Quy định này được nêu tại Nghị quyết 254/2025/QH15 và Nghị định 50/2026/NĐ-CP, ban hành để tháo gỡ vướng mắc trong quá trình tổ chức thi hành Luật Đất đai 2024, trong đó có nhóm chính sách về tài chính đất đai như giao đất, cho thuê đất, xác định giá đất và thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.
Theo Bộ Tài chính, việc ban hành cơ chế đặc thù nhằm xử lý các bất cập phát sinh khi áp dụng quy định mới, đồng thời khơi thông nguồn lực đất đai, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.
UBND cấp tỉnh được giao trách nhiệm chỉ đạo cơ quan thuế rà soát, điều chỉnh các thông báo nộp tiền thuê đất đã ban hành, hoàn thành trước ngày 01/01/2027. Ảnh minh họa.
Với hộ gia đình, cá nhân chuyển mục đích từ đất vườn, ao, đất nông nghiệp sang đất ở, tiền sử dụng đất được tính theo tỷ lệ phần trăm của phần chênh lệch giữa tiền sử dụng đất tính theo giá đất ở và tiền sử dụng đất tính theo giá đất nông nghiệp tại thời điểm cho phép chuyển mục đích.
Mức thu được chia theo phần diện tích gắn với hạn mức giao đất ở. Diện tích trong hạn mức áp dụng 30% chênh lệch. Phần vượt hạn mức nhưng không quá một lần hạn mức áp dụng 50%. Phần vượt quá một lần hạn mức áp dụng 100%. Trước thay đổi này, khi chuyển từ đất nông nghiệp sang đất ở phải nộp 100% chênh lệch.
Chính sách chỉ được áp dụng 1 lần cho mỗi hộ gia đình, cá nhân trên một thửa đất. Người sử dụng đất được lựa chọn một thửa để hưởng ưu đãi và phải cam kết trong đơn đề nghị chuyển mục đích.
Với các trường hợp đã có quyết định cho phép chuyển mục đích từ ngày 1/8/2024 đến trước 1/1/2026, người dân được đề nghị tính lại tiền sử dụng đất theo cách tính mới. Nếu đã nộp tiền, có thể yêu cầu hoàn trả phần chênh lệch hoặc bù trừ vào nghĩa vụ tài chính khác. Hồ sơ đề nghị phải nộp trước ngày 1/1/2027.
Ngoài nội dung liên quan đến hộ gia đình, quy định mới còn sửa đổi, bổ sung một số chính sách tài chính khác liên quan tới đất đai. Đối với lĩnh vực xã hội hóa như giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường, phạm vi ưu đãi tiền thuê đất được mở rộng. UBND cấp tỉnh trình HĐND cùng cấp quyết định mức miễn tiền thuê đất phù hợp điều kiện địa phương, có thể miễn toàn bộ thời hạn thuê.
Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhiều loại hình cơ sở như phòng thí nghiệm, cơ sở ươm tạo công nghệ, trung tâm nghiên cứu, phát triển công nghệ số, dự án sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm được miễn tiền thuê đất toàn bộ thời hạn thuê. Riêng Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia và Khu công nghệ số tập trung được hưởng cơ chế miễn trọn đời.
Bộ Tài chính cũng chỉ rõ, nếu sử dụng đất sai mục đích hoặc không đáp ứng tiêu chí đã cam kết thì phải thu hồi toàn bộ số tiền thuê đất đã được miễn, giảm và nộp thêm tiền chậm nộp theo quy định.
Về thủ tục, trường hợp được miễn tiền thuê đất cho toàn bộ thời hạn thuê không phải thực hiện thủ tục xác định giá đất và không cần làm hồ sơ đề nghị miễn. Với trường hợp được giảm tiền thuê đất, hồ sơ được xử lý theo cơ chế một cửa liên thông.
Đối với đơn vị sự nghiệp công lập trong giai đoạn chuyển tiếp, nếu diện tích đất xây dựng công trình sự nghiệp chuyển từ thuê sang giao đất không thu tiền sử dụng đất mà chưa nộp hoặc chưa nộp đủ tiền thuê đất thì không phải nộp tiền thuê đất và tiền chậm nộp cho thời gian trước 1/1/2026.
Với diện tích sử dụng vào sản xuất, kinh doanh, liên doanh, liên kết, không phải nộp tiền thuê đất từ 1/8/2024 đến khi hoàn thành thủ tục chuyển hình thức sử dụng đất. Đồng thời, cơ quan thuế phải rà soát, điều chỉnh các thông báo đã ban hành trước 1/1/2027.
