Du lịch nông thôn - Động lực xanh cho kinh tế bền vững

Du lịch nông thôn không chỉ dừng lại ở trải nghiệm. Bài toán tiếp theo là thị trường, là những sản phẩm đủ hấp dẫn để du khách muốn mua, muốn mang về. Khi sản phẩm OCOP, nông sản và thủ công mỹ nghệ trở thành quà tặng du lịch, giá trị văn hóa được kể lại bằng chính câu chuyện của vùng đất ấy.

Một homestay sáng đèn, kéo theo bếp ăn, hướng dẫn viên, một chuyến trải nghiệm, kéo theo câu chuyện văn hóa được kể lại, nghề truyền thống có đầu ra và môi trường được gìn giữ, bởi đó chính là “tài sản xanh” của điểm đến. Du lịch nông thôn, du lịch cộng đồng đang mở ra một con đường mới, sống xanh hơn, làm ăn bền hơn và giữ quê hương đáng sống hơn.

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, có một nơi được gọi là “ngôi làng biết thở”, nơi vật liệu mộc mạc, nhịp sống chậm, và du lịch chọn cách “thuận thiên”, để con người, kiến trúc và thiên nhiên cùng tồn tại hài hòa, mở ra một cuộc sống mới cho cư dân bản địa.

Năm 2025, dấu mốc 80 năm ngành Nông nghiệp và Môi trường, cũng là thời điểm nông thôn Việt Nam chuyển mình mạnh mẽ: từ sản xuất đơn thuần sang kinh tế đa giá trị, từ khai thác sang gìn giữ. Du lịch nông thôn vì thế không chỉ là đón khách, mà là cách tạo việc làm tại chỗ, tăng thu nhập và làm giàu từ chính bản sắc quê hương.

Từ những mô hình từng bị hoài nghi, hôm nay nhiều làng quê đã hình thành hệ sinh thái du lịch cộng đồng: lưu trú, trải nghiệm, ẩm thực, thủ công, tiêu thụ sản phẩm địa phương. Người dân không còn “làm thuê theo mùa vụ”, mà trở thành chủ thể trong chuỗi dịch vụ gắn với văn hóa bản địa.

Tại ấp đảo Thiềng Liềng, nơi bốn bề là rừng ngập mặn Cần Giờ, du lịch cộng đồng đã mở ra một hướng sinh kế mới. Trước đây, người dân sống dựa vào nghề muối, làm được nửa năm mùa khô, nửa năm còn lại thiếu việc làm. Nhiều lao động trẻ phải rời đảo mưu sinh nơi khác, không ít người không quay về vì nghề muối quá nhọc nhằn, thu nhập bấp bênh.

Khi du lịch cộng đồng hình thành, hạt muối không còn chỉ bán thô. Muối tôm, muối tiêu, muối ớt, muối ngâm chân, muối non… ra đời, trở thành sản phẩm trải nghiệm và quà mang về cho du khách. Từ đó, thu nhập và đời sống của người dân từng bước được cải thiện rõ rệt.

Không chỉ những hộ tham gia trực tiếp, nhiều gia đình khác cũng góp sức bằng cách làm mắm, chế biến món ăn, tạo sản phẩm trải nghiệm tại chỗ. Du lịch kéo theo việc làm, nghề truyền thống có đầu ra, và người dân thêm tự tin khi đón khách từ khắp nơi tìm về.

Điểm chung của các mô hình du lịch nông thôn bền vững là lấy cộng đồng làm trung tâm. Người dân cùng làm, cùng hưởng lợi, cùng gìn giữ tài nguyên, bởi thiên nhiên và văn hóa chính là “vốn liếng” lâu dài của điểm đến.

Để du lịch nông thôn đi đúng hướng, cần tiêu chuẩn, nhân lực và mô hình quản trị phù hợp. Đặc biệt là tư duy “văn minh sinh thái”, phát triển hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường.