Vụ tỏi đông xuân 2025 - 2026 tại đặc khu Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi) đang bước vào cao điểm thu hoạch với nhiều tín hiệu tích cực về năng suất. Tuy nhiên, niềm vui được mùa của người trồng tỏi trên đảo chưa trọn vẹn khi giá bán thấp, đầu ra bấp bênh, bài toán “được mùa, mất giá” tiếp tục lặp lại.
Hiện đang thời điểm thu hoạch rộ tỏi vụ đông xuân ở đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi). Ảnh: L.K.
Những ngày này, trên khắp các cánh đồng tỏi ở Lý Sơn, không khí thu hoạch diễn ra khẩn trương. Người dân tranh thủ thời tiết thuận lợi để nhổ tỏi, bó thành từng chùm, vận chuyển về nhà phơi. Nhờ điều kiện thời tiết năm nay tương đối ổn định, ít sâu bệnh, nhiều diện tích tỏi sinh trưởng tốt, cho năng suất cao hơn so với một số vụ trước.
Gia đình ông Đặng Hạnh (trú thôn Tây An Hải, đặc khu Lý Sơn) đang tất bật thu hoạch những sào tỏi cuối vụ. Theo ông Hạnh, bình quân mỗi sào năm nay đạt từ 500 đến 600kg tỏi tươi - mức năng suất được xem là khá. Tuy nhiên, điều khiến ông và nhiều nông dân khác trăn trở là giá bán lại không tương xứng với công sức và chi phí đầu tư. Hiện giá tỏi tươi chỉ dao động từ 30.000 đến 35.000 đồng/kg, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng của người trồng.
Năm nay thời tiết thuận lợi nên tỏi đạt năng suất cao. Ảnh: L.K.
Theo tính toán của nông dân, một sào tỏi hiện phải đầu tư khoảng 20 triệu đồng, bao gồm chi phí giống, phân bón, công lao động và nước tưới. Với mức đầu tư này, giá tỏi phải đạt từ 50.000 đồng/kg trở lên mới có lãi. Giá bán thấp khiến nhiều hộ chỉ hòa vốn, thậm chí thua lỗ nếu gặp thêm rủi ro thời tiết hay sâu bệnh.
Không chỉ đối mặt với biến động thị trường, người trồng tỏi Lý Sơn còn chịu áp lực từ chi phí sản xuất ngày càng tăng. Bà Phạm Thị Thy (trú thôn Tây An Hải, đặc khu Lý Sơn) cho biết, trước đây cây tỏi từng giúp nhiều gia đình làm giàu nhưng hiện nay việc canh tác trở nên khó khăn hơn. Đất đai sau nhiều năm khai thác liên tục đã giảm độ màu mỡ, đòi hỏi phải đầu tư nhiều hơn phân bón và nước tưới. Nếu trước kia chỉ cần tưới vài lần là cây phát triển tốt thì nay phải tưới thường xuyên, chi phí theo đó cũng tăng lên đáng kể.
Dù được mùa nhưng giá tỏi năm nay xuống thấp nên người dân hầu như không có lãi. Ảnh: L.K.
Bên cạnh đó, diện tích trồng tỏi ở nhiều địa phương khác tăng khiến nguồn cung trên thị trường dồi dào hơn, tạo áp lực cạnh tranh lớn đối với tỏi Lý Sơn. Dù nổi tiếng về chất lượng và thương hiệu, nhưng khi chưa xây dựng được chuỗi tiêu thụ ổn định, tỏi Lý Sơn vẫn phụ thuộc nhiều vào thương lái, dẫn đến tình trạng giá cả bấp bênh.
Theo UBND đặc khu Lý Sơn, vụ tỏi đông xuân năm nay toàn đảo xuống giống khoảng 314ha. Đến thời điểm hiện tại, người dân đã thu hoạch hơn một nửa diện tích, năng suất ước đạt khoảng 80 tạ/ha, được đánh giá là vụ thắng lợi về sản lượng. Tuy nhiên, giá thu mua thấp đang ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và tâm lý của nông dân.
Là cây trồng chủ lực ở đảo Lý Sơn nhưng để người dân gắn bó lâu dài với cây tỏi cần thị trường tiêu thụ ổn định hơn. Ảnh: L.K.
Ông Nguyễn Đạo, Phó Chủ tịch UBND đặc khu Lý Sơn cho rằng, để tránh điệp khúc được mùa, mất giá, cần sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và doanh nghiệp trong việc tìm kiếm, mở rộng thị trường tiêu thụ. Trong đó, việc xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, đẩy mạnh chế biến sâu và quảng bá thương hiệu tỏi Lý Sơn là những hướng đi cần thiết.
“Địa phương rất mong có thêm nhiều doanh nghiệp đồng hành để xây dựng chuỗi tiêu thụ ổn định, nâng cao giá trị thương hiệu tỏi Lý Sơn, qua đó giúp người dân có thu nhập ổn định và yên tâm gắn bó lâu dài với cây trồng chủ lực này”, ông Nguyễn Đạo nói.
