.
Việc triển khai và nhân rộng các mô hình sản xuất cát nhân tạo được xem là giải pháp thiết thực tại TP. Huế. Ảnh: Văn Dinh.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Huế, hoạt động xay đá tuyển thành cát đang được khuyến khích nhằm thay thế cát, sỏi lòng sông trên địa bàn. Tuy nhiên, hoạt động này có thể có tác động đến môi trường xung quanh nên để đảm bảo môi trường cần quan tâm một số giải pháp. Cụ thể, cần hạn chế tối đa tiếng ồn phát sinh, giảm thiểu lượng bụi thoát ra gây ô nhiễm môi trường. Cần xây dựng hệ thống bể xử lý lắng ngang để triệt để nước thải phát sinh. Ngoài ra, chất thải rắn cần được thu gom, xử lý có hiệu quả…
Có thể nói, việc triển khai và nhân rộng các mô hình sản xuất cát nhân tạo được xem là giải pháp thiết thực trong bối cảnh nguồn cát tự nhiên ngày càng khan hiếm và nhu cầu vật liệu xây dựng cho các dự án, công trình tăng cao, qua đó không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn là bước tiến quan trọng giúp ngành xây dựng phát triển theo hướng xanh, bền vững và thân thiện với môi trường.
