Trong nỗ lực giải quyết bài toán thiếu hụt vật liệu san lấp mặt bằng cho các dự án phát triển hạ tầng, TP Hải Phòng đã cho phép tận dụng nguồn đất đá thải mỏ từ tỉnh Quảng Ninh. Tuy nhiên, do đây là loại vật liệu đặc thù và chưa có tiêu chuẩn quốc gia cụ thể, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố đã ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết nhằm thiết lập một hành lang pháp lý chặt chẽ, đảm bảo việc sử dụng nguồn tài nguyên này không gây hệ lụy đến môi trường và an ninh trật tự.
Đất đá thải mỏ chất cao như núi tại Quảng Ninh. Ảnh: Cường Vũ.
Về điều kiện đối với đơn vị cung cấp, văn bản của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng nhấn mạnh rằng không phải nguồn đất đá thải nào cũng được chấp nhận. Các đơn vị cung ứng phải có quyết định phê duyệt phương án thu hồi và sử dụng đất đá thải mỏ làm vật liệu san lấp mặt bằng, trong đó phải thể hiện rõ nội dung cung cấp cho các dự án cụ thể tại Hải Phòng.
Song song đó, đơn vị cung cấp phải sở hữu giấy phép môi trường hoặc các tài liệu pháp lý tương đương. Quan trọng nhất, nguồn đất đá phải được lấy từ các mỏ hoặc bãi thải đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND tỉnh Quảng Ninh đồng ý về mặt chủ trương.
Để kiểm soát chất lượng, các mẫu vật liệu phải được Viện Vật liệu xây dựng hoặc cơ quan có thẩm quyền lấy mẫu, nghiên cứu và cấp giấy chứng nhận hợp quy, đảm bảo các chỉ số kỹ thuật phù hợp với mục đích san lấp.
Đối với các dự án tiếp nhận vật liệu tại Hải Phòng, chủ đầu tư phải chứng minh được quyền sử dụng đất hợp pháp thông qua các văn bản như quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, hợp đồng thuê đất hoặc biên bản bàn giao đất.
Hàng năm, các đơn vị khai thác than lộ thiên của TKV thải ra trên 150 triệu m3 đất đá thải mỏ. Ảnh: Báo Quảng Ninh.
Về mặt kỹ thuật, dự án phải có hồ sơ thiết kế và báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) đã được phê duyệt, trong đó nêu rõ khối lượng và chủng loại vật liệu san lấp sử dụng. Một điểm đáng chú ý là chủ dự án phải cam kết tuyệt đối không đổ thải tại các khu vực giáp ranh nguồn nước hoặc vùng biển, đồng thời chịu trách nhiệm hoàn toàn trong việc kiểm soát các thành phần nguy hại tiềm ẩn trong đất đá thải.
Quy trình vận chuyển và thi công cũng được chuẩn hóa để tránh tình trạng gian lận hoặc gây ô nhiễm trong quá trình chuyển giao. Đơn vị vận chuyển phải có hợp đồng kinh tế rõ ràng và phương án vận chuyển cụ thể, chi tiết đến từng yếu tố như thời gian, địa điểm cung cấp, cung đường di chuyển, số lượng phương tiện và vị trí bốc xếp hàng hóa. Sau khi hoàn tất các thủ tục này, doanh nghiệp phải gửi hồ sơ về Sở Nông nghiệp và Môi trường để các sở ngành liên quan đánh giá năng lực và sự phù hợp trước khi chính thức triển khai.
Công tác hậu kiểm và giám sát được thành phố đặc biệt chú trọng thông qua cơ chế phối hợp liên ngành. Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì việc kiểm tra định kỳ mỗi tháng một lần hoặc kiểm tra đột xuất khi cần thiết. Sở Xây dựng sẽ chịu trách nhiệm giám sát việc thi công đúng theo hồ sơ thiết kế.
Lực lượng Công an thành phố và Bộ đội Biên phòng sẽ tăng cường kiểm tra các phương tiện vận chuyển, đảm bảo các thủ tục về môi trường và an ninh trật tự trên các tuyến đường thủy, bộ.
Tại địa phương, UBND các cấp có trách nhiệm giám sát trực tiếp tại hiện trường dự án.
Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu trước ngày 05 hàng tháng, chủ đầu tư các dự án và các đơn vị vận chuyển phải gửi báo cáo khối lượng đất đá thải mỏ than đã vận chuyển và tiếp nhận để sử dụng san lấp cho dự án của tháng trước liền kề về Sở để theo dõi quản lý. Trường hợp không thực hiện chế độ báo cáo đúng quy định, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ có văn bản gửi tỉnh Quảng Ninh đề nghị đưa dự án ra khỏi danh mục được phép tiếp nhận loại vật liệu san lấp này.
Trong giai đoạn 2025 - 2030, trên địa bàn TP Hải Phòng có 20 dự án đầu tư công trọng điểm đã và đang được triển khai, trong đó, có 1 dự án trọng điểm quốc gia và 19 dự án trọng điểm của thành phố.
Theo Sở Xây dựng Hải Phòng, nhu cầu sử dụng vật liệu san lấp phục vụ cho các công trình, dự án trọng điểm, dự án đầu tư công của thành phố giai đoạn 2025 - 2030 là 158,874 triệu m3, trong đó, đất san lấp 21,124 triệu m3 và cát san lấp là 137,750 triệu m3.
