Bình đẳng giới: Gỡ bỏ rào cản vô hình, để mọi nhân tài được cống hiến

Ngày 15/1, Diễn đàn Thường niên GEARS@VIETNAM 2026 diễn ra tại TP.HCM, quy tụ đông đảo lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia, đại diện hiệp hội ngành hàng, tổ chức phát triển. Chương trình trong khuôn khổ sáng kiến Investing in Women của Chính phủ Australia tài trợ, do Trung tâm BSA, ECUE phối hợp tổ chức.

Với chủ đề “Vai trò của lãnh đạo và văn hóa trong kiến tạo môi trường làm việc bền vững”, diễn đàn đặt trọng tâm vào mối liên hệ giữa lãnh đạo, văn hóa doanh nghiệp và bình đẳng giới trong bối cảnh Việt Nam hội nhập ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Phát biểu tại Diễn đàn GEARS@VIETNAM 2026, PGS.TS Huỳnh Thành Đạt, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương khẳng định, bình đẳng giới là quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước, vừa mang giá trị nhân văn sâu sắc, vừa là động lực trực tiếp cho phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030 đặt ra những mục tiêu rõ ràng: thu hẹp khoảng cách giới trong việc làm, thu nhập, cơ hội thăng tiến; tăng tỷ lệ phụ nữ tham gia quản lý, lãnh đạo; xây dựng môi trường làm việc an toàn, tôn trọng, không định kiến; bảo đảm mọi cá nhân đều có cơ hội phát huy năng lực.

PGS.TS Huỳnh Thành Đạt đánh giá, chương trình GEARS@VIETNAM là mảnh ghép thiết thực, giúp hiện thực hóa các chủ trương của Đảng và Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới. Chương trình cung cấp công cụ đo lường bình đẳng giới tại nơi làm việc, tư vấn điều chỉnh chính sách nhân sự, hỗ trợ doanh nghiệp thực hành ESG và hình thành cộng đồng doanh nghiệp tiên phong.

"Vai trò của lãnh đạo và văn hóa tổ chức là yếu tố then chốt. Bình đẳng giới không phải là sự ưu ái cho một giới, mà là quá trình gỡ bỏ rào cản vô hình, để mọi nhân tài, không phân biệt giới đều có cơ hội cống hiến, trưởng thành và dẫn dắt tổ chức", Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nói và kỳ vọng GEARS@VIETNAM sẽ tiếp tục mở rộng hỗ trợ tới nhiều doanh nghiệp hơn, đặc biệt trong các chuỗi cung ứng xuất khẩu; gắn chặt hoạt động với các mục tiêu phát triển bền vững; tăng cường liên kết với hiệp hội ngành hàng, địa phương và truyền thông. Đồng thời, tôn vinh, nhân rộng các mô hình tốt để bình đẳng giới trở thành giá trị cốt lõi của văn hóa doanh nghiệp.

Bà Sarah Hooper, Tổng Lãnh sự Australia tại TP.HCM cho biết, Australia và Việt Nam đều nhận thức rõ việc khai mở tiềm năng kinh tế của phụ nữ, đây là lực lượng chiếm một nửa dân số sẽ giúp tăng cường khả năng chống chịu và thúc đẩy tăng trưởng dài hạn. Khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2024, bình đẳng giới đã được lồng ghép xuyên suốt trong tất cả các lĩnh vực hợp tác.

"Bảo đảm bình đẳng giới tại nơi làm việc không chỉ là vấn đề công bằng, mà còn là động lực của năng lực cạnh tranh và thịnh vượng. Những doanh nghiệp thực hiện tốt bình đẳng giới có khả năng thu hút và giữ chân nhân tài hàng đầu, giảm chi phí do biến động nhân sự, đồng thời xây dựng được những tập thể vững mạnh, gắn bó và trung thành hơn", Tổng lãnh sự Australia nói.

GS.TS Ngô Phương Lan, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cho biết, hiện nay khoảng 80% sinh viên của trường là nữ, tỷ lệ cán bộ nữ chiếm 60%. Ở cấp lãnh đạo, nữ giới chiếm 53%, trong đó 32% giữ vị trí đứng đầu. Bà hiện là người đứng đầu đơn vị và coi vai trò của mình là người kiến tạo văn hóa tổ chức.

Theo GS.TS Ngô Phương Lan, khi đưa ra các quyết định quản lý, bà không đặt vấn đề giới tính lên trước, mà ưu tiên năng lực, sự phù hợp và mức độ đóng góp của mỗi cá nhân.

“Quan điểm của tôi về bình đẳng giới là không xem đó như một ưu tiên riêng biệt, mà là kết quả tự nhiên của việc chọn đúng người, đúng việc”, GS.TS Ngô Phương Lan nói và cho rằng, chủ đề của diễn đàn đã chạm đúng cốt lõi của vấn đề. Bình đẳng giới không chỉ được quyết định bởi hệ thống chính sách. Dù Việt Nam được đánh giá là quốc gia đi đầu trong ban hành các chính sách thúc đẩy bình đẳng giới, nhưng yếu tố mang tính quyết định và lâu dài lại nằm ở người lãnh đạo và văn hóa tổ chức.

