50 năm thành lập, thủy lợi Ninh Thuận không ngừng song hành cùng nông dân

Đầu tư mạnh cho thủy lợi

Công ty TNHH MTV Khai thác công trình Thủy lợi Ninh Thuận (Khánh Hòa) đang quản lý 23 hồ chứa (không tính hồ chứa nước Sông Than) có tổng dung tích chứa gần 410 triệu m3, 32 trạm bơm điện, 4 hệ thống đập dâng lấy nước trên sông Cái và một số đập dâng thời vụ, với tổng chiều dài công trình chuyển nước trên 1.066 km có nhiệm vụ cung cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, nước sinh hoạt, nước phục vụ phát triển kinh tế, xã hội các địa phương phía Nam tỉnh (Ninh Thuận cũ). Sau 50 năm thành lập và phát triển với nhiều tên gọi, mô hình hoạt động, Công ty đã vượt qua nhiều khó khăn, thử thách để song hành cùng nông dân trong sản xuất nông nghiệp, đóng góp không nhỏ vào sự phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh.

Theo ông Nguyễn Công Xưng, Chủ tịch Công ty TNHH MTV khai thác Công trình Thủy lợi Ninh Thuận, giai đoạn trước năm 2010, do nguồn vốn đầu tư cho các công trình thủy lợi có hạn, nên trên địa bàn chỉ có 13 hồ chứa nước với tổng dung tích thiết kế hơn 127 triệu m3, các hồ chứa chủ yếu tập trung trên địa bàn Ninh Phước và Ninh Hải; vùng miền núi Bác Ái chỉ có hồ chứa nước Sông Sắt, riêng Ninh Sơn chưa được đầu tư xây dựng hồ chứa.

Do đó, nguồn nước tích trữ phục vụ sản xuất vào thời điểm ấy còn rất hạn chế, nhiều vùng không có hệ thống thủy lợi cấp nước, sản xuất nông nghiệp chủ yếu trông vào nước trời, nên chỉ sản xuất được 1 vụ/năm vào mùa mưa. Hệ thống kênh dẫn nước chủ yếu là kênh đất, một số tuyến kênh làm bằng bê tông hoặc đá xây đã xuống cấp nên nguồn nước bị thất thoát lớn; diện tích tưới chủ động nước trong hệ thống công trình thủy lợi chỉ khoảng hơn 60.000 ha. Tình trạng hạn hán, thiếu nước thường xuyên xảy ra, cụ thể là các đợt hạn hán trầm trọng xảy ra vào các năm 2002 - 2003, 2004 - 2005 gây thiệt hại cho nền kinh tế của địa phương.

Từ năm 2010 cho đến năm 2018, được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận cũ đã được đầu tư xây dựng nhiều công trình thủy lợi, bao gồm các hồ chứa lớn và vừa như các hồ: Trà Co, Phước Trung, Phước Nhơn, Bà Râu, Sông Biêu, Núi Một,  Lanh Ra, Cho Mo…

Đặc biệt, từ năm 2018, hệ thống thủy lợi Tân Mỹ trên địa bàn được đưa vào vận hành, đây là hệ thống thủy lợi tiên tiến, hiện đại nhất Việt Nam với gần 30 km hệ thống đường ống thép dẫn nước có đường kính hơn 2m; hồ chứa nước Sông Cái có dung tích hơn 219 triệu m3. Ngoài nhiệm vụ tưới trực tiếp cho cho 7.480 ha đất nông nghiệp, công trình này còn có nhiệm vụ hết sức quan trọng là bổ sung nước cho các hệ thống thủy lợi thường xuyên bị thiếu nước bao gồm các hồ chứa: Cho Mo, Ông Kinh, Sông Trâu, Bà Râu; đặc biệt là bổ sung nguồn nước chủ động cho hệ thống thủy lợi Nha Trinh - Lâm Cấm giúp vùng Ninh Thuận chủ động nguồn nước phục vụ sản xuất, dân sinh, phát triển kinh tế liên các vùng phía bắc Khánh Hòa.

Cũng theo ông Xưng, tỉnh Khánh Hòa hiện đang tập trung triển khai đầu tư xây dựng các công trình liên thông chuyển nước như:  Tuyến đường ống chuyển nước từ hồ Sông Cái của hệ thống thủy lợi Tân Mỹ về hồ Ông Kinh, Sông Trâu và Bà Râu để đảm bảo nguồn nước cho khu vực phía bắc tỉnh; đầu tư tuyến đường ống chuyển nước từ Sông Than về hồ Lanh Ra; tới đây, Khánh Hòa tiếp tục đầu tư đường ống chuyển nước về hồ Bầu Zôn và Tà Ranh và tuyến ống chuyển nước từ hồ Tân Giang về Sông Biêu để đảm bảo nguồn nước cho khu vực phía Nam.

