Tầm nhìn phát triển một không gian chiến lược
Từ lâu, Vườn quốc gia Ba Vì được biết đến là một trong những khu rừng đặc dụng quan trọng nhất khu vực phía bắc với giá trị nổi bật về đa dạng sinh học, nguồn gen quý hiếm, cảnh quan thiên nhiên và hệ thống di sản văn hóa, tâm linh đặc sắc. Tuy nhiên, tiềm năng ấy vẫn còn nhiều dư địa để khai thác đồng bộ.
Việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 115/NQ-CP ngày 29/4/2026 về chuyển giao Vườn quốc gia Ba Vì từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường về UBND thành phố Hà Nội quản lý vì thế được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt mới, giúp Thủ đô chủ động hơn trong bảo tồn và phát huy giá trị của khu vực được ví như "lá phổi xanh" phía Tây.
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng kiểm tra thực địa công tác quản lý, bảo tồn rừng tại Vườn quốc gia Ba Vì trước thời điểm chuyển giao về Thành phố quản lý, ngày 18/5/2026. Ảnh: Linh Phạm.
Điều đáng chú ý là Hà Nội không tiếp cận việc chuyển giao đơn thuần dưới góc độ thay đổi cơ quan quản lý mà xem đây là cơ hội để định hình một cực tăng trưởng xanh mới gắn với bảo tồn thiên nhiên, phát triển văn hóa và du lịch bền vững.
Phát biểu trong chuyến kiểm tra công tác chuẩn bị tiếp nhận Vườn quốc gia Ba Vì cách đây hơn một tháng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh: "Việc tiếp nhận đơn vị về quản lý trực tiếp của thành phố không chỉ mang ý nghĩa về mặt quản lý nhà nước, mà còn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bảo tồn, phát huy các giá trị tự nhiên, văn hóa, lịch sử và giáo dục truyền thống".
Thông điệp này cho thấy định hướng xuyên suốt của Hà Nội là phát huy toàn diện giá trị của Vườn quốc gia Ba Vì, từ hệ sinh thái rừng, đa dạng sinh học đến các giá trị văn hóa, lịch sử và giáo dục vốn đã tạo nên bản sắc riêng của vùng đất này.
Thành phố chủ trương tiếp nhận nguyên trạng tổ chức bộ máy, nhân sự, chức năng, nhiệm vụ nhằm bảo đảm tính ổn định và liên tục trong công tác quản lý, bảo vệ rừng và bảo tồn thiên nhiên.
Hiện Vườn quốc gia Ba Vì quản lý hơn 9.702 ha rừng đặc dụng, trong đó gần 74% diện tích nằm trên địa bàn Hà Nội. Đây là nơi sinh sống của hơn 2.180 loài thực vật, 341 loài động vật có xương sống cùng nhiều loài quý hiếm, đặc hữu cần được bảo tồn nghiêm ngặt.
Vườn quốc gia Ba Vì là một trong những điểm du lịch "trốn khói bụi" gần Hà Nội thu hút nhiều du khách. Ảnh: TL.
Bên cạnh giá trị sinh học, Vườn quốc gia Ba Vì còn sở hữu hệ thống công trình văn hóa, lịch sử và tâm linh nổi tiếng như Đền Thượng, Đền Trung, Đền thờ Bác Hồ, Chùa Tản Viên, cùng các danh thắng như Thác Bạc, Suối Ngà, đỉnh Vua và đỉnh Tản Viên.
Đánh thức tiềm năng bằng quản trị thống nhất và đầu tư đồng bộ
Ở góc độ quy hoạch phát triển, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà cho rằng, sau khi tiếp nhận, thành phố cần xây dựng kế hoạch tổng thể nhằm phát huy đồng bộ các giá trị của Vườn quốc gia Ba Vì trên các lĩnh vực bảo tồn đa dạng sinh học, phát triển kinh tế rừng, du lịch sinh thái, du lịch tâm linh và nông nghiệp sinh thái. Đối với lĩnh vực văn hóa, bà đề nghị các đơn vị liên quan sớm rà soát toàn bộ hệ thống di tích, hiện trạng quản lý và các dự án đang triển khai để tích hợp vào kế hoạch quản lý chung của thành phố.
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cùng các thành viên Đoàn công tác tại Đền thờ Bác Hồ, Vườn Quốc gia Ba Vì. Ảnh: Linh Phạm.
