SACA & HGBA góp ý dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường

Trước áp lực ngày càng gia tăng từ lượng chất thải xây dựng tại các đô thị lớn, Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP.HCM (SACA) cùng Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh TP.HCM (HGBA) kiến nghị bổ sung nhiều quy định vào Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường nhằm tạo hành lang pháp lý cho hoạt động tái chế chất thải xây dựng theo hướng kinh tế tuần hoàn.

Theo ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch SACA và Chủ tịch HGBA, việc sửa đổi luật là cơ hội quan trọng để tháo gỡ những điểm nghẽn trong quản lý, tái chế và tái sử dụng chất thải rắn xây dựng, nhất là tại TP.HCM và các đô thị lớn, nơi nhu cầu phát triển hạ tầng, chỉnh trang đô thị và cải tạo nhà ở đang làm gia tăng lượng chất thải phát sinh.

SACA và HGBA đề xuất bổ sung khái niệm "chất thải rắn xây dựng" và "vật liệu xây dựng tái chế" vào Điều 3 của dự thảo luật, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho công tác quản lý, phân loại, tái chế và sử dụng vật liệu tái chế, đồng thời phân biệt rõ với chất thải nguy hại.

Hai hiệp hội cũng kiến nghị sửa đổi Điều 64 theo hướng quản lý chất thải xây dựng theo chuỗi, từ phát sinh, phân loại tại nguồn, lưu giữ, thu gom, vận chuyển đến tái chế, xử lý và sử dụng sản phẩm tái chế. Đồng thời, chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị phá dỡ phải lập kế hoạch quản lý chất thải ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, đặc biệt đối với các công trình phá dỡ chung cư cũ, chỉnh trang đô thị, metro, đường vành đai và các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Để tăng tính minh bạch, SACA và HGBA đề xuất áp dụng chứng từ điện tử, mã định danh công trình, thiết bị giám sát hành trình phương tiện vận chuyển, camera tại điểm tiếp nhận và hệ thống truy xuất nguồn gốc nhằm theo dõi toàn bộ dòng chất thải từ nơi phát sinh đến nơi tái chế, sử dụng.

Theo hai hiệp hội, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà ở đầu ra của sản phẩm tái chế. Vì vậy, cần bổ sung cơ chế cho phép vật liệu xây dựng tái chế được lưu thông, sử dụng trong các công trình xây dựng, san lấp và hạ tầng kỹ thuật khi đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn và yêu cầu bảo vệ môi trường. Trường hợp chưa có tiêu chuẩn chuyên ngành, cơ quan quản lý cần ban hành hướng dẫn kỹ thuật tạm thời để tạo điều kiện triển khai thí điểm.

Để tạo thị trường ổn định cho vật liệu tái chế, SACA và HGBA kiến nghị Nhà nước từng bước áp dụng theo lộ trình tỷ lệ sử dụng vật liệu tái chế trong các dự án đầu tư công, nhất là các hạng mục san lấp, nền đường, hạ tầng kỹ thuật và công trình công cộng.

Bên cạnh đó, hai hiệp hội đề xuất bổ sung các chính sách ưu đãi về đất đai, thuế, phí, tín dụng xanh, hỗ trợ lãi suất, đổi mới công nghệ và mua sắm công xanh đối với các dự án thu gom, phân loại, tái chế chất thải xây dựng và sản xuất vật liệu tái chế.

Đặc biệt, TP.HCM và Hà Nội cần được thí điểm mô hình quản lý chất thải xây dựng theo kinh tế tuần hoàn, bao gồm quy hoạch mạng lưới trung chuyển, tái chế, áp dụng truy xuất nguồn gốc và quy định tỷ lệ sử dụng vật liệu tái chế trong một số công trình phù hợp.

Theo ông Đinh Hồng Kỳ, nếu triển khai hiệu quả, đây có thể trở thành mô hình mẫu để nhân rộng trên phạm vi cả nước.

Ngoài ra, SACA và HGBA còn kiến nghị làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND các địa phương trong quản lý chất thải xây dựng; bổ sung quy định giám sát bụi, phát thải và an toàn môi trường tại các công trình phá dỡ, thi công.

Đồng thời, hai hiệp hội đề xuất bổ sung cơ chế ghi nhận kết quả giảm phát thải khí nhà kính từ hoạt động tái chế chất thải xây dựng và sử dụng vật liệu tái chế thay thế vật liệu tự nhiên.

"Nếu được luật hóa đầy đủ, các chính sách này sẽ góp phần giảm áp lực cho các bãi thải, hạn chế khai thác tài nguyên thiên nhiên, giảm ô nhiễm bụi và phát thải khí nhà kính, đồng thời thúc đẩy hình thành ngành công nghiệp tái chế và vật liệu xanh, tạo động lực cho phát triển kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam", ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch SACA và HGBA nhận định.