Việc hợp nhất và hình thành Bộ Nông nghiệp và Môi trường từ ngày 1/3/2025 không chỉ là sự kiện tổ chức bộ máy, mà là dấu mốc chiến lược mở ra một kỷ nguyên phát triển mới của ngành. Trước yêu cầu chuyển mình không thể chậm trễ, toàn ngành đang bước vào giai đoạn hành động quyết liệt, bứt phá mạnh mẽ, đặt nền móng cho phát triển bền vững, dài hạn của đất nước.
Ngày 1/3/2025 đánh dấu một bước ngoặt có ý nghĩa đặc biệt trong tiến trình tổ chức bộ máy quản lý nhà nước khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức được thành lập. Đây không đơn thuần là sự hợp nhất về mặt hành chính, mà là một quyết định mang tầm chiến lược, phản ánh tư duy phát triển mới của Đảng và Nhà nước trước yêu cầu ngày càng cao của đất nước trong giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ.
Sự ra đời của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt nền móng cho một mô hình quản lý tích hợp, trong đó nông nghiệp - tài nguyên - môi trường - phát triển bền vững không còn được nhìn nhận như những lĩnh vực tách rời, mà trở thành một chỉnh thể thống nhất, gắn bó hữu cơ với nhau. Đây chính là lời khẳng định rõ ràng rằng: tăng trưởng kinh tế không thể tách rời bảo vệ môi trường; phát triển nông nghiệp không thể đứng ngoài yêu cầu xanh hóa, tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững, việc thành lập Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã nâng tầm vai trò, vị thế và trách nhiệm của toàn ngành. Từ chỗ chủ yếu thực hiện các nhiệm vụ quản lý theo từng lĩnh vực, Bộ được giao sứ mệnh lớn hơn: tham gia trực tiếp vào việc kiến tạo mô hình phát triển quốc gia, bảo đảm an ninh lương thực, an ninh môi trường, an ninh sinh thái, đồng thời đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển dài hạn của đất nước.
Tầm vóc mới của Bộ cũng đồng nghĩa với yêu cầu nhiệm vụ mới, cao hơn, toàn diện hơn và phức tạp hơn. Không chỉ quản lý sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, Bộ còn phải giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa khai thác và bảo tồn tài nguyên, giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, giữa lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài của các thế hệ tương lai. Điều đó đòi hỏi tư duy chiến lược, năng lực điều hành hiện đại và phương thức làm việc đổi mới, quyết liệt.
Chính vì vậy, việc hợp nhất và hình thành Bộ Nông nghiệp và Môi trường không chỉ mở ra một chương mới cho riêng ngành, mà còn là minh chứng sinh động cho quyết tâm chính trị của Đảng, Nhà nước trong việc đổi mới mô hình tăng trưởng, hoàn thiện thể chế phát triển và thích ứng chủ động với những thách thức toàn cầu. Từ dấu mốc lịch sử này, ngành Nông nghiệp và Môi trường bước vào một giai đoạn phát triển mới, giai đoạn của trách nhiệm lớn hơn, khát vọng lớn hơn và hành động mạnh mẽ hơn, để xứng đáng với vai trò trụ cột trong sự nghiệp phát triển bền vững của đất nước.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường được hợp nhất trong bối cảnh đất nước đang đứng trước những chuyển động mang tính bước ngoặt. Những biến đổi sâu sắc của kinh tế thế giới, biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia, cùng yêu cầu tái cấu trúc mô hình tăng trưởng trong nước, đã đặt ra đòi hỏi cấp thiết phải đổi mới tư duy phát triển, đổi mới phương thức quản lý và hành động quyết liệt hơn.
Trong bối cảnh đó, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh: đây là thời điểm chuyển mình có ý nghĩa lịch sử, không thể chậm hơn. Đối với ngành Nông nghiệp và Môi trường, yêu cầu ấy càng trở nên rõ ràng và cấp bách. Bởi lẽ, đây là ngành trực tiếp bảo đảm những nền tảng căn bản của quốc gia: an ninh lương thực, an ninh môi trường, sinh kế của hàng chục triệu người dân nông thôn và sự bền vững của hệ sinh thái quốc gia.
