Chiều 2/7, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hội nghị Sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026 của ngành Nông nghiệp và Môi trường, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng và Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đồng chủ trì hội nghị.
Tại hội nghị, báo cáo "Triển khai Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: Từ năm 2026 đến năm 2030" được ông Nguyễn Xuân Đại, Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia trình bày.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng và Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng đồng chủ trì hội nghị. Ảnh: Tùng Đinh.
Ông Nguyễn Xuân Đại cho biết, năm 2026 đánh dấu bước khởi đầu của Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035.
Trong bối cảnh lần đầu tiên ba chương trình mục tiêu quốc gia được tích hợp thành một chương trình thống nhất, việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân, đặc biệt là giải ngân nguồn vốn chuyển từ giai đoạn trước, được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo động lực cho quá trình triển khai trong những năm tiếp theo.
Theo báo cáo của Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình MTQG, đến hết 6 tháng đầu năm 2026, công tác hoàn thiện thể chế đã cơ bản hoàn thành. Trung ương đã ban hành 54 văn bản hướng dẫn, đạt 100% kế hoạch và hoàn thành sớm hơn một tháng so với yêu cầu của Chính phủ.
Ban Chỉ đạo Trung ương đã được thành lập, Văn phòng Điều phối Quốc gia được kiện toàn; nhiều địa phương cũng đã khẩn trương xây dựng kế hoạch, phân loại nhóm xã, kiện toàn bộ máy chỉ đạo và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai Chương trình.
Ông Nguyễn Xuân Đại, Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Tùng Đinh.
Giải ngân còn khó khăn
Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia thông tin, song song với việc hoàn thiện hành lang pháp lý, công tác chuẩn bị nguồn lực cũng được đẩy mạnh. Chính phủ đã phân bổ 70.000 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn ngân sách trung ương cho giai đoạn 2026-2030, đồng thời đang hoàn thiện phương án phân bổ 9.000 tỷ đồng vốn thực hiện Chương trình trong năm 2026.
Tuy nhiên, một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là tiến độ giải ngân nguồn vốn ngân sách trung ương chuyển từ năm 2025 sang năm 2026 vẫn còn thấp.
Theo số liệu của Bộ Tài chính, tính đến ngày 31/5/2026, tổng số vốn được kéo dài sang năm 2026 theo quy định là hơn 17.241 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư công gần 6.700 tỷ đồng và kinh phí thường xuyên hơn 10.541 tỷ đồng.
Đến hết tháng 5, vốn đầu tư công mới giải ngân đạt khoảng 936,66 tỷ đồng, tương đương 14% kế hoạch; kinh phí thường xuyên giải ngân đạt khoảng 1.162 tỷ đồng, tương ứng 11% dự toán.
Ở từng chương trình thành phần trước đây, tỷ lệ giải ngân đều ở mức thấp. Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt khoảng 15,7%; chương trình xây dựng nông thôn mới đạt 12,2%; chương trình giảm nghèo bền vững đạt khoảng 11%.
Đẩy nhanh giải ngân là động lực cho quá trình triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia. Ảnh: Tùng Đinh.
Theo đánh giá của ông Nguyễn Xuân Đại, kết quả trên phản ánh đặc điểm của năm đầu triển khai Chương trình tích hợp. Phần lớn kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm vẫn tập trung ở khâu hoàn thiện thể chế, kiện toàn tổ chức và chuẩn bị nguồn lực, trong khi chuyển biến thực tế tại cơ sở chưa thực sự rõ nét.
Bên cạnh đó, tiến độ triển khai giữa các địa phương chưa đồng đều; nhiều nơi còn chậm ban hành kế hoạch, kiện toàn Ban Chỉ đạo, xây dựng cơ chế phân bổ vốn.
Quá trình triển khai cũng diễn ra đồng thời với việc sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, dẫn đến phát sinh nhiều công việc liên quan đến chuyển giao dự án, hồ sơ và trách nhiệm quản lý.
Mục tiêu giải ngân 100% vốn chuyển nguồn
Trước thực tế đó, ông Nguyễn Xuân Đại khẳng định, giải ngân nguồn vốn chuyển sang từ giai đoạn trước là nhiệm vụ trọng tâm trong 6 tháng cuối năm 2026.
Đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường - cơ quan chủ trì Chương trình, nhiệm vụ đặt ra là tiếp tục theo dõi, đôn đốc tiến độ giải ngân hằng tháng; kiểm tra từng dự án, từng nhiệm vụ, làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm đối với các trường hợp chậm tiến độ, phấn đấu giải ngân hết 100% số vốn chuyển nguồn trong năm 2026.
Đồng thời, Bộ cần tiếp tục hoàn thiện phương án phân bổ vốn năm 2026, tăng cường hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn cho địa phương, đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát và hoàn thiện hệ thống thông tin quản lý, cơ sở dữ liệu phục vụ điều hành Chương trình.
Đối với các bộ, ngành trung ương, Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia cho rằng, yêu cầu được đặt ra là rà soát toàn bộ các dự án, nhiệm vụ sử dụng vốn chuyển nguồn; tập trung tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục, tổ chức thực hiện và thanh toán.
Những nhiệm vụ không còn khả năng triển khai phải kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền để xử lý, tránh kéo dài, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn.
Mục tiêu năm 2026 có tối thiểu 15% số xã đạt chuẩn nông thôn mới trên cả nước. Ảnh: Tùng Đinh.
Đối với địa phương, ông Nguyễn Xuân Đại nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu. Chủ tịch UBND cấp tỉnh được yêu cầu trực tiếp chỉ đạo rà soát từng dự án, từng nhiệm vụ; xử lý kịp thời các khó khăn thuộc thẩm quyền; coi giải ngân vốn chuyển nguồn là nhiệm vụ trọng tâm trong chỉ đạo, điều hành 6 tháng cuối năm.
Ngay sau khi được giao vốn, các địa phương phải nhanh chóng hoàn thành việc phân bổ chi tiết, ưu tiên các nhiệm vụ đủ điều kiện triển khai, không phân bổ dàn trải, không để xảy ra trùng lặp nội dung hỗ trợ.
Việc hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% vốn chuyển nguồn không chỉ giúp sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách nhà nước mà còn tạo nền tảng quan trọng để Chương trình bước vào giai đoạn triển khai thực chất.
Khi dòng vốn được đưa vào các công trình, dự án và mô hình phát triển sinh kế đúng tiến độ, các mục tiêu giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi sẽ có điều kiện được hiện thực hóa ngay từ năm đầu tiên của giai đoạn 2026 - 2030.
Cùng với mục tiêu giải ngân toàn bộ vốn chuyển nguồn, Chương trình cũng đặt ra các chỉ tiêu quan trọng trong năm 2026 như giảm tỷ lệ nghèo đa chiều của cả nước từ 1% đến 1,5%, giảm khoảng 3% tỷ lệ hộ nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đồng thời có tối thiểu 15% số xã đạt chuẩn nông thôn mới.
Với phương châm "Địa phương quyết - Địa phương làm - Địa phương chịu trách nhiệm", cùng sự chỉ đạo thống nhất từ Trung ương và quyết tâm của các bộ, ngành, địa phương, việc hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% vốn chuyển nguồn trong năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo động lực quan trọng, đưa Chương trình mục tiêu quốc gia bước vào giai đoạn triển khai đồng bộ, hiệu quả và thực chất ngay từ năm đầu tiên.
