Thiếu hụt
Từ sau Tết Nguyên đán 2026 đến nay, TP. Huế xảy ra tình trạng khan hiếm cục bộ và “đội giá” một số loại vật liệu xây dựng (VLXD) khiến tiến độ nhiều công trình, dự án gặp trở ngại cũng như ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xây dựng của người dân.
Tại dự án hạ tầng kỹ thuật các khu tái định cư (TĐC), khu nghĩa trang phía nam TP. Huế phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam do Ban Quản lý dự án (QLDA) Đầu tư và Xây dựng khu vực 3 (TP. Huế) làm chủ đầu tư, triển khai ở các xã Phú Vang, Phú Hồ, Phú Lộc dự kiến cần khoảng 33.350m3 đá cấp phối để xây dựng 8 công trình. Qua thống kê, các công trình còn thiếu khoảng 14.202m3 đá cấp phối, ngoài ra, thiếu đến 37.000m3 đất và khoảng 3.860m3 cát.
Tại các khu tái định cư phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đoạn qua TP. Huế hiện nay thiếu nhiều đá cấp phối. Ảnh: Văn Dinh.
Ông Trần Viết Tú - Phó Giám đốc Ban QLDA Đầu tư và Xây dựng khu vực 3 cho rằng, vướng mắc hiện nay của các dự án hạ tầng phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao là biến động giá và khan hiếm nguồn cung VLXD, làm ảnh hưởng lớn đến tiến độ thi công. Trong khi đó, các hợp đồng trọn gói và hợp đồng theo đơn giá cố định chưa có phương án điều chỉnh mặc dù các nhà thầu đã có văn bản xin xem xét điều chỉnh.
“Do nguyên nhân khách quan từ việc khan hiếm nguồn cung VLXD và giá nhiên liệu tăng so với thời điểm lập dự toán nên Ban đề xuất được gia hạn thời gian hoàn thành một số gói thầu sang quý I/2027”, ông Tú chia sẻ.
Trong khi đó, Ban QLDA Đầu tư và Xây dựng khu vực 2 (TP. Huế) cho biết, đơn vị đang triển khai 14 dự án hạ tầng kỹ thuật, trong đó bao gồm xây dựng 11 khu TĐC và 3 khu nghĩa trang với tổng diện tích 43,7 hecta để phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao. Theo tính toán cần khoảng 25.000m3 đá cấp phối các loại, hiện còn thiếu khoảng 9.000m3.
Tại dự án Trường liên cấp A Lưới 3 (xã A Lưới 3), chủ đầu tư là Ban QLDA Đầu tư xây dựng và Phát triển đô thị TP. Huế cũng cho hay dự án đang gặp khó khăn về nguồn cung VLXD, trữ lượng và hạn mức khai thác cát tại địa phương không đáp ứng nhu cầu, giá xăng dầu có lúc tăng cao làm chi phí vật liệu và vận chuyển gia tăng. Bên cạnh đó, nhiều dự án triển khai đồng loạt tại các xã miền núi A Lưới khiến nhu cầu vật liệu tăng mạnh, nguồn cung hạn chế.
Tại xã A Lưới 3, các dự án đang gặp một số khó khăn về nguồn cung VLXD, trữ lượng và hạn mức khai thác cát tại địa phương không đáp ứng nhu cầu. Ảnh: Văn Dinh.
Tình trạng khan hiếm cũng như tăng giá VLXD còn tác động trực tiếp đến hoạt động xây dựng của người dân. Những tháng qua, tại các cửa hàng bán VLXD trung tâm TP. Huế, giá đất, cát, đá… đều có xu hướng tăng so với thời điểm đầu năm.
Anh Đ.N. (37 tuổi, trú tại phường Thanh Thủy, TP. Huế) đang trong quá trình xây nhà ở không giấu được sự lo lắng: “Chỉ trong thời gian ngắn, giá vật liệu đã thay đổi rõ rệt. Theo tính toán ban đầu, chi phí xây dựng căn nhà của tôi khoảng hơn 700 triệu đồng. Tuy nhiên, tổng chi phí khi hoàn thành có thể vượt 1 tỷ đồng, một con số vượt xa khả năng tài chính đã dự trù”.
Qua thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường về nhu cầu VLXD trong năm 2026, dự kiến thành phố thiếu 8.698.000m3 đất, 1.737.000m3 đá và 1.805.481m3 cát.
Những gì mà chủ đầu tư, doanh nghiệp, người dân… phản ánh là đúng thực tế hiện nay. Có thời điểm, phóng viên trực tiếp có mặt tại một số mỏ đá trên địa bàn TP. Huế, nhu cầu tiêu thụ rất lớn nhưng các phương tiện vận chuyển vẫn phải xếp hàng chờ đến lượt lấy đá.
Mặt khác, tại Huế chỉ có một mỏ cát, sỏi được cấp phép những trữ lượng không lớn nên nguồn vật liệu này để cung cấp cho các dự án, công trình trên địa bàn phải nhập từ các địa phương lân cận. Vì thế, một số cơ sở sản xuất, kinh doanh ngành VLXD gặp không ít khó khăn, sản lượng sản xuất, tiêu thụ và doanh thu đều sụt giảm.
Dù nhu cầu tiêu thụ VLXD lớn nhưng các mỏ đá ở TP. Huế vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt theo công suất được cấp phép. Ảnh: Văn Dinh.
Một chủ mỏ đá ở phường Kim Long chia sẻ thêm: “Hiện nay nhu cầu đá xây dựng tăng rất cao, đặc biệt là đá cấp phối phục vụ các dự án hạ tầng. Tuy nhiên, việc khai thác của chúng tôi vẫn phải tuân thủ nghiêm theo công suất được cấp phép, không thể tự ý nâng sản lượng. Trong khi đó, một số thủ tục liên quan đến gia hạn, điều chỉnh giấy phép còn mất nhiều thời gian nên doanh nghiệp cũng gặp khó trong việc chủ động nguồn cung”.
Gỡ nghẽn
Sở Nông nghiệp và Môi trường thông tin, TP. Huế đang có 18 mỏ đá đã được cấp phép, tổng diện tích hơn 107 ha, trữ lượng phê duyệt hơn 35 triệu m3 (thể tự nhiên), công suất khai thác khoảng 1,75 triệu m3/năm (thể tự nhiên); 17 mỏ đất đã được cấp phép, tổng diện tích 225,54 ha, trữ lượng được phê duyệt hơn 29 triệu m3 (thể tự nhiên), tổng công suất hơn 3,4 triệu m3/năm (thể tự nhiên).
Tuy nhiên, trong nữa đầu năm 2026, do biết động giá xăng dầu, nhu cầu vật liệu phục vụ các dự án đang triển khai tăng đột biến, mang tính đồng bộ theo từng thời điểm và khu vực nên mặc dù các mỏ đã tăng tối đa công suất chế biến vẫn xảy ra tình trạng thiếu hụt nguồn cung tạm thời. Trong khi một phần vật liệu được thu mua qua trung gian làm giảm nguồn cung trực tiếp, một số mỏ cung cấp vật liệu ra ngoài địa bàn.
TP. Huế sẽ sớm đấu giá quyền khai thác khoáng sản trong năm 2026, đẩy nhanh thủ tục đưa các mỏ VLXD thông thường đã trúng đấu giá vào khai thác. Ảnh: Văn Dinh.
Đánh giá thời gian cao điểm của từng loại VLXD trong năm nay, ông Trần Viết Tú - Phó Giám đốc Ban QLDA Đầu tư và Xây dựng khu vực 3 nhận định, trong quý II, việc đắp nền yêu cầu khối lượng đất cực lớn đổ về công trường mỗi ngày, nguy cơ thiếu hụt cục bộ là rất cao do các mỏ đất có giới hạn về công suất khai thác ngày. Trong khi đó đến quý III, nhu cầu đá cấp phối lên cao, nếu các mỏ đá không có sự chuẩn bị nguồn nghiềng sàng sẽ dẫn đến chậm tiến độ.