Nhận thức chiến lược mới đặt ngành Nông nghiệp và Môi trường vào vị trí trung tâm của tiến trình phát triển, “thể hiện tư duy phát triển mới là quản lý tổng hợp tài nguyên, phát triển nông nghiệp theo hướng thống nhất, liên kết hữu cơ” - lời của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Do đó, yêu cầu đặt ra cho toàn ngành là chuyển từ trạng thái thích ứng sang trạng thái chủ động dẫn dắt phát triển; từ tư duy nhiệm kỳ sang tư duy dài hạn; từ cách làm phân tán sang cách tiếp cận tích hợp, đồng bộ và hệ thống. Mỗi cấp, mỗi đơn vị, mỗi cán bộ trong ngành phải nhận thức rõ rằng: chuyển mình không phải là khẩu hiệu, mà là mệnh lệnh từ thực tiễn và yêu cầu từ tương lai.
Chính vì vậy khẳng định một thông điệp xuyên suốt, đó là ngành Nông nghiệp và Môi trường đang đứng trước cơ hội lớn, nhưng cũng đối mặt với trách nhiệm lớn. Chỉ khi nhận thức đầy đủ, thống nhất và hành động quyết liệt, ngành mới có thể biến áp lực thành động lực, biến thách thức thành cơ hội, và đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Năm 2025 được xác định là năm bản lề, đánh dấu giai đoạn đầu vận hành của Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo mô hình tổ chức mới. Trong bối cảnh yêu cầu phát triển ngày càng cao, nhiệm vụ đặt ra không chỉ là ổn định bộ máy mà còn phải sớm khẳng định năng lực điều hành, lựa chọn đúng trọng tâm, đúng điểm đột phá để hoàn thành sứ mệnh của toàn ngành trong giai đoạn tiếp theo.
Trên cơ sở các báo cáo, chương trình hành động và định hướng chỉ đạo của lãnh đạo Bộ, trọng tâm nhiệm vụ năm 2025 được xác định rõ vào những lĩnh vực cốt lõi, có tính dẫn dắt và lan tỏa cao. Trước hết là bảo đảm vai trò trụ đỡ của nông nghiệp đối với nền kinh tế, không chỉ ở ổn định sản xuất mà còn ở nâng cao chất lượng tăng trưởng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm nông, lâm, thủy sản. Nông nghiệp tiếp tục được xác định là nền tảng bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, đồng thời là không gian quan trọng để thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh.
Điểm nổi bật trong cách tiếp cận nhiệm vụ năm 2025 là sự gắn kết chặt chẽ giữa tư duy chiến lược và hành động cụ thể. Các mục tiêu không dừng lại ở định hướng chung mà được cụ thể hóa bằng chỉ tiêu, lộ trình, phân công trách nhiệm rõ ràng, gắn với kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực chất. Trách nhiệm của người đứng đầu được nhấn mạnh, coi đây là yếu tố then chốt để bảo đảm kỷ cương, kỷ luật hành chính và hiệu quả điều hành.
Nếu nửa đầu năm 2025 là giai đoạn ổn định tổ chức, hoàn thiện bộ máy và chuẩn bị nền tảng, thì từ tháng 7/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường bước vào giai đoạn bứt phá, chuyển mạnh từ hoạch định mục tiêu sang tổ chức thực hiện, với yêu cầu cao nhất về tiến độ, chất lượng và hiệu quả. Đây là thời điểm ngành phải chứng minh năng lực hành động của một bộ mới với tầm vóc mới, sứ mệnh mới.
Bứt phá trước hết được đặt ra ở mục tiêu tăng trưởng của toàn ngành. Nông nghiệp không chỉ tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ của nền kinh tế mà còn phải đóng góp ngày càng rõ nét vào tăng trưởng chung thông qua nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng. Trọng tâm là tái cơ cấu sản xuất theo hướng hiện đại, xanh và bền vững, gắn sản xuất với thị trường, chuỗi giá trị và tiêu chuẩn quốc tế.
Cùng với tăng trưởng, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản được xác định là một trong những thước đo quan trọng của giai đoạn bứt phá. Theo kế hoạch điều hành năm 2025, Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường phấn đấu đạt kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản khoảng 65 tỷ USD. Đây là mục tiêu lớn, đòi hỏi toàn ngành phải nỗ lực cao trong bối cảnh thương mại toàn cầu phục hồi chậm, các rào cản kỹ thuật và yêu cầu tiêu chuẩn ngày càng khắt khe.
Kết quả, đến cuối năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam ước đạt khoảng 70,09 tỷ USD, tăng khoảng 12%. Con số này vượt xa mục tiêu 65 tỷ USD được Chính phủ giao và thiết lập mức cao nhất từ trước đến nay.
