Bí thư Quảng Ninh Quản Minh Cường: Kinh tế biển sẽ là động lực tăng trưởng chiến lược

Trong thế kỷ XXI - “Thế kỷ của đại dương”, biển ngày càng trở thành không gian phát triển chiến lược, mở ra những cơ hội phát triển mới. Nắm bắt xu thế đó, Quảng Ninh nổi lên là cực tăng trưởng biển năng động hàng đầu cả nước. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025-2030 đặt mục tiêu xây dựng Quảng Ninh trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, trung tâm du lịch biển quốc tế, logistics và tăng trưởng xanh của khu vực phía Bắc, hướng tới tầm vóc khu vực và quốc tế vào năm 2045.

Xung quanh định hướng chiến lược này, Báo Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh.

Phải trở thành địa phương “mạnh về biển, giàu từ biển”

Thưa ông, trong bối cảnh Trung ương đang tổng kết Nghị quyết số 36-NQ/TW, sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo nhằm định hình lại không gian phát triển quốc gia theo hướng mở rộng dư địa kinh tế biển, Quảng Ninh xác định vai trò và khát vọng phát triển của mình trong chiến lược biển quốc gia giai đoạn mới như thế nào?

Với hơn 250km bờ biển, vùng biển rộng trên 6.000km² và hơn 2.077 hòn đảo, cùng hệ thống hạ tầng đồng bộ gồm cao tốc, sân bay, cảng biển và cửa khẩu, Quảng Ninh sở hữu nhiều lợi thế nổi trội để phát triển kinh tế biển.

Biển đang trở thành không gian phát triển chiến lược đặc biệt quan trọng của đất nước về kinh tế, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và nâng tầm vị thế quốc gia. Việc Trung ương tổng kết Nghị quyết số 36-NQ/TW, sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, cũng như tổ chức lại không gian phát triển quốc gia theo hướng tăng cường liên kết vùng, mở rộng dư địa phát triển biển cho các địa phương, thể hiện tầm nhìn rất lớn của Đảng và Nhà nước đối với kinh tế biển Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Đối với Quảng Ninh, đây vừa là thời cơ lớn, vừa là trách nhiệm rất quan trọng. Với vị trí cửa ngõ Đông Bắc của Tổ quốc, sở hữu hệ thống biển đảo phong phú, cửa khẩu quốc tế, hạ tầng đồng bộ và vị trí kết nối chiến lược với Trung Quốc và khu vực Đông Bắc Á, Quảng Ninh có đầy đủ điều kiện để trở thành cực tăng trưởng biển năng động, trung tâm kinh tế biển hiện đại của quốc gia và khu vực.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XVI xác định rất rõ quan điểm phát triển: lấy biển làm không gian phát triển chiến lược; phát triển kinh tế biển toàn diện, hiện đại, xanh và bền vững; kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền biển đảo.

Chúng tôi xác định Quảng Ninh phải trở thành địa phương “mạnh về biển, giàu từ biển”, góp phần hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển vào năm 2045.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh nhiệm kỳ 2025-2030 đã đặt ra những định hướng và đột phá gì để hiện thực hóa mục tiêu đó, thưa ông?

Quảng Ninh đặt mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, trung tâm du lịch biển quốc tế, trung tâm logistics và cửa ngõ giao thương quan trọng của khu vực phía Bắc; đồng thời là địa phương đi đầu về tăng trưởng xanh và chất lượng sống của người dân.

Nghị quyết Đại hội XVI xác định kinh tế biển sẽ là động lực tăng trưởng chủ đạo trong giai đoạn phát triển mới của tỉnh. Quan điểm xuyên suốt là phát triển nhanh nhưng bền vững, dựa trên chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát huy tối đa lợi thế biển.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tỉnh tập trung vào một số định hướng và đột phá lớn.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện đồng bộ hệ thống hạ tầng chiến lược, đặc biệt là hạ tầng giao thông và logistics ven biển, tập trung phát triển hệ thống cảng biển hiện đại, logistics thông minh, kết nối chặt chẽ với Hải Phòng, Hà Nội, các tỉnh vùng Đồng bằng sông Hồng và khu vực Tây Nam Trung Quốc.

Đặc biệt, vừa rồi tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh được khởi công là một công trình hạ tầng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với riêng Quảng Ninh mà còn đối với toàn bộ vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và chiến lược phát triển quốc gia do đó Quảng Ninh có vị thế đặc biệt để trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng của miền Bắc.

