Kết luận tại Hội nghị “Phát triển nông nghiệp hàng hóa, phát triển dược liệu theo hướng kinh tế xanh, bền vững” sáng 24/4, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh, Lai Châu cần chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy nông nghiệp hàng hóa, đặc sản và dược liệu dưới tán rừng làm động lực tăng trưởng mới cho địa phương trong giai đoạn tới.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị kết luận hội nghị. Ảnh: Tùng Đinh.
Thứ trưởng Trị cho rằng Lai Châu sở hữu nhiều tiềm năng nổi trội về đất đai, khí hậu, rừng, cảnh quan sinh thái, đa dạng sinh học và bản sắc văn hóa để phát triển nông nghiệp hàng hóa gắn với đặc sản vùng cao cũng như phát triển dược liệu gắn với tri thức bản địa của đồng bào dân tộc. Tuy nhiên, tiềm năng sẽ vẫn chỉ là tiềm năng nếu không được tổ chức lại thành sản phẩm, thành vùng nguyên liệu, thành chuỗi giá trị, thành thương hiệu và thành thu nhập ổn định cho người dân.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị, trong bối cảnh hiện nay, thị trường không chỉ yêu cầu nông sản nhiều hơn mà còn phải sạch hơn, xanh hơn, có truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và trách nhiệm với môi trường. Riêng đối với dược liệu, yêu cầu còn cao hơn về nguồn gốc, chế biến, thương hiệu và tính bền vững. Nếu không chuẩn bị bài bản từ đầu, địa phương rất dễ rơi vào tình trạng phát triển phân tán, hiệu quả thấp và thiếu ổn định.
Thứ trưởng Trị đánh giá cao việc hội nghị có sự tham gia của các bộ, ngành trung ương, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp, thể hiện cách tiếp cận không phát triển theo phong trào, không làm theo cảm tính mà phát triển trên cơ sở khoa học, thực tiễn và thị trường.
Tại hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh ba vấn đề lớn đối với định hướng phát triển của Lai Châu trong thời gian tới.
Trước hết, phát triển nông nghiệp hàng hóa và dược liệu xanh không chỉ là yêu cầu tái cơ cấu ngành nông nghiệp mà còn là động lực để tỉnh thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, tăng trưởng hai con số. Theo ông, trong điều kiện của Lai Châu, nông nghiệp hàng hóa và dược liệu dưới tán rừng là hai lĩnh vực còn nhiều dư địa để tạo ra giá trị mới.
“Khi tổ chức được các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, xây dựng được chuỗi liên kết, đẩy mạnh chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường, nông nghiệp sẽ không chỉ tạo ra sản lượng mà còn tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn, thu nhập tốt hơn và nguồn thu ổn định hơn”, Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh.
Đặc biệt, Thứ trưởng Trị cho rằng phát triển dược liệu dưới tán rừng sẽ không chỉ tạo sinh kế cho người dân mà còn mở ra ngành hàng kinh tế giá trị cao gắn với bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường và phát huy lợi thế sinh thái của địa phương.
Về phát triển nông nghiệp hàng hóa, Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị cho rằng Lai Châu cần tập trung vào những sản phẩm có lợi thế nổi trội thay vì phát triển dàn trải. Ông đề nghị tỉnh ưu tiên các nhóm sản phẩm như chè chất lượng cao, lúa gạo đặc sản, mắc ca ở những nơi phù hợp, cá nước lạnh, cá lồng lòng hồ và các nông sản đặc hữu vùng cao.
Theo Thứ trưởng Trị, điểm nghẽn lớn hiện nay của nông nghiệp Lai Châu là sản xuất còn nhỏ lẻ, vùng nguyên liệu chưa đủ lớn, liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp còn lỏng lẻo, trong khi chế biến sâu, bảo quản, logistics, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số vẫn là khâu yếu.
Lai Châu cần xác định rõ các loài cây dược liệu chiến lược và vùng phát triển trọng điểm, xây dựng chuỗi giá trị đồng bộ từ giống, trồng, chăm sóc, sơ chế, chế biến đến tiêu thụ... Ảnh: Kiên Trung.
Để tháo gỡ các hạn chế này, Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị đề nghị tỉnh tổ chức lại sản xuất theo tiểu vùng sinh thái và ngành hàng chủ lực, xây dựng các chuỗi liên kết thực chất với doanh nghiệp đóng vai trò dẫn dắt thị trường, lấy chế biến, bảo quản và thương hiệu làm khâu đột phá, đồng thời phát triển nông nghiệp phải đi đôi với bảo vệ đất, nước, rừng và môi trường sinh thái.
Đối với lĩnh vực dược liệu, Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị đánh giá đây có thể trở thành hướng đi riêng và tạo dấu ấn khác biệt cho Lai Châu trong những năm tới bởi tỉnh có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển lĩnh vực này nhờ độ cao, khí hậu đa dạng, diện tích rừng lớn, nguồn gen phong phú và tri thức sử dụng cây thuốc của đồng bào dân tộc.
Tuy nhiên, Thứ trưởng Trị cũng lưu ý địa phương không trồng dược liệu theo phong trào, không mở rộng bằng mọi giá và không hi sinh rừng để lấy diện tích trồng dược liệu. Dược liệu của Lai Châu phải phát triển theo hướng “dưới tán rừng, có quy hoạch, có tiêu chuẩn, có doanh nghiệp dẫn dắt, có kiểm soát chất lượng, có thương hiệu và có cơ chế để người dân thực sự được hưởng lợi”.
Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị cũng đề nghị tỉnh xác định rõ các loài cây dược liệu chiến lược và vùng phát triển trọng điểm; xây dựng chuỗi giá trị đồng bộ từ giống, trồng, chăm sóc, sơ chế, chế biến đến tiêu thụ; chú trọng kiểm soát chất lượng và xây dựng thương hiệu sản phẩm. Đồng thời cần gắn phát triển dược liệu với du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm và chăm sóc sức khỏe nhằm tạo ra giá trị tổng hợp cho địa phương.
Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh Lai Châu cần thực hiện bốn chuyển đổi lớn gồm: từ sản xuất sang kinh tế, từ manh mún sang liên kết, từ bán thô sang chế biến, từ tiềm năng sang giá trị thực.
Theo đó, nếu thực hiện tốt các định hướng này, Lai Châu không chỉ nâng cao thu nhập cho người dân và bảo vệ tài nguyên rừng mà còn có thể trở thành điểm sáng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc về phát triển nông nghiệp hàng hóa đặc sản và dược liệu theo hướng xanh, bền vững.