Trong cơ cấu xuất khẩu, nhóm nông sản đạt khoảng 37,25 tỷ USD, tiếp tục giữ vai trò chủ lực. Lâm sản đạt khoảng 18,5 tỷ USD; Thủy sản đạt khoảng 11,32 tỷ USD... Các nhóm sản phẩm khác cũng đóng góp đáng kể vào kết quả chung của toàn ngành.
Đáng chú ý, xuất siêu toàn ngành ước đạt khoảng 20,7 tỷ USD, tăng gần 17% so với năm trước, đây là mức bù đắp mạnh, đóng góp quan trọng vào cân đối thương mại quốc gia.
Để đạt được kết quả đó, Bộ đã tập trung tháo gỡ các rào cản về thị trường, tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc; đồng thời đẩy mạnh mở rộng thị trường xuất khẩu, đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Xuất khẩu không chỉ tăng về lượng mà phải tăng về chất, về thương hiệu và giá trị.
Một trụ cột bứt phá khác trong năm 2025 là công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật. Trong bối cảnh mô hình phát triển thay đổi nhanh, thể chế được xác định phải đi trước một bước, kịp thời tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở sản xuất, kinh doanh và đầu tư. Bộ xác định rõ: mỗi văn bản pháp luật ban hành phải bảo đảm tính ổn định, đồng bộ, khả thi, thực sự trở thành đòn bẩy cho phát triển, chứ không phải rào cản của đổi mới.
Đặc biệt, chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ đột phá mang tính chiến lược lâu dài. Việc triển khai Nghị quyết số 57 trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường không chỉ là yêu cầu ứng dụng công nghệ, mà là quá trình thay đổi căn bản phương thức quản lý, điều hành và phục vụ. Từ quản lý sản xuất, tài nguyên, môi trường đến cung cấp dịch vụ công, dữ liệu số trở thành nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả, minh bạch và năng lực dự báo.
Một trong những dấu ấn nổi bật của năm 2025 là công tác xây dựng và hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành, đặc biệt là cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. Bộ đã hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai và triển khai Chiến dịch 90 ngày làm giàu, làm sạch dữ liệu đất đai trong điều kiện thời gian rất gấp, khối lượng công việc đặc biệt lớn, phạm vi triển khai trên toàn quốc, với sự tham gia của nhiều bộ, ngành, địa phương, đặc biệt chịu tác động bất lợi của thiên tai, mưa lũ tại nhiều khu vực.
Sau 90 ngày, tổng số 61,72 triệu thửa đất đã được rà soát, cập nhật và chỉnh lý; trong đó hơn 24,37 triệu thửa đất đạt tiêu chí “đúng-đủ-sạch-sống”, đủ điều kiện vận hành theo thời gian thực, kết nối và chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác. Đây được đánh giá là bước tiến rất lớn về chất lượng dữ liệu đất đai so với giai đoạn trước.
Đối với các khu vực chưa xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, Chiến dịch tập trung thu thập, số hóa dữ liệu đất ở, nhà ở thông qua Giấy chứng nhận. Trên tổng số hơn 7,6 triệu Giấy chứng nhận cần thu thập, các địa phương đã thu thập được hơn 6,2 triệu Giấy, đạt trên 81%.
Song song với đó, công tác đồng bộ dữ liệu được triển khai quyết liệt, coi đây là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm dữ liệu “sống-sạch-thống nhất-dùng chung”. Kết quả, 34/34 tỉnh, thành phố đã thực hiện đồng bộ dữ liệu đất đai về cơ sở dữ liệu quốc gia tại Trung ương, với hơn 61,15 triệu thửa đất, đạt khoảng 98% tổng số thửa đất trong cơ sở dữ liệu địa phương; trong đó hơn 24,4 triệu dữ liệu đã đầy đủ ba khối thông tin, sẵn sàng khai thác và chia sẻ.