Thứ hai, phát triển mạnh các ngành kinh tế biển có giá trị gia tăng cao. Trong đó, Quảng Ninh định hướng chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, từ “du lịch đại trà” sang “du lịch chất lượng cao”. Cùng với đó là phát triển công nghiệp ven biển, công nghiệp chế biến chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, đóng tàu, dịch vụ hàng hải, nuôi biển công nghệ cao và năng lượng tái tạo ngoài khơi để hình thành hệ sinh thái kinh tế biển toàn diện, hiện đại.

Thứ ba, tạo đột phá về thể chế và không gian phát triển mới, trong đó trọng tâm là xây dựng Vân Đồn trở thành đặc khu kinh tế thế hệ mới với cơ chế, chính sách cạnh tranh quốc tế. Tỉnh kỳ vọng Vân Đồn sẽ trở thành trung tâm du lịch biển đảo cao cấp, dịch vụ tổng hợp, đổi mới sáng tạo, công nghiệp giải trí và kinh tế mở của khu vực phía Bắc.

Đây không chỉ là không gian phát triển mới của Quảng Ninh mà còn là mô hình thử nghiệm quan trọng cho các cơ chế phát triển đột phá của cả nước trong giai đoạn tới.

Thứ tư, kiên định mục tiêu phát triển xanh và bền vững thông qua bảo vệ môi trường biển, phục hồi hệ sinh thái, phát triển kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh, năng lượng sạch và nâng cao chất lượng môi trường sống cho người dân.

Một điểm rất quan trọng trong Nghị quyết Đại hội lần này là chuyển mạnh tư duy từ “phát triển theo địa giới hành chính” sang “phát triển theo không gian liên kết vùng và liên kết biển”. Quảng Ninh không phát triển riêng lẻ mà đặt mình trong tổng thể cực tăng trưởng biển phía Bắc, gắn với Hải Phòng và các trung tâm kinh tế lớn để tạo ra sức cạnh tranh mới mang tầm khu vực.

Nghị quyết Đại hội XVI thể hiện khát vọng rất lớn của Quảng Ninh: trở thành hình mẫu phát triển xanh, hiện đại, giàu bản sắc và hội nhập quốc tế sâu rộng; là địa phương tiên phong hiện thực hóa chiến lược đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển vào năm 2045.

Vân Đồn đủ sức cạnh tranh quốc tế

Đối với đặc khu Vân Đồn, địa phương duy nhất trong cả nước hội tụ đầy đủ ba loại hình hạ tầng chiến lược gồm sân bay quốc tế, cảng biển và cao tốc, Quảng Ninh không chỉ xác định đơn thuần là một khu kinh tế biển, thưa ông?

Chúng tôi xác định Vân Đồn không chỉ là một khu kinh tế, mà là không gian chiến lược đặc biệt quan trọng trong tầm nhìn phát triển dài hạn hình thành mô hình đặc khu kinh tế thế hệ mới, đủ sức cạnh tranh quốc tế.

Đến nay, Vân Đồn đã thu hút 64 dự án đầu tư ngoài ngân sách với tổng vốn hơn 114.000 tỷ đồng, tập trung vào du lịch, dịch vụ, đô thị và hạ tầng.

Trong thời gian tới, Quảng Ninh định hướng phát triển Vân Đồn thành trung tâm du lịch biển đảo cao cấp, dịch vụ tổng hợp, đổi mới sáng tạo, công nghiệp giải trí và kinh tế mở; đồng thời nghiên cứu xây dựng khu thương mại tự do ven biển với các cơ chế vượt trội để thu hút các tập đoàn chiến lược quốc tế.

Quảng Ninh là địa phương đi đầu cả nước trong chuyển đổi mô hình phát triển từ “nâu” sang “xanh”. Tỉnh sẽ làm gì để vừa phát triển kinh tế biển mạnh mẽ, vừa bảo tồn môi trường và Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, thưa ông?

Quan điểm xuyên suốt của Quảng Ninh là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng. Đây là nguyên tắc phát triển cốt lõi của tỉnh trong nhiều năm qua.

Nếu trước đây Quảng Ninh được biết đến là trung tâm khai thác than lớn nhất cả nước, thì hiện nay tỉnh đang từng bước chuyển mạnh sang mô hình “kinh tế xanh”, “kinh tế tuần hoàn” và “tăng trưởng xanh”, trong đó kinh tế biển bền vững là một trụ cột rất quan trọng.

