Ngày 1/4, tại HTX Thuận Lợi ở ấp Thuận Bình, xã Xà Phiên (TP Cần Thơ), Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thành phố phối hợp với Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) tổ chức Hội thảo tổng kết mô hình thực hành bón phân đúng, đồng hành cùng Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Mô hình bón phân đúng được nông dân Cần Thơ đón nhận và mong muốn mở rộng trong thời gian tới. Ảnh: Kim Anh.
Mô hình được triển khai trong vụ đông xuân 2025-2026, với quy mô 5,5 ha, tại 3 nông hộ, đồng thời xây dựng thửa ruộng đối chứng 2,2 ha. Quá trình thực hiện, cán bộ kỹ thuật của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ cùng các đơn vị tham gia đã đồng hành, hỗ trợ nông dân áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật như: sử dụng giống xác nhận, sạ hàng bằng máy kết hợp vùi phân, quản lý nước theo phương pháp tưới ướt - khô xen kẽ (AWD), bón phân theo nguyên tắc 4 đúng.
Chuyên gia tư vấn của IRRI thông tin, kết quả triển khai mô hình bón phân đúng cho thấy, việc áp dụng phương pháp canh tác tổng hợp, đã mang lại những cải thiện rõ rệt về hiệu quả sử dụng đầu vào, năng suất và tác động môi trường.
Cụ thể, mô hình giúp giảm 50% lượng giống (tương đương giảm 60kg/ha so với đối chứng), tiết kiệm khoảng 1,56 triệu đồng/ha. Đồng thời, số lần phun thuốc bảo vệ thực vật giảm 1 lần (tương đương 10-20%), góp phần giảm chi phí và hạn chế tác động đến môi trường.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật trong mô hình bón phân đúng, đã mang lại hiệu quả rõ rệt ngay từ vụ đầu tiên tại Cần Thơ. Ảnh: Kim Anh.
Kết quả đầu ra, năng suất lúa tăng 0,89 tấn/ha, việc áp dụng bón phân đúng theo hướng “giảm vào, tăng ra” giúp lợi nhuận tăng thêm khoảng 5,5 triệu đồng/ha so với ngoài mô hình.
Nhiều nông dân tại ấp Thuận Bình cho biết, mô hình thực hành bón phân đúng dễ áp dụng. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả đồng bộ trên diện rộng, ngành chuyên môn cần quan tâm hơn đến việc san phẳng mặt ruộng và điều chỉnh việc bơm tưới nội đồng.
Bà Phạm Thị Minh Hiếu, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ nhấn mạnh, việc triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật trong mô hình bón phân đúng đã mang lại hiệu quả rõ rệt ngay từ vụ đầu tiên. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào, tăng năng suất, mà còn đóng vai trò quan trọng trong giảm phát thải trong canh tác lúa.
Đáng chú ý, nông dân tham gia mô hình đã bước đầu ứng dụng công nghệ số để giám sát việc bón phân đúng theo khuyến cáo: đúng nguồn (chuyên dùng); đúng liều lượng (tối ưu đạm, lân, kali); đúng thời điểm (chỉ bón vùi và 1 lần đón đòng); đúng chỗ và đúng cách.
Bà Phạm Thị Minh Hiếu, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bón phân đúng. Ảnh: Kim Anh.
Ngoài ra, mô hình đã tích hợp các hoạt động đo đạc và tính toán phát thải khí nhà kính. Việc kết hợp giữa thực hành canh tác và hệ thống giám sát số hóa, tạo nền tảng quan trọng nâng cao tính minh bạch dữ liệu, phục vụ quản lý và hỗ trợ đánh giá hiệu quả giảm phát thải.
Bà Nguyễn Thị Giang – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ đánh giá, kết quả mô hình đã cung cấp bằng chứng thực tiễn, cho thấy việc tích hợp đồng bộ các giải pháp kỹ thuật có thể nâng cao hiệu quả sản xuất, tối ưu đầu vào và giảm phát thải.
Theo bà Giang, từ mô hình thí điểm này có thể nhân rộng tại xã Xà Phiên trong thời gian tới. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ IoT để đo mực nước, tính toán phát thải, đã giúp kiểm soát lượng giảm phát thải thông qua điều tiết rút nước giữa vụ, với mức giảm từ 8,7-9,7 tấn CO2/ha và còn nhiều tiềm năng tăng cao hơn nữa.
Tuy nhiên, thực tế hiện nay, việc ghi chép nhật ký sản xuất, quản lý nước và vật tư đầu vào của nông dân vẫn còn hạn chế. Do đó, thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ sẽ phối hợp với Đại học Cần Thơ và các Viện nghiên cứu để chuẩn hóa số liệu, nâng cao độ tin cậy và hiệu quả quản lý.
Nông dân Cần Thơ tin tưởng khả năng mở rộng mô hình bón phân đúng trong thời gian tới. Ảnh: Kim Anh.
Bên cạnh đó, Sở sẽ tiếp tục hoàn thiện quy trình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp, phù hợp với điều kiện thực tế từng địa phương, nhất là trong quản lý nước và dinh dưỡng. Đồng thời, tăng cường tập huấn, nâng cao năng lực cho các HTX trong việc ứng dụng công nghệ số vào sản xuất.
Theo kế hoạch, TP Cần Thơ sẽ triển khai quy trình thí điểm đo đếm MRV trên quy mô 8.000 ha, tại 30 HTX đăng ký tham gia Đề án 1 triệu ha. Phó Giám đốc Giang đề nghị chính quyền các địa phương quan tâm, ban hành chính sách hỗ trợ HTX và nông dân tham gia các mô hình thí điểm trên địa bàn.