Những con số dữ liệu lớn này là kết quả của sự nỗ lực rất lớn, thể hiện quyết tâm chính trị cao của người đứng đầu, sự vào cuộc đồng bộ, trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương; đồng thời là minh chứng cho tinh thần phối hợp chặt chẽ, hành động quyết liệt nhằm đáp ứng kỳ vọng của lãnh đạo Đảng, Chính phủ, tạo nền tảng dữ liệu vững chắc phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Bên cạnh đó, giai đoạn bứt phá năm 2025 còn thể hiện rõ ở hội nhập quốc tế và phát triển quốc kế dân sinh. Các chuyến công tác của Bộ trưởng và các Thứ trưởng tới Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Trung Quốc, châu Âu, châu Phi và nhiều đối tác quan trọng khác không chỉ mang ý nghĩa đối ngoại, mà hướng tới mục tiêu cụ thể là mở rộng hợp tác, thu hút nguồn lực, công nghệ và kinh nghiệm quản lý tiên tiến. Mỗi chuyến đi đều được yêu cầu chuyển hóa thành chương trình, dự án và kết quả thực chất phục vụ phát triển ngành.
Điểm nhấn trong hợp tác quốc tế năm 2025 là chuyến công tác tại Trung Quốc, nơi Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng đã chứng kiến và ký kết Nghị định thư xuất khẩu mít tươi của Việt Nam sang Trung Quốc với Tổng cục Hải quan Trung Quốc. Đây là kết quả của quá trình đàm phán kỹ thuật kéo dài, thể hiện sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan chức năng hai nước trong việc hài hòa quy định về kiểm dịch và an toàn thực phẩm.
Việc ký kết nghị định thư không chỉ mở rộng danh mục nông sản xuất khẩu chính ngạch mà còn góp phần nâng cao tính ổn định, minh bạch cho hoạt động xuất khẩu trái cây, lĩnh vực vốn chịu nhiều tác động từ biến động chính sách và thị trường. Đối với nông dân và doanh nghiệp, đây là tín hiệu tích cực, củng cố niềm tin vào sản xuất theo tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc và liên kết chuỗi giá trị.
Xuyên suốt giai đoạn bứt phá là tinh thần hành động quyết liệt, làm việc đến cùng và lấy kết quả làm thước đo. Bứt phá không đến từ khẩu hiệu, mà từ việc lựa chọn đúng trọng tâm, tập trung nguồn lực, tổ chức thực hiện hiệu quả và kịp thời điều chỉnh chính sách theo thực tiễn. Đây chính là phép thử quan trọng đối với năng lực điều hành của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong năm đầu tiên vận hành theo mô hình mới.
Những mục tiêu lớn và nhiệm vụ nặng nề đặt ra cho ngành Nông nghiệp và Môi trường trong giai đoạn mới chỉ có thể trở thành hiện thực nếu đi kèm với phương thức lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện tương xứng. Thực tiễn cho thấy, trong bối cảnh yêu cầu phát triển ngày càng cao, chính cách làm việc, năng lực điều hành và tinh thần trách nhiệm của bộ máy là yếu tố quyết định tạo nên khác biệt.
Trước hết, Bộ xác định rõ yêu cầu đổi mới căn bản phương pháp làm việc, chuyển từ tư duy hành chính sang tư duy kiến tạo phát triển. Mọi hoạt động chỉ đạo, điều hành đều hướng tới mục tiêu cuối cùng là hiệu quả thực chất, đo đếm được bằng kết quả cụ thể, thay vì chỉ dừng lại ở quy trình hay hình thức. Kỷ luật, kỷ cương hành chính được siết chặt, gắn chặt với trách nhiệm cá nhân, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu.
Một điểm nhấn quan trọng trong phương thức điều hành là đột phá vào các nhiệm vụ khó, việc mới, việc tồn đọng kéo dài. Thay vì né tránh hoặc xử lý cầm chừng, Bộ lựa chọn cách tiếp cận trực diện, xác định rõ nguyên nhân, thẩm quyền và lộ trình giải quyết. Đây không chỉ là yêu cầu về năng lực quản lý, mà còn là thước đo về bản lĩnh và tinh thần dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong toàn ngành.
Cùng với đó, công tác phân công, phân nhiệm được thực hiện theo hướng rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ sản phẩm. Mỗi nhiệm vụ đều được gắn với đầu mối chịu trách nhiệm cụ thể, hạn chế tối đa tình trạng chồng chéo, đùn đẩy trách nhiệm. Việc kiểm tra, giám sát được tăng cường, bảo đảm các quyết định chỉ đạo không bị “nghẽn” trong quá trình thực hiện, không bị kéo dài qua nhiều cấp, nhiều khâu trung gian.
