Áp lực về nguồn nước trong trồng hành, tỏi ở Lý Sơn

Từ đầu tháng 4/2026 đến nay, trên đảo Lý Sơn liên tục xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài. Trên những cánh đồng hành, tỏi ở xã đảo, nông dân tất bật vận hành máy bơm, kéo đường ống dẫn nước để duy trì độ ẩm cho cây trồng. Không khí chống hạn diễn ra khẩn trương khi nguồn nước ngầm ngày càng chịu áp lực lớn.

Gia đình ông Lê Thanh Tiễn, ở thôn Đông An Vĩnh, đặc khu Lý Sơn hiện canh tác hơn 5 sào hành, tỏi. Sau khi thu hoạch vụ tỏi cuối tháng 3, gia đình ông tiếp tục xuống giống vụ hành mới. Theo ông Tiễn, trong điều kiện nắng nóng gay gắt, cây hành cần được tưới thường xuyên để đảm bảo sinh trưởng.

Nguồn nước tưới của gia đình chủ yếu lấy từ giếng Ông Lý - một trong những giếng nước lớn trên đảo. Tuy nhiên, vào cao điểm sản xuất, hàng chục hộ dân cùng khai thác nguồn nước tại đây khiến việc sử dụng phải tính toán tiết kiệm hơn. Nhiều hộ kéo đường ống dài hàng cây số để dẫn nước về ruộng.

Không chỉ tiết kiệm nước, người dân trên đảo còn chủ động điều chỉnh cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện thời tiết. Theo kinh nghiệm địa phương, hành có thể sản xuất 3 vụ mỗi năm, trong khi tỏi chỉ trồng 1 vụ. Những năm nắng hạn kéo dài, nhiều hộ giảm diện tích hành hoặc chuyển sang trồng bắp và các loại cây cần ít nước hơn nhằm giảm áp lực lên nguồn nước ngầm.

Một trong những đặc trưng canh tác ở Lý Sơn là kỹ thuật phủ cát trắng trên mặt ruộng. Không chỉ tạo nên hương vị đặc trưng cho hành, tỏi Lý Sơn, lớp cát còn giúp giữ ẩm, giảm nhiệt cho đất và hạn chế bốc hơi nước trong mùa nắng nóng.

Ông Nguyễn Thành Dũng, nông dân có nhiều năm trồng hành, tỏi tại thôn Đông An Vĩnh cho biết, sản xuất nông nghiệp trên đảo phụ thuộc rất lớn vào nguồn nước. Gia đình ông hiện canh tác hơn 1ha hành, tỏi và luôn chủ động các biện pháp chống hạn như khoan giếng, đào giếng, chia nhỏ diện tích canh tác và ưu tiên chăm sóc những vùng có điều kiện tưới thuận lợi.

Theo ông Dũng, nhiều hộ dân hiện đã đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, lựa chọn tưới vào sáng sớm hoặc buổi tối để giảm thất thoát nước. Các ruộng được tưới luân phiên nhằm duy trì độ ẩm cho đất nhưng vẫn tiết kiệm nguồn nước khai thác.Không chỉ phục vụ sản xuất nông nghiệp, vấn đề đảm bảo nước sinh hoạt cho người dân cũng được địa phương đặc biệt quan tâm. Tại khu vực Đảo Bé, nhiều hộ dân đã xây dựng bể ngầm chứa nước mưa để sử dụng trong mùa khô. Hệ thống hồ chứa nước ngọt trên đảo hiện cũng góp phần giảm đáng kể tình trạng thiếu nước sinh hoạt cho người dân.

Ông Nguyễn Văn Huy, Chủ tịch UBND đặc khu Lý Sơn cho biết, trước mắt địa phương đang triển khai xây dựng thêm hai bể chứa nước mưa quy mô lớn, dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Đồng thời, dự án hệ thống bể chứa nước mưa với tổng vốn khoảng 75 tỷ đồng cũng đang được tái khởi động nhằm tăng khả năng tích trữ nước cho đảo.

Theo lãnh đạo địa phương, về lâu dài, Lý Sơn sẽ đầu tư nhà máy khử nước biển thành nước ngọt theo quy hoạch phát triển du lịch đã được phê duyệt, đáp ứng nhu cầu nước sinh hoạt và dịch vụ khi lượng khách du lịch tăng cao trong tương lai.

Bên cạnh đó, chính quyền địa phương cũng tăng cường quản lý khai thác nước ngầm nhằm bảo vệ tài nguyên nước. Từ ngày 1/7/2025, đặc khu Lý Sơn đã chấm dứt tình trạng khoan giếng tràn lan để hạn chế suy giảm và ô nhiễm nguồn nước ngầm do tác động của sản xuất nông nghiệp và môi trường.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, bài toán an ninh nguồn nước tại đảo tiền tiêu Lý Sơn không chỉ là vấn đề dân sinh mà còn gắn với phát triển nông nghiệp bền vững và du lịch xanh. Việc chủ động tích trữ nước mưa, sử dụng nước tiết kiệm và kiểm soát khai thác nước ngầm được xem là những giải pháp cấp thiết để đảo thích ứng với tình trạng hạn hán ngày càng khốc liệt.