“Mỗi lần thay đổi lãnh đạo, văn hóa của tổ chức cũng thay đổi theo”, GS.TS Ngô Phương Lan nói và cho biết các nghiên cứu quốc tế cho thấy, văn hóa tổ chức ngày nay đã trở thành một lợi thế cạnh tranh quan trọng trong việc thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Không chỉ ở phạm vi tổ chức, nhiều đô thị lớn cũng đang nỗ lực cải thiện môi trường làm việc và sống để thu hút nhân tài, trong đó bình đẳng giới là một chỉ số quan trọng phản ánh mức độ tiến bộ.

Dù vậy, theo các báo cáo, phụ nữ vẫn đang đối mặt với khoảng cách về thu nhập, cơ hội thăng tiến và sự hiện diện ở các vị trí ra quyết định. 

Theo GS.TS Ngô Phương Lan, UNESCO đã nhiều lần nhấn mạnh, vai trò của giáo dục đại học trong việc hình thành tư duy lãnh đạo bao trùm, hướng đến bình đẳng giới và trách nhiệm xã hội. Tuy nhiên, từ nhận thức đến hành động vẫn còn khoảng cách. Chính sách có thể ban hành nhanh, nhưng văn hóa cần thời gian để thẩm thấu và trở thành thói quen tự nhiên.

Do vậy, khi nói về bình đẳng giới tại nơi làm việc, cần đặt ra những câu hỏi sâu hơn: lãnh đạo đã thực sự cam kết hay chưa, văn hóa tổ chức có tạo ra cảm giác an toàn và cơ hội công bằng cho tất cả hay chưa, và các giá trị đó đã được đo lường, phản hồi, cải thiện một cách có hệ thống hay chưa.

GS.TS Ngô Phương Lan đánh giá cao cách tiếp cận dựa trên dữ liệu và bằng chứng của chương trình GEARS Việt Nam, giúp các cam kết về bình đẳng giới được chuyển hóa thành thực hành quản trị cụ thể, có thể đánh giá và điều chỉnh.

Nhiều đơn vị đã tiên phong hoàn thành đo lường chỉ số GEARS để cải thiện chính sách nhân sự và quản trị rủi ro liên quan đến giới và cam kết triển khai Kế hoạch hành động giai đoạn 2025-2026 như AgriS, Biti’s, Dawaco, Niwenco, Hợp tác xã Nông nghiệp bền vững Lạc Địa, Pencil Group, WeCare 247. Qua đó, thể hiện tầm nhìn cởi mở, tinh thần nghiêm túc và cam kết hành động rõ ràng trong việc xây dựng môi trường làm việc đa dạng, bình đẳng và bao trùm.

Bà Đặng Huỳnh Ức My, Chủ tịch HĐQT AgriS cho rằng, bình đẳng giới trong doanh nghiệp không thể dừng ở khẩu hiệu mà phải được thiết kế ngay từ cách tổ chức lao động, phù hợp với đặc thù ngành nghề và được dẫn dắt bằng quyết định phân bổ nguồn lực của lãnh đạo. Mục tiêu là tạo sự cân bằng hài hòa giữa hiệu quả kinh doanh và yếu tố con người.

Theo bà Đặng Huỳnh Ức My, lãnh đạo cần tổ chức hệ thống lao động hợp lý để mỗi vị trí phát huy đúng năng lực. Khi tự động hóa và công nghệ được ứng dụng ngày càng sâu, ranh giới giới tính trong lao động dần thu hẹp.

“Máy móc ai cũng có thể sử dụng. Công nghệ giúp tạo ra sự cân bằng thực chất”, bà Đặng Huỳnh Ức My nói và cho rằng, trong bối cảnh hội nhập, bình đẳng giới và ESG đã trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Đối tác quốc tế không chỉ nhìn vào sản lượng hay giá thành, mà còn đánh giá cách doanh nghiệp đối xử với người lao động.

“Bình đẳng giới không phải ưu tiên một giới, mà là trao cơ hội phát triển công bằng một cách nhanh nhất, gọn nhất, trực tiếp nhất. Văn hóa tổ chức và cách trao quyền cho phụ nữ chính là thước đo năng lực quản trị hiện đại”, bà Đặng Huỳnh Ức My nhấn mạnh.

Trong khuôn khổ sự kiện, Chương trình GEARS@VIETNAM ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với các hiệp hội ngành hàng lớn như VASEP, VITAS và LEFASO, nhằm thúc đẩy bình đẳng giới trong từng ngành nghề, nâng cao năng lực tuân thủ ESG, cải thiện điều kiện làm việc và củng cố vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.