Biến đổi khí hậu khiến thiên tai ngày càng khó lường. Do đó, việc phát huy vai trò của người dân và sức mạnh cộng đồng sẽ là chìa khóa để giảm thiểu thiệt hại.
Tuần lễ quốc gia về phòng, chống thiên tai năm nay có chủ đề “Cộng đồng chung tay phòng, chống thiên tai” sự kiện nhằm nâng cao nhận thức, thúc đẩy hành động của toàn xã hội trong công tác phòng ngừa, ứng phó và giảm nhẹ thiệt hai do thiên tai gây ra, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tần suất và mức độ cực đoan của thiên tai tại Việt Nam.
Thực tế ghi nhận, thiên tai đang gây ra những thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Riêng năm 2025, thiên tai đã làm 484 người chết, mất tích, gây thiệt hại kinh tế khoảng 104 nghìn tỷ đồng.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng cực đoan, những cơn bão mạnh hơn, những trận mưa lớn bất thường hơn đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao khả năng ứng phó ngay từ cơ sở. Và hơn bao giờ hết, công tác phòng, chống thiên tai không chỉ là nhiệm vụ của chính quyền, mà cần sự tham gia của cả cộng đồng.
Thay vì chỉ ứng phó khi thiên tai xảy ra, nhiều địa phương đang chuyển mạnh sang tư duy phòng ngừa chủ động. Từ hệ thống cảnh báo sớm, các tổ xung kích cộng đồng, đến những nhóm thông tin trên mạng xã hội, người dân ngày càng trở thành chủ thể trong công tác phòng, chống thiên tai.
Ông DƯƠNG VĂN HÀO
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên
Hiện nay người dân tỉnh Thái Nguyên đã rất chủ động trong công tác ứng phó với thiên tai. Đó là là khi nghe thông tin dự báo thời tiết thì mọi người dân đều có các cái phương án đối với gia đình mình để đảm bảo an toàn cho người và tính mạng. Bên cạnh đó thì người dân cũng đã xây dựng các công trình rồi, có các cái phương án để di dời khi mà xảy ra ngập lụt. Đồng thời trong cái vấn đề sắp xếp nhà cửa rồi sắp xếp tài sản thì cũng chủ động hơn, để khi có thiên tai xảy ra thì có thể di dời đến nơi an toàn.
Chủ động từ mỗi gia đình, mỗi thôn xóm đang trở thành nền tảng quan trọng trong công tác phòng, chống thiên tai hiện nay. Bởi khi thiên tai xảy ra, người dân chính là lực lượng đầu tiên phải tự bảo vệ mình, bảo vệ gia đình và hỗ trợ cộng đồng xung quanh. Vì vậy, nâng cao nhận thức, kỹ năng ứng phó và xây dựng các phương án phòng ngừa ngay từ cơ sở được xem là giải pháp căn cơ để giảm thiểu rủi ro, thiệt hại do thiên tai gây ra. Đây cũng là mục tiêu mà ngành phòng, chống thiên tai đang hướng tới trong việc xây dựng cộng đồng an toàn, chủ động và có khả năng chống chịu cao hơn trước những diễn biến thời tiết cực đoan.
Ông NGUYỄN VĂN TIẾN
Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai
Thiên tai đầu tiên là cái sự phòng, chống thiên tai giảm được hiệu quả đầu tiên, nhất là từng người một, từng gia đình, một và từng cộng đồng một. Đó là những người mà đầu tiên để phải ứng phó với thiên tai và chính là người ta phải có một cái kế hoạch để chủ động trong mỗi chính chúng ta là kết quả tuyên truyền, tổ chức tập huấn nâng cao năng lực. Ở đây để giúp người dân phải có cái nhận thức và tự chủ động cho mình trong những kế hoạch, phương án đối phó với thiên tai, từng loại hình một, ngay từng trong gia đình mình và cái kỹ năng ứng phó đó được mang theo chính mình khi mà thiên tai xảy ra rồi cùng với người dân trong này chúng tôi đã hướng dẫn là cái việc xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai của cộng đồng ấy là phải được người dân tham gia góp ý bởi chính người dân là người ta hiểu nhất là cái phong tục tập quán, cái nguy cơ của người ta bị thiệt hại cái gì và khi thiên tai xảy đến người ta cần phải làm cái gì đấy.
Ông NGUYỄN HOÀNG HIỆP
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường
Trong công tác phòng ngừa đối với công tác phòng ngừa, ứng phó và cấp hậu quả thiên tai thì mỗi một người dân là chủ động rồi. Thế nhưng mà khi mà đứng trước cái diễn biến của thiên tai nó cực đoan hiện nay thì chúng ta cần cộng đồng, tại sao lại cần cộng đồng. Bởi vì khi mà mỗi một người dân mà có ý thức rồi đấy chung tay lại thì chúng ta sẽ có một cái cộng đồng tốt và rất nhiều các hoạt động phải phải có cộng đồng tham gia thì chúng ta mới bảo vệ được ở trên một cái diện diện rộng hơn. Đặc biệt là chúng ta cũng đã chứng kiến rất nhiều các hoạt động mà trong cái cộng đồng phối hợp, hỗ trợ cho nhau thì công tác phòng ngừa, đặc biệt là cái ứng phó nó sẽ hiệu quả hơn rất là nhiều.
Có thể khăng định, thiên tai đang ngày càng cực đoan và khó lường hơn dưới tác động của biến đổi khí hậu. Nhưng những thiệt hại do thiên tai gây ra hoàn toàn có thể được giảm thiểu khi mỗi người dân được trang bị kiến thức, kỹ năng và chủ động tham gia vào các hoạt động phòng ngừa, ứng phó ngay từ cơ sở.
Từ mỗi gia đình, mỗi khu dân cư đến từng địa phương, khi tinh thần đoàn kết và trách nhiệm cộng đồng được phát huy, sẽ tạo nên một "lá chắn" vững chắc trước thiên tai. Và đó cũng chính là mục tiêu hướng tới của công tác phòng, chống thiên tai hiện nay. Đó là xây dựng những cộng đồng an toàn hơn, chủ động hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn trước những thách thức ngày càng gia tăng của thiên nhiên./.
