Người dân phản ánh với phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường về tình hình lấy nước nuôi tôm gặp nhiều khó khăn. Ảnh: Ngọc Hân.
Tôm nuôi "khát"
Theo phản ánh của người dân xã Vĩnh Hậu, tỉnh Cà Mau hệ thống kênh nội đồng trên địa bàn bị bồi lắng nghiêm trọng, dòng chảy kém, khả năng dẫn và cấp nước suy giảm, khiến việc lấy nước ngọt rửa ao, xử lý môi trường nuôi tôm gặp nhiều trở ngại. Tình trạng này kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất mà còn làm tăng chi phí, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh dịch bệnh trên tôm nuôi.
Anh Nguyễn Văn Định, ngụ ấp Vĩnh Mới, xã Vĩnh Hậu, bức xúc cho biết, nhiều tuyến kênh, rạch trên địa bàn bị bồi lắng nặng, có nơi khô cạn, khiến việc lấy nước phục vụ nuôi tôm gặp rất nhiều khó khăn.
“Mỗi năm, cứ vào mùa hạn, người dân phải tự nạo vét kênh từ một đến hai lần để lấy nước, nhưng việc đào kênh rất cực. Do không có máy móc, bà con chỉ có thể đứng trên bờ dùng cuốc nhỏ để nạo vét nên kênh nhanh chóng bị bồi lắng trở lại”, anh Định nói.
Theo anh Định, khi nguồn nước cung cấp không đủ hoặc bị ô nhiễm, người nuôi không có nước thay cho ao tôm, khiến tôm dễ nhiễm bệnh, chậm phát triển, năng suất không đạt, gây thiệt hại lớn cho người dân.
Anh Nguyễn Văn Định ngụ ấp Vĩnh Mới, xã Vĩnh Hậu, bức xúc chia sẻ khó khăn trong việc lấy nước nuôi tôm của gia đình. Ảnh: Trọng Linh.
Tình trạng ô nhiễm nguồn nước cũng đang khiến nhiều hộ nuôi tôm truyền thống lao đao. Nhiều người dân phản ánh, một số hộ nuôi tôm công nghiệp trên địa bàn xả thải trực tiếp ra môi trường, làm ô nhiễm các tuyến kênh, rạch, ảnh hưởng nghiêm trọng đến vùng nuôi xung quanh.
Ông Tuấn, người dân ấp Vĩnh Mới, xã Vĩnh Hậu, cho biết: “Nhiều hộ nuôi tôm công nghiệp xả nước thải trực tiếp ra bên ngoài mà không qua xử lý. Các hộ nuôi truyền thống bơm nước vào ao thì tôm bị ảnh hưởng. Do thiếu nước, bà con buộc phải chấp nhận rủi ro lấy nước từ bên ngoài vào nuôi”.
Theo ông Tuấn, trước đây hệ thống kênh nội đồng khá thông thoáng, nhưng thời gian gần đây dòng chảy bị hạn chế, nước lưu thông chậm hơn.
“Người dân chúng tôi mong các cấp chính quyền sớm xử lý tình trạng này, nạo vét các tuyến kênh nội đồng cho thông thoáng, đồng thời kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp xả thải gây ô nhiễm môi trường”, ông Tuấn kiến nghị.
Theo tìm hiểu của phóng viên, toàn xã Vĩnh Hậu hiện có trên 100 tuyến kênh nội đồng bị bồi lắng trong tổng số hơn 200 tuyến kênh. Trong khi đó, nhu cầu nước phục vụ cho hơn 15.000 ha nuôi trồng thủy sản ngày càng lớn. Việc thiếu nước ngọt không chỉ ảnh hưởng đến nuôi tôm, cua mà còn tác động đến đời sống sinh hoạt của người dân địa phương.
Người nuôi tôm truyền thống gặp nhiều khó khăn trong khâu lấy nước. Ảnh: Trọng Linh.
Xin nạo vét hơn 100 tuyến kênh nội đồng
Ông Trần Hoàng Khải, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hậu cho biết, địa phương vừa có tờ trình xin ý kiến Thường trực UBND tỉnh Cà Mau về việc cho phép tổ chức nạo vét các tuyến kênh nội đồng bị bồi lắng nghiêm trọng, đồng thời khai thác, tận dụng sản phẩm sau nạo vét theo đúng quy định pháp luật.
Theo ông Khải, xã Vĩnh Hậu nằm trên bãi bồi ven biển, thường xuyên chịu tác động mạnh của quá trình bồi lắng tự nhiên. Do đó, nhiều tuyến kênh nội đồng trên địa bàn xã hiện bị bồi lắng ở mức độ nghiêm trọng, làm suy giảm đáng kể khả năng dẫn, cấp và tiêu thoát nước, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả nuôi trồng thủy sản cũng như thu nhập, đời sống của người dân.
Công tác nạo vét kênh nội đồng hiện nay chủ yếu được thực hiện theo định kỳ khoảng 3 năm/lần bằng nguồn ngân sách Nhà nước. Tuy nhiên, tần suất và nguồn lực này chưa đáp ứng kịp với tốc độ bồi lắng ngày càng gia tăng, gây bức xúc trong nhân dân và đặt ra nhiều khó khăn cho công tác quản lý, chỉ đạo của chính quyền địa phương.
Hiện trang bồi lắng tại nhiều tuyến kênh hiện tại xã Vĩnh Hậu. Ảnh: Trọng Linh.
Theo UBND xã Vĩnh Hậu, sau sáp nhập ba xã Vĩnh Hậu A, Vĩnh Hậu và Vĩnh Thịnh, địa phương có diện tích tự nhiên hơn 232 km², dân số gần 42.000 người, với hơn 15.000 ha nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, do đặc thù bãi bồi ven biển, tình trạng bồi lắng diễn ra nhanh, trong khi công tác nạo vét chưa theo kịp thực tế.
Trước tình hình đó, UBND xã Vĩnh Hậu đề xuất được tự tổ chức nạo vét các tuyến kênh nội đồng, kết hợp vận động doanh nghiệp tham gia theo phương thức “đổi công trình lấy sản phẩm nạo vét dư thừa”. Phần đất, bùn sau nạo vét sẽ được quản lý, khai thác, sử dụng đúng quy định về đất đai, tài nguyên và bảo vệ môi trường.
Chính quyền địa phương cam kết xây dựng kế hoạch cụ thể, tăng cường giám sát trong quá trình thực hiện, phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành liên quan, không để xảy ra tình trạng khai thác trái phép hay gây ô nhiễm môi trường.
Các hộ cải tạo ao chuẩn bị cho vụ tôm đầu năm. Ảnh: Trọng Linh.
Bên cạnh đó, xã Vĩnh Hậu còn là địa bàn có diện tích sản xuất muối thủ công truyền thống tập trung, với nhiều hộ diêm dân sinh sống lâu đời bằng nghề làm muối. Tuy nhiên, hạ tầng giao thông nội đồng còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu vận chuyển muối bằng phương tiện cơ giới, làm gia tăng chi phí và giảm hiệu quả sản xuất.
Địa phương kỳ vọng, việc nạo vét kênh nội đồng sẽ góp phần đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất, giảm áp lực cho ngân sách Nhà nước, đồng thời tạo điều kiện phát triển bền vững các mô hình nuôi trồng thủy sản, sản xuất muối và ổn định sinh kế cho người dân.
