Ưu tiên nguồn vốn trung hạn đầu tư công trình phòng, chống thiên tai

Được mùa trong điều kiện thời tiết biến đổi gay gắt

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết: Năm 2020, hạn hán, xâm nhập mặn vượt mốc lịch sử tại ĐBSCL nhưng thiệt hại về nông nghiệp đã được giảm thiểu đáng kể. Vụ lúa đông xuân được mùa, thậm chí Việt Nam khả năng đứng đầu thế giới về năng suất để xuất khẩu lương thực trong năm nay.

“Tôi đề nghị Bộ NN-PTNT và Bộ Công thương cho phép tự do lưu thông xuất khẩu lương thực để tranh thủ giá cao, nâng cao đời sống của nông dân”, người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh.

Thủ tướng cũng lưu ý, Việt Nam là một trong 5 quốc gia trên thế giới chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu.

Thiên tai diễn biến ngay càng cực đoan, dị thường và trái quy luật, do đó công tác dự báo, cảnh báo thiên tai phải được cải thiện để có thể nhận định đúng và sớm diễn biến của thời tiết, từ đó đưa ra các kịch bản ứng phó phù hợp nhằm giảm thiểu tối đa thiệt hại có thể xảy ra.

Điển hình như đợt hạn, mặn xảy ra vừa qua, ngay từ tháng 8/2019 chúng ta đã nhận định được tình hình.

Từ đó, trong tháng 9/2019, Chính phủ đã cùng Bộ trưởng Bộ NN-PTNT tổ chức hội nghị tại ĐBSCL để chỉ đạo các địa phương gieo giấy sớm trước hơn 1 tháng và triển khai các giải pháp trữ nước ngọt, kiểm soát mặn; chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

Khi mặn xâm nhập vào đất liền thì cũng là lúc lúa đến kỳ thu hoạch nên diện tích bị thiệt hại không lớn. Ngân sách nhà nước cũng đã chi 11.000 tỷ đồng trong năm 2019 để đầu tư các hệ thống thủy lợi, phòng chống thiên tai.

Nhờ đó, tỉnh Bến Tre mặc dù bị bao vây tứ bề là nước mặn nhưng nhờ được đầu tư hệ thống công trình thủy lợi mà có thể tự tin công bố sẽ ngọt hóa toàn bộ tỉnh Bến Tre.

Người đứng đầu Chính phủ cũng đề nghị cần nghiên cứu giải pháp đầu tư các hồ trữ nước ngọt tại ĐBSCL để có cơ sở xem xét việc đầu tư. Bên cạnh đó, ứng dụng khoa học công nghệ, hợp tác quốc tế dự báo mặn, lọc nước mặn, nước lợ, chống sạt lở bờ sông, bờ biển,...

Không để "nước đến chân mới nhảy"

“Bộ NN-PTNT phải rà soát cụ thể để xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm luật đê điều, phòng chống thiên tai và những vấn đề có thể gia tăng rủi ro do thiên tai, nhất là hoạt động khai thác cát, sỏi bừa bãi ở các hệ thống sông ngòi miền Bắc, miền Nam gây sạt lở bờ sông, bờ biển nghiêm trọng.

Lực lượng công an và chính quyền địa phương phải vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa để chấm dứt nạn “cát tặc”, nghiên cứu các giải pháp để thay thế cát xây dựng...”, Thủ tướng chỉ đạo.

Hiện nay còn nhiều tuyến đê điều, hồ chứa xung yếu, nhà dân nằm trong khu vực nguy hiểm, cần phải quan tâm từ hôm nay và trong những năm tới.

Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Tài chính ưu tiên bố trí nguồn ngân sách đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 – 2025 để hoàn thiện công trình hạ tầng thủy lợi, phòng chống thiên tai tại các vùng có nguy cơ cao xảy ra, không để tình trạng “nước đến chân mới nhảy”.

“402 điểm sạt lở bờ sông, bờ biển, nhất là các tuyến đê biển Đông thuộc ĐBSCL ở Bạc Liêu, Kiên Giang, Cà Mau rất nhức nhối. Chúng ta phải tìm các giải pháp công trình và phi công trình để giải quyết hiệu quả vấn đề này”, Thủ tướng yêu cầu.

Lấy ví dụ về Israel – quốc gia bị ảnh hưởng của sa mạc hóa, thiếu nước nghiêm trọng, nhờ ứng dụng khoa học- công nghệ tiên tiến trong sản xuất đã trở thành đất nước xuất khẩu nông nghiệp công nghệ cao nổi tiếng.

Do đó, Thủ tướng nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt của chúng ta là “không đầu hàng với bất kỳ tình huống nào, nhất là thời tiết và biến đổi khí hậu”.

Đối với vấn đề hạn hán và xâm nhập mặn ở ĐBSCL, cần tăng cường hợp tác quốc tế để chia sẻ và trao đổi dữ liệu về khí tượng thủy văn đối với các quốc gia thượng nguồn sông Mê Kông, qua đó điều tiết lịch thời vụ phù hợp với các hoạt động xả nước phát điện của các đập thủy điện ở thượng nguồn.