Đối với Vịnh Hạ Long, chúng tôi xác định đây không chỉ là tài sản của Quảng Ninh mà còn là di sản vô giá của quốc gia và nhân loại. Vì vậy, mọi chủ trương phát triển đều phải đặt yêu cầu bảo tồn lên hàng đầu.

Thời gian qua, tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp rất quyết liệt như thay thế khoảng 10 triệu quả phao xốp bằng vật liệu HDPE thân thiện môi trường; quy hoạch các khu bảo tồn biển, khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản; phát triển nuôi biển công nghệ cao, vật liệu nổi thân thiện môi trường; kiểm soát chặt chẽ hoạt động du lịch trên vịnh và thúc đẩy các mô hình kinh tế phát thải thấp.

Trong lĩnh vực năng lượng, Quảng Ninh định hướng phát triển mạnh điện gió ngoài khơi và điện khí LNG. Theo quy hoạch giai đoạn 2031-2035, tỉnh dự kiến phát triển khoảng 3.500MW điện gió ngoài khơi và 1.500MW điện khí LNG, từng bước trở thành trung tâm năng lượng sạch của miền Bắc.

Chúng tôi tin rằng chỉ khi giữ được môi trường biển, giữ được hệ sinh thái và bản sắc văn hóa biển đảo thì Quảng Ninh mới có thể phát triển bền vững và vươn tầm quốc tế lâu dài.

Biển động lực tăng trưởng chiến lược

Trong bối cảnh Quảng Ninh đang cùng Hải Phòng xây dựng cực tăng trưởng biển phía Bắc, ông đánh giá như thế nào về vai trò của liên kết vùng, hội nhập quốc tế và cơ chế đặc thù trong tạo đột phá cho kinh tế biển thời gian tới?

Chúng tôi cho rằng không một địa phương nào có thể phát triển kinh tế biển mạnh nếu đi riêng lẻ. Chính vì vậy, Quảng Ninh xác định liên kết vùng, hội nhập quốc tế và đổi mới thể chế là ba yếu tố mang tính quyết định trong giai đoạn phát triển mới.

Việc Quảng Ninh phối hợp với Hải Phòng xây dựng cực tăng trưởng kinh tế biển phía Bắc có ý nghĩa chiến lược rất lớn. Nếu Hải Phòng có lợi thế về cảng biển quốc tế và công nghiệp thì Quảng Ninh có thế mạnh vượt trội về du lịch biển đảo, kinh tế cửa khẩu và không gian biển đảo. Khi liên kết chặt chẽ, hai địa phương sẽ hình thành chuỗi kinh tế biển quy mô lớn, có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế.

Trong thời gian tới, Quảng Ninh tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế, thu hút các tập đoàn lớn, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới; đồng thời đề xuất thí điểm các cơ chế đặc thù về đầu tư, tài chính, thương mại tự do, đổi mới sáng tạo và quản trị hiện đại, đặc biệt tại Vân Đồn.

Với tầm nhìn đến năm 2045, Quảng Ninh kỳ vọng kinh tế biển sẽ đóng góp như thế nào vào mục tiêu đưa tỉnh vươn tầm quốc tế, thưa ông?

Tầm nhìn đến năm 2045 của Quảng Ninh là trở thành trung tâm phát triển năng động, hiện đại và có vị thế quốc tế trong khu vực châu Á. Để hiện thực hóa khát vọng đó, kinh tế biển sẽ là động lực tăng trưởng chiến lược và không gian phát triển chủ đạo của tỉnh.

Chúng tôi kỳ vọng Quảng Ninh sẽ hình thành hệ sinh thái kinh tế biển hiện đại gồm du lịch biển quốc tế, logistics, cảng biển, công nghiệp ven biển, nuôi trồng thủy sản biển; kinh tế đảo, năng lượng sạch và các ngành dịch vụ biển chất lượng cao.

Quan trọng hơn, Quảng Ninh mong muốn trở thành địa phương đi đầu trong hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 36-NQ/TW; góp phần khẳng định vị thế Việt Nam là quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển và phát triển thịnh vượng dựa trên biển.

Với khát vọng phát triển lớn, quyết tâm chính trị cao cùng sự đồng hành của Trung ương, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân, Quảng Ninh tin tưởng sẽ tiếp tục tạo nên những bước phát triển đột phá, trở thành cực tăng trưởng biển năng động và trung tâm kinh tế biển hiện đại của khu vực trong tương lai.

Xin trân trọng cảm ơn ông!