Trung Quốc biến khí thải nhà máy than thành phân bón giá rẻ

Thu giữ 90% carbon để sản xuất phân bón

Theo Báo Tin tức Điện lực Trung Quốc, ngành năng lượng tái tạo vừa ghi nhận đột phá công nghệ khi có thể chuyển hóa trực tiếp khí thải thành phân bón, mô tả ngắn gọn cơ chế là “khí thải đi vào ở một đầu đường ống, phân bón đi ra ở đầu còn lại”.

Công nghệ thu giữ carbon vốn được sử dụng để tách CO2 khỏi khí thải công nghiệp, nhằm ngăn khí này phát tán vào khí quyển và góp phần gây biến đổi khí hậu. Lượng carbon thu giữ được thường được hóa lỏng và chôn sâu dưới lòng đất. Tuy nhiên, quy trình này đòi hỏi điều kiện địa chất phù hợp và chi phí đầu tư, vận hành rất lớn.

Thay vì lưu trữ carbon dưới lòng đất, Công ty Công nghệ Môi trường Giang Nam (JNG) lựa chọn hướng tiếp cận khác: sử dụng amoniac để hấp thụ khí sunfurơ và CO2 phát sinh từ quá trình đốt than, sau đó chuyển hóa chúng thành phân bón thương mại. Việc bán sản phẩm này giúp bù đắp đáng kể chi phí thu giữ carbon.

Công nghệ của JNG được phát triển dựa trên nhiều năm cải tiến trong xử lý khí thải công nghiệp. Từ đầu thế kỷ 20, lưu huỳnh trong khí thải thường được xử lý bằng phương pháp đá vôi - thạch cao, nhưng tạo ra lượng chất thải lớn. Sau đó, công nghệ sử dụng amoniac dần được áp dụng rộng rãi nhờ khả năng chuyển sunfurơ thành amoni sulfat (đạm SA) - một loại phân bón phổ biến.

JNG đã tiến thêm một bước khi sử dụng amoniac để đồng thời thu giữ cả lưu huỳnh và carbon tại các nhà máy nhiệt điện than. Các hợp chất như amoni sulfat và amoni bicacbonat sau đó tiếp tục được chế biến thành phân bón phục vụ sản xuất nông nghiệp. Quy trình này có thể thu giữ khoảng 90% lượng carbon tạo ra từ quá trình sản xuất nhiệt điện than.

Tháng 8/2025, công nghệ này bắt đầu được sử dụng tại nhà máy điện than ở Ninh Ba, tỉnh Chiết Giang, phía đông Trung Quốc. Dự án có thể thu giữ 10.000 tấn CO2 mỗi năm và sản xuất khoảng 30.000 tấn phân bón.

Một nghiên cứu năm 2025 do Học viện Khoa học Nông nghiệp Ninh Ba thực hiện cho thấy phân bón do nhà máy điện sản xuất đã giúp tăng năng suất lúa lên 6,2% so với lúa trồng bằng phân bón thông thường. Nghiên cứu cũng phát hiện, loại phân bón này làm giảm đáng kể lượng nitơ, phốt pho và kali thải ra môi trường, so với phân bón thông thường.

Theo trang web của JNG, loại phân bón mới này cũng đã được thử nghiệm trên cây trồng ở Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Ý và Brazil. Trang web này cũng khẳng định rằng việc chuyển sang sử dụng phân bón do dự án của họ sản xuất có thể giúp nông dân giảm chi phí phân bón lên đến 50%.

Chiến lược chuyển đổi ngành phân bón của Trung Quốc

Cuộc chiến ở Iran đã làm gián đoạn thị trường phân bón quốc tế do xuất khẩu từ Vịnh Ba Tư giảm mạnh. Nút thắt eo biển Hormuz khiến giá urê tăng vọt, làm dấy lên nguy cơ mất an ninh lương thực.

Là quốc gia sản xuất và tiêu thụ phân bón lớn nhất thế giới, Trung Quốc đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu rộng trong ngành phân bón. 

Trong nhiều năm, Trung Quốc giữ vai trò then chốt trên thị trường phân bón toàn cầu, đặc biệt với urê và các sản phẩm gốc phốt phát. Nhưng từ năm 2021, Bắc Kinh liên tục áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu nhằm bảo đảm nguồn cung trong nước và kiểm soát lạm phát giá lương thực. 

Các biện pháp này đã nhiều lần được gia hạn, gây ảnh hưởng đáng kể đến thị trường quốc tế, đặc biệt tại châu Á, Mỹ Latinh và châu Phi.

Các nhà hoạch định chính sách nhận thấy, biện pháp cũ không chỉ tác động đến sản xuất trong nước mà còn làm thay đổi cán cân cung - cầu phân bón toàn cầu, ảnh hưởng đến dòng chảy thương mại, giá cả và xu hướng ứng dụng công nghệ nông nghiệp trên thế giới.

Theo đó, chiến lược phân bón của Trung Quốc đang bước sang một giai đoạn mới, kết hợp giữa đổi mới công nghệ và quản lý tài nguyên.