Chiều 15/7, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị "Thể chế khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Tháo gỡ điểm nghẽn và kiến tạo phát triển" do Bộ Khoa học và Công nghệ (KH-CN) tổ chức.
Phó Thủ tướng cho biết, chỉ trong vòng 18 tháng, kể từ khi Nghị quyết số 57/NQ-TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ra đời, các cơ quan đã xây dựng, trình ban hành nhiều văn bản triển khai. Trong đó, Quốc hội đã thông qua 30 luật trực tiếp triển khai Nghị quyết số 57/NQ-TW; Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành hơn 70 nghị định, 30 nghị quyết, 72 quyết định; các bộ, ngành đã ban hành hơn 80 thông tư cùng nhiều văn bản hướng dẫn triển khai.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tại hội nghị. Ảnh: VGP.
Nhấn mạnh quyết tâm ưu tiên nguồn lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Phó Thủ tướng cho biết, mặc dù đất nước còn nhiều khó khăn, Chính phủ vẫn bố trí khoảng 103.000 tỷ đồng, tương đương 3% tổng chi ngân sách nhà nước, cho lĩnh vực này.
Tuy nhiên, hiện vẫn còn khoảng 18.000 tỷ đồng chưa thể phân bổ do thiếu các nhiệm vụ, đề án cụ thể. Theo Phó Thủ tướng, điều đó cho thấy phải chủ động xây dựng nhiệm vụ, tổ chức thực hiện hiệu quả để đưa nguồn lực vào cuộc sống.
Kết quả giải ngân là thước đo
Vấn đề Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đặc biệt quan tâm là giải ngân vốn cho KHCN. Theo Phó Thủ tướng, đầu tư cho KHCN là đầu tư cho tương lai, nhưng nếu nguồn lực đã được bố trí mà không được đưa vào cuộc sống một cách kịp thời thì sẽ làm mất đi cơ hội phát triển ngay hiện tại.
"Mỗi đồng vốn chậm giải ngân không chỉ là một khoản kinh phí chưa được sử dụng, mà còn là một công nghệ chậm được nghiên cứu, một sản phẩm chậm được hình thành, một doanh nghiệp chậm có cơ hội đổi mới và một động lực tăng trưởng bị bỏ lỡ", Phó Thủ tướng chia sẻ.
Phó Thủ tướng thẳng thắn nhìn nhận rằng việc sử dụng nguồn vốn trong lĩnh vực này chưa hiệu quả như mong muốn. Vì vậy, một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới là khắc phục triệt để những khó khăn, bất cập này, coi tiến độ, kết quả giải ngân là một trong những thước đo trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Chính vì vậy, Phó Thủ tướng đề nghị các đồng chí Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xem đây là trách nhiệm trọng tâm đến cuối năm, quyết tâm phấn đấu giải ngân hết nguồn vốn trong năm 2026 và các năm tiếp theo.
Việc sử dụng nguồn vốn trong nghiên cứu khoa học chưa hiệu quả. Ảnh: Tùng Đinh.
Phó Thủ tướng giao Bộ KH-CN chủ trì, phối hợp với các cơ quan nghiên cứu, xây dựng cơ chế theo dõi, đánh giá kết quả giải ngân của các bộ, ngành và địa phương trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, để có cơ sở kịp thời biểu dương những nơi làm tốt, đồng thời nhắc nhở, chấn chỉnh những nơi thực hiện chưa nghiêm.
Theo Phó Thủ tướng: "Chúng ta đã có chủ trương đúng, đã có thể chế ngày càng hoàn thiện, đã có nguồn lực được quan tâm bố trí và đã có đội ngũ nhà khoa học, doanh nghiệp ngày càng trưởng thành. Điều còn lại là ý chí hành động, quyết tâm của chúng ta".
Phó Thủ tướng kỳ vọng sau hội nghị này, mỗi bộ, ngành, địa phương sẽ có thêm một kế hoạch hành động cụ thể, mỗi nhà khoa học có thêm một công trình nghiên cứu đột phá, mỗi doanh nghiệp có thêm một quyết tâm đầu tư cho khoa học công nghệ. Thành công của hội nghị không nằm ở số lượng các bài tham luận mà phải đo lường bằng thực tiễn sau hội nghị này.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh: "Chúng ta quyết tâm cùng nhau xây dựng một môi trường mà ở đó thể chế không còn là rào cản mà thực sự là lợi thế cạnh tranh. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ thực sự trở thành động lực mạnh mẽ đưa đất nước ta bước vào một kỷ nguyên mới phát triển phồn vinh".
Liên kết "4 nhà" cần thực chất, hiệu quả và cùng hành động
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị 4 chủ thể quan trọng nhất của hệ sinh thái KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cùng hành động với quyết tâm cao hơn, trách nhiệm lớn hơn và tinh thần đổi mới mạnh mẽ hơn.
Thứ nhất, đối với Nhà nước, cần tiếp tục đổi mới tư duy quản lý theo hướng kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.
Thứ hai, đối với đội ngũ các nhà khoa học, Phó Thủ tướng mong muốn các nhà khoa học tiếp tục phát huy tinh thần sáng tạo, khát vọng cống hiến, chủ động tham gia giải quyết những bài toán lớn của quốc gia.
Thứ ba, đối với các Viện nghiên cứu, các trường học, cần chủ động xây dựng mô hình đổi mới sáng tạo gắn liền với nhu cầu thực tiễn của xã hội, tăng cường chất lượng nghiên cứu khoa học, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ và thương mại hóa các sản phẩm trí tuệ.
Thứ tư, đối với cộng đồng doanh nghiệp, cần mạnh dạn đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, chủ động đổi mới công nghệ, tích cực đặt hàng các viện nghiên cứu, trường đại học và tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