“Để đảm bảo nguồn cung vật liệu cho các dự án hạ tầng, Ban kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường báo cáo UBND thành phố có văn bản yêu cầu các chủ mỏ khoáng sản trên địa bàn phải ưu tiên ký kết hợp đồng và cung cấp đủ khối lượng cho các dự án trọng điểm theo danh mục đã được phê duyệt. Đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Sở Xây dựng kiểm tra thực tế trữ lượng tại các mỏ đang hoạt động để có kế hoạch phân bổ hợp lý và cập nhật thông báo giá kịp thời. Ngoài ra, xem xét rút ngắn thời gian quy trình, thủ tục cấp phép khai thác đối với các vị trí tiềm năng, hoặc cho phép khai thác theo cơ chế đặc thù để đảm bảo nguồn vật liệu tại chỗ”, ông Tú nói.
Theo Sở Xây dựng, quá trình khai thác và cung ứng VLXD hiện còn gặp một số khó khăn, vướng mắc liên quan đến quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản và một số luật liên quan như Luật Đầu tư. Sở đề nghị TP. Huế cần nghiên cứu, bổ sung danh mục khoáng sản đất đắp, đá phù hợp quy hoạch vào kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản trên địa bàn năm 2026 và các năm tiếp theo, đẩy nhanh tiến độ giải quyết các hồ sơ cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản làm VLXD, bảo đảm nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất ổn định, liên tục, thông suốt và không để ách tắc do thủ tục hành chính.
Lãnh đạo TP. Huế kiểm tra các dự án trên địa bàn và yêu cầu không để xảy ra tình trạng đứt gãy nguồn cung VLXD. Ảnh: Văn Dinh.
Nhằm ổn định nguồn cung VLXD, ông Lê Bá Phúc - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, thành phố sẽ sớm đấu giá quyền khai thác khoáng sản trong năm 2026, đẩy nhanh thủ tục đưa các mỏ VLXD thông thường đã trúng đấu giá vào khai thác, tham mưu UBND thành phố nâng công suất các mỏ đất và đá, khẩn trương cấp phép các mỏ vật liệu cung cấp cho các dự án trọng điểm có sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước theo cơ chế đặc thù đã được luật hóa tại Luật Địa chất và Khoáng sản sửa đổi, bổ sung.
Vừa qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng tổ chức họp với các Ban QLDA, các chủ đầu tư và doanh nghiệp khai thác đá làm VLXD, các đơn vị bê tông thương phẩm, ống cống để đánh giá nhu cầu, khả năng cung ứng VLXD cho các dự án, công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia, dự án giao thông liên vùng, các trường liên cấp.
Cụ thể, Sở đề xuất UBND thành phố cho các doanh nghiệp nghiên cứu nâng công suất khai thác đối với các mỏ còn trữ lượng khai thác, với các mỏ đang khó khăn trong việc nâng công suất vì thiếu kho bãi tập kết, khu chế biến, khu phụ trợ thì đề nghị nghiên cứu mở rộng kho bãi tập kết, khu phụ trợ theo pháp luật đất đai sử dụng đất đa mục đích để đặt thêm dây chuyền chế biến tại gần khu vực mỏ. Đối với các mỏ hiện đã được cấp phép nhưng chưa hoàn thành các thủ tục đi vào hoạt động do vướng thủ tục GPMB, Sở đề nghị thành phố chỉ đạo các xã/phường quan tâm, hỗ trợ các doanh nghiệp để sớm đưa mỏ vào hoạt động, cung cấp VLXD cho các công trình trọng điểm.