Còn theo Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng, việc tiếp nhận Vườn quốc gia Ba Vì là tiền đề để thành phố chủ động hơn trong việc đầu tư nguồn lực và phát huy những giá trị vốn có của khu vực. Ông nhấn mạnh: “Sau khi tiếp nhận, thành phố sẽ trực tiếp chỉ đạo công tác quản lý, tạo điều kiện thuận lợi hơn trong việc bố trí nguồn lực để đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, hạ tầng, phục vụ tốt hơn cho công tác bảo tồn, phát triển Vườn Quốc gia Ba Vì trong giai đoạn mới".
Song song với việc chuẩn bị nguồn lực, người đứng đầu chính quyền thành phố yêu cầu các sở, ngành liên quan như văn hóa, du lịch, dân tộc và các đơn vị chức năng phối hợp chặt chẽ với Vườn quốc gia Ba Vì, bảo đảm toàn bộ hiện trạng được chuyển giao đầy đủ, minh bạch và thuận lợi nhất.
Theo ông Vũ Đại Thắng, chính quyền các xã khu vực Ba Vì cũng cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chức năng trong quản lý dân cư, quản lý địa bàn, đồng thời sẵn sàng tiếp nhận các nhiệm vụ mới khi được phân công nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tổng thể khu vực.
Tại lễ tiếp nhận chính thức Vườn quốc gia Ba Vì về trực thuộc UBND thành phố Hà Nội ngày 22/6, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng tiếp tục làm rõ hơn tầm nhìn phát triển của Thủ đô đối với khu rừng đặc dụng này.
Ông khẳng định: "Việc Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết định bàn giao thiết chế đặc biệt quan trọng Vườn quốc gia Ba Vì về trực thuộc thành phố Hà Nội thể hiện sự tin tưởng của Trung ương đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô. Đây là niềm vinh dự lớn lao nhưng đồng thời cũng là trách nhiệm rất nặng nề đối với thành phố Hà Nội".
Theo Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, việc tiếp nhận không đơn thuần là thay đổi cơ quan quản lý mà "mở ra một giai đoạn phát triển mới trong tổng thể định hướng phát triển Thủ đô".
Trong quy hoạch phát triển dài hạn, Vườn quốc gia Ba Vì được xác định là hạt nhân của hành lang xanh, vành đai sinh thái phía Tây Thủ đô, giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường, điều hòa khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Nhà thờ đá trên núi Ba Vì. Ảnh: ĐT.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Hà Nội cam kết tập trung bảo vệ hệ sinh thái rừng, đa dạng sinh học và cảnh quan thiên nhiên; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường; phát triển du lịch sinh thái theo hướng bền vững; đồng thời ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số trong quản trị, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội và bảo đảm đầy đủ quyền lợi của đội ngũ cán bộ, viên chức, người lao động sau khi tiếp nhận.
Định hướng của Hà Nội cũng nhận được sự đồng tình từ Trung ương. Phát biểu tại lễ tiếp nhận, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh việc chuyển giao không đơn thuần là thay đổi cơ quan chủ quản mà là sự tin tưởng của Chính phủ khi giao cho Hà Nội quản trị hai tài sản đặc biệt của quốc gia.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà khẳng định: "Việc tiếp nhận hai thiết chế này vừa là vinh dự, vừa là trách nhiệm lớn; đòi hỏi Hà Nội phải bảo tồn tốt hơn, quản trị hiệu quả hơn và phát huy mạnh mẽ hơn những giá trị được Đảng, Nhà nước tin tưởng giao cho".
Theo Phó Thủ tướng, Hà Nội cần tích hợp đồng bộ Vườn quốc gia Ba Vì và Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam vào chiến lược phát triển theo tư duy "xanh, thông minh, bản sắc", hình thành không gian phát triển sinh thái, văn hóa và công nghệ cao phía Tây Thủ đô.
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh một định hướng có ý nghĩa chiến lược: "Việc tiếp nhận Vườn Quốc gia Ba Vì và Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam được đánh giá là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển không gian phía Tây của Thủ đô, góp phần hiện thực hóa mục tiêu quản lý thống nhất khu vực Ba Vì theo tinh thần các nghị quyết, chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ, đồng thời mở ra dư địa mới để Hà Nội phát huy giá trị sinh thái, văn hóa và du lịch đặc sắc của vùng đất giàu tiềm năng này".
