Các vụ án tham nhũng là những vụ án phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau, thường có nhiều người tham gia và có sự cấu kết chặt chẽ với nhau. Đối tượng phạm tội thường là người có trình độ nên thủ đoạn phạm tội cũng rất tinh vi, việc thu thập, đánh giá chứng cứ gặp nhiều khó khăn, phức tạp dẫn đến việc điều tra, truy tố, xét xử một số vụ án bị kéo dài.
Ngày 28/10, Quốc hội dành cả ngày làm việc tại hội trường nghe và thảo luận các báo cáo về công tác phòng ngừa, chống vi phạm pháp luật và tội phạm; công tác của Viện trưởng VKSNDTC và Chánh án TANDTC; công tác thi hành án; công tác phòng, chống tham nhũng.
Thiếu khung định tội?
| Phát hiện tham nhũng vẫn là khâu yếu đã kéo dài nhiều năm, nhưng cho đến nay vẫn chưa có chuyển biến đáng kể. Thiệt hại do tham nhũng gây ra trên 950 tỷ đồng và 9.887 m2 đất nhưng công tác thu hồi tài sản tham nhũng chỉ đạt 55,8% giá trị về tiền và 29,2% giá trị về đất. |
Báo cáo trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Công an Trần Đại Quang cho biết, năm 2015, lực lượng công an đã xử lý 26 điều tra viên vi phạm pháp luật trong hoạt động điều tra, trong đó có 2 điều tra viên bị truy tố; xử lý kỷ luật 2 thủ trưởng cơ quan điều tra để xảy ra bức cung nhục hình.
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, ông Huỳnh Phong Tranh, Tổng Thanh tra Chính phủ đã báo cáo công tác phòng chống tham nhũng (PCTN). Báo cáo cho biết, năm 2015, công tác PCTN tiếp tục đặc biệt được chú trọng, chỉ đạo xử lý nhiều vụ việc, vụ án tham nhũng nghiêm trọng, phức tạp...
Đã kiến nghị thu hồi 52.253 tỷ đồng (tăng 92,7% so với cùng kỳ năm trước) và 1.788 ha đất; kiến nghị xử lý trách nhiệm 1.945 tập thể, 14.339 cá nhân; chuyển cơ quan điều tra xử lý hình sự 65 vụ, 50 đối tượng...
Đối với 16 vụ án tham nhũng nghiêm trọng, phức tạp thuộc diện Ban Chỉ đạo theo dõi, chỉ đạo, Tòa án đã đưa ra xét xử sơ thẩm 5 vụ án, xét xử phúc thẩm 5 vụ án; Viện Kiểm sát đã có cáo trạng truy tố 6 vụ án; cơ quan Điều tra đã kết luận điều tra đề nghị truy tố 4 vụ án, đang điều tra 7 vụ.
Theo Tổng thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phát hiện và xử lý hành vi tham những còn những khó khăn, vướng mắc là do các vụ án về tham nhũng là những vụ án phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực, thường có nhiều người tham gia và có sự cấu kết chặt chẽ với nhau. Đối tượng phạm tội thường là người có trình độ nên thủ đoạn phạm tội cũng rất tinh vi, việc thu thập, đánh giá chứng cứ gặp nhiều khó khăn, phức tạp dẫn đến việc điều tra, truy tố, xét xử một số vụ án bị kéo dài.
Báo cáo của Chính phủ cũng thẳng thắn chỉ ra bất cập trong đấu tranh xác định tội phạm do còn những nhận thức, đánh giá khác nhau. Chẳng hạn, một số tội phạm về tham nhũng như tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”, “Lạm quyền trong khi thi hành công vụ”, “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản”,... có cấu thành tội phạm tương đối giống nhau. Một số dấu hiệu định khung hình phạt trong các tội về tham nhũng, chức vụ hiện nay chưa có quy định rõ ràng.
Do vậy, trên thực tế các cơ quan tiến hành tố tụng trong một số trường hợp còn có sự nhận thức khác nhau khi đánh giá chứng cứ và xác định tội danh, khung hình phạt. Đây là nguyên nhân cơ bản dẫn tới việc trả hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trình giải quyết các vụ án tham nhũng, làm kéo dài thời gian giải quyết vụ án.
Xử lý chưa triệt để người người đứng đầu
Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Quốc hội Nguyễn Văn Hiện cho rằng, công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý tham nhũng còn một số hạn chế. Đặc biệt chưa xử lý triệt để, nghiêm minh trách nhiệm của người đứng đầu để xảy ra tham nhũng. Thiếu quy định có hiệu quả để kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn. Tình hình tham nhũng trong khu vực công vẫn còn nghiêm trọng, diễn biến phức tạp, diễn ra ở nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều lĩnh vực.
Tình trạng vi phạm pháp luật, tham nhũng trong các cơ quan bảo vệ pháp luật có chiều hướng gia tăng. Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao khởi tố 13 vụ án về tham nhũng xảy ra trong lĩnh vực tư pháp.
Quốc hội yêu cầu Chính phủ cần đánh giá nguyên nhân của việc các cơ quan có chức năng chống tham nhũng đã được đầu tư nhiều nguồn lực, nhưng việc phát hiện, xử lý hành vi tham nhũng lại giảm trong khi tình hình tham nhũng vẫn nghiêm trọng, phức tạp.
ĐB Huỳnh Nghĩa (Đà Nẵng) đề nghị Quốc hội ra nghị quyết để thu hồi được triệt để tài sản do tham nhũng gây ra. ĐB Nghĩa kiến nghị chỉ xem xét đặc xá khi phạm nhân đã nộp lại tài sản do tham nhũng đạt trên 80% tổng giá trị.
ĐB Huỳnh Nghĩa băn khoăn trước việc các báo cáo của Chính phủ chưa đề cập đến việc xử lý cán bộ thực thi nhiệm vụ để xảy ra oan sai, vấn đề bồi thường oan sai.