TP. Huế sẽ hướng đến phát triển VLXD gắn liền với bảo vệ môi trường. Ảnh: Văn Dinh.
Ngoài ra, để giải quyết nhu cầu thiếu cát làm VLXD, đối với phương án khai thác cát lòng hồ, sông, suối đảm bảo an toàn và đúng quy định, tháng 4/2026 vừa qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức buổi khảo sát thực địa tại các xã A Lưới 1,2,3,4 và phường Phú Bài để nghiên cứu phương án khơi thông nạo vét kết hợp thu hồi vật liệu cát, sỏi cho các dự án đầu tư công (nếu có) nhằm bảo đảm nguồn cung VLXD phục vụ các dự án theo quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản.
“Trong bối cảnh nhu cầu VLXD tăng cao, đặc biệt phục vụ các dự án trọng điểm, việc đảm bảo nguồn cung ổn định là nhiệm vụ cấp thiết. Sở sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các Sở, ngành và địa phương để tháo gỡ các vướng mắc”, ông Phúc cho biết.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hoàng Hải Minh vừa đề nghị các đơn vị liên quan tổ chức khảo sát, đánh giá tiềm năng khoáng sản làm VLXD thông thường trên địa bàn để tăng nguồn cung, đáp ứng nhu cầu sử dụng của các công trình, dự án trên địa bàn và khu vực lân cận, triển khai công tác đấu giá quyền khai thác khoáng sản bảo đảm minh bạch, công bằng, tạo điều kiện cho mọi thành phần kinh tế, doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia.
“Ngoài ra cần chống lợi ích nhóm, đầu cơ, găm hàng, đội giá, thao túng thị trường VLXD, khẩn trương rà soát, đánh giá năng lực khai thác và sản lượng cung ứng của các mỏ đá xây dựng, đất đắp, xác định mức độ thiếu hụt nguồn cung phục vụ các dự án đầu tư xây dựng, đặc biệt là các dự án trọng điểm và dự án đầu tư công”, ông Minh nhấn mạnh.
Trong bối cảnh nhu cầu VLXD tăng cao, đặc biệt phục vụ các dự án trọng điểm, việc đảm bảo nguồn cung ổn định là nhiệm vụ cấp thiết. Ảnh: Văn Dinh.
Cũng theo Sở Xây dựng, định hướng đến năm 2050 thành phố phát triển VLXD phải gắn liền với bảo vệ môi trường, khuyến khích phát triển công nghệ sạch, công nghệ sử dụng phế thải, phế liệu của các ngành khác làm VLXD để giảm ô nhiễm, từng bước sắp xếp lại các cơ sở sản xuất vào các khu công nghiệp, cụm công nghiệp tập trung.
“Ngành cũng sẽ đưa nội dung phát triển VLXD vào kế hoạch công tác hàng năm, gắn trách nhiệm của người đứng đầu, đồng thời tăng cường thanh, kiểm tra chất lượng và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong khai thác, chế biến khoáng sản”, ông Huỳnh Minh Khang - Phó Giám đốc Sở Xây dựng nói.
Huế đang đứng trước “bài toán kép” trong quản lý khoáng sản, vừa đảm bảo nguồn VLXD phục vụ các dự án trọng điểm, vừa siết chặt kỷ cương, ngăn chặn khai thác trái phép và thất thoát tài nguyên. Những “nút thắt” đòi hỏi cần có các giải pháp linh hoạt, đồng bộ, qua đó cân bằng giữa phát triển hạ tầng và bảo vệ tài nguyên bền vững.
UBND TP. Huế vừa công bố danh sách các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh VLXD trên địa bàn thuộc diện phải thực hiện kê khai giá nhằm tăng cường quản lý nhà nước, bình ổn thị trường, ngăn chặn đầu cơ, găm hàng hoặc tăng giá bất hợp lý; trong đó chủ yếu là các mỏ khoáng sản đất, đá.