Tinh thần chỉ đạo, điều hành quyết liệt, xuyên suốt được xác định là phương châm hành động của cả năm 2025 và các năm tiếp theo. Từ Trung ương đến địa phương, từ cơ quan quản lý đến đơn vị trực tiếp thực thi, yêu cầu thống nhất cao về nhận thức và hành động được đặt lên hàng đầu. Mọi sự chậm trễ, trì trệ đều được nhìn nhận như một lực cản đối với mục tiêu phát triển chung, cần được kịp thời chấn chỉnh.
Đặc biệt, trong bối cảnh Bộ Nông nghiệp và Môi trường là bộ quản lý đa lĩnh vực, liên quan trực tiếp đến nhiều ngành, nhiều địa phương, phương thức lãnh đạo, chỉ đạo phải bảo đảm tính phối hợp, liên thông và đồng bộ. Việc tăng cường đối thoại, lắng nghe từ cơ sở, doanh nghiệp và người dân được coi là kênh quan trọng để hoàn thiện chính sách và nâng cao chất lượng điều hành.
Có thể khẳng định, chính sự đổi mới mạnh mẽ về phương thức lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện đã và đang tạo nên động lực nội sinh cho toàn ngành. Đây là nền tảng quan trọng để các mục tiêu bứt phá về tăng trưởng, thể chế, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế không chỉ dừng lại ở định hướng, mà từng bước trở thành kết quả cụ thể, góp phần khẳng định vai trò và vị thế mới của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong tiến trình phát triển đất nước.
Năm 2025, với ý nghĩa là năm đầu tiên vận hành Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo mô hình mới, không chỉ được nhìn nhận bằng những con số tăng trưởng hay kết quả từng nhiệm vụ cụ thể, mà còn được đánh giá qua những giá trị đọng lại những chuyển biến về tư duy, phương thức và khát vọng phát triển được hình thành trong toàn ngành. Chính những giá trị đó sẽ quyết định chiều sâu và độ bền vững của sự phát triển trong các năm tiếp theo.
Giá trị đọng lại trước hết là sự thống nhất về nhận thức và hành động. Từ Trung ương đến địa phương, từ cơ quan quản lý đến đơn vị thực thi, tinh thần chuyển mình mạnh mẽ đã từng bước được lan tỏa. Ngành Nông nghiệp và Môi trường không còn tiếp cận nhiệm vụ theo cách riêng lẻ, mà đặt mọi hoạt động trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, gắn chặt với mục tiêu tăng trưởng xanh, bền vững và bao trùm.
Bên cạnh đó, năm 2025 còn đánh dấu sự hình thành một phong cách điều hành mới, quyết liệt hơn, thực chất hơn và hướng mạnh về cơ sở. Từ việc xây dựng thể chế, thúc đẩy chuyển đổi số, đến mở rộng hội nhập quốc tế, yêu cầu “làm đến cùng, ra sản phẩm cụ thể” đã trở thành thước đo chung. Đây là nền tảng quan trọng để ngành bước vào giai đoạn phát triển cao hơn, với yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng và hiệu quả.
Nhìn về phía trước, từ năm 2026 và những năm tiếp theo, ngành Nông nghiệp và Môi trường mang trong mình khát vọng phát triển dài hạn, gắn với dấu mốc 80 năm hình thành và phát triển của ngành. Đó không chỉ là khát vọng về tăng trưởng hay mở rộng quy mô, mà là khát vọng kiến tạo một nền nông nghiệp hiện đại, sinh thái, có khả năng cạnh tranh toàn cầu; một hệ thống quản lý tài nguyên và môi trường minh bạch, hiệu quả, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ không gian sống của đất nước.
Khát vọng ấy được kết tinh trong một thông điệp xuyên suốt: phát triển nông nghiệp và môi trường hôm nay chính là kiến tạo tương lai cho ngày mai. Mỗi quyết sách đúng đắn, mỗi bước đi vững chắc ở hiện tại sẽ tạo nên nền tảng cho sự thịnh vượng lâu dài của đất nước, cho sinh kế bền vững của người dân và cho các thế hệ mai sau.
Có thể khẳng định, thành công của ngành Nông nghiệp và Môi trường không chỉ được đo bằng kết quả của từng năm, từng nhiệm kỳ, mà bằng khả năng đóng góp bền bỉ vào sự nghiệp phát triển chung của quốc gia. Với tầm vóc mới, sứ mệnh mới và khát vọng lớn, ngành đang đứng trước cơ hội lịch sử để khẳng định vai trò trụ cột của mình trong kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên của tăng trưởng xanh, bền vững và thịnh vượng.