Đồng ruộng thoát cảnh “khát nước”

Ông Nguyễn Công Xưng, Chủ tịch Công ty TNHH MTV khai thác Công trình Thủy lợi Ninh Thuận, cho biết thêm: Nhờ có hệ thống thủy lợi được đầu tư ngày càng hoàn thiện mà vùng đất Ninh Thuận cũ với đặc thù khí hậu thời tiết khắc nghiệt, thiếu mưa, thừa nắng; tình trạng thiếu nước, hạn hán thường xuyên diễn ra thì đến nay đã hoàn toàn chủ động được nguồn nước phục vụ sản xuất, diện tích cấp nước chủ động từ các công trình thủy lợi tăng lên đến 79.600 ha. Lượng nước cấp cho sinh hoạt, chăn nuôi, dịch vụ và các ngành kinh tế trọng điểm của tỉnh với tổng sản lượng mỗi năm khoảng gần 40 triệu m3.

“Hệ thống các công trình thủy lợi đã góp phần đưa những vùng đất hoang hóa nay đã phủ một màu xanh bạt ngàn; năng suất, sản lượng và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, thuỷ sản ngày càng tăng cao, đồng thời góp phần phòng chống giảm nhẹ thiên tai và phục vụ cho những ngành kinh tế của tỉnh phát triển bền vững”, ông Nguyễn Công Xưng chia sẻ.

Năm 2025, Công ty TNHH MTV khai thác Công trình Thủy lợi Ninh Thuận đã triển khai một số giải pháp để đảm bảo nguồn nước phục vụ cho sản xuất nông nghiệp và các ngành kinh tế trọng điểm của tỉnh như: Tổ chức vận hành, điều tiết các hồ chứa nước theo đúng quy trình được UBND tỉnh phê duyệt, vừa đảm bảo an toàn hồ chứa nước và vùng hạ du vừa đảm bảo tích trữ đủ nguồn nước cấp cho dân sinh và sản xuất theo kế hoạch năm.

Xây dựng điều chỉnh lịch vận hành theo khung giờ thấp điểm quy định của điện lực để giảm chi phí vận hành; thường xuyên phối hợp chặt chẽ với các địa phương, hợp tác xã, tổ đội dùng nước (PIM) xây dựng lịch điều tiết nước cho từng tuyến kênh, từng xứ đồng, đáp ứng kịp thời các nhu cầu dùng nước trong kế hoạch, góp phần đáng kể trong phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh nói chung, phía Nam tỉnh nói riêng.

Năm 2025, diện tích tưới của Công ty đạt được hơn 82.500 ha, đạt 103,64% so kế hoạch; tổng doanh thu đạt 115 tỷ đồng, đạt 107,28% so kế hoạch; nộp Ngân sách gần 4,9 tỷ đồng, đạt 132,27% so kế hoạch; lợi nhuận trước thuế hơn 6 tỷ đồng, đạt 113,92% so kế hoạch; thu nhập bình quân: 8,7 triệu đồng/người/tháng, đạt 116% so với kế hoạch.

Trong quá trình xây dựng và trưởng thành, Công ty TNHH MTV Khai thác Công trình Thủy lợi Ninh Thuận luôn chú trọng công tác áp dụng khoa học - công nghệ hiện đại, vào vận hành công trình; đồng thời không ngừng đào tạo, nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ công nhân viên. Nắm bắt xu thế sử dụng công nghệ Scada (hệ thống giám sát mức nước tự động) trong khai thác công trình thủy lợi; chủ động tìm tòi, đầu tư vào việc phát triển các hệ thống đo nước tự động để tăng khả năng kiểm soát, quản lý, sử dụng và bảo vệ nguồn nước có hiệu quả.

“Những công nghệ nói trên giúp kiểm soát được nguồn nước tại một số điểm chính trong hệ thống, từ đó đưa ra các quyết định điều hành, tưới tiêu hợp lý, mang lại hiệu quả đặc biệt trong công tác quản lý vận hành. Riêng công nghệ Scada đã phát huy được độ chính xác, tiết kiệm được sức người và chi phí. Bên cạnh đó, Công ty có những chính sách phù hợp để khích lệ sự sáng tạo, phát huy lợi thế của mỗi cán bộ công nhân viên. Nhiều đề tài, sáng kiến do cán bộ, công nhân viên Công ty đề xuất được đánh giá cao, đem lại lợi ích kinh tế, đi vào thực tế, đặc biệt khắc phục được nhiều khó khăn trong công tác quản lý, bảo vệ, duy tu bảo dưỡng các công trình thủy lợi. Với những thành tích đạt được, Công ty vinh dự được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba cùng nhiều bằng khen của tỉnh tặng tập thể và các cá nhân có thành tích xuất sắc trong hoạt động sản xuất, kinh doanh”, ông Nguyễn Công Xưng chia sẻ.