Tháng 4/2026 ghi nhận tình trạng nắng nóng đạt đỉnh tại nhiều khu vực trên cả nước, kéo theo nguy cơ cháy rừng gia tăng ở mức cao nhất.
Theo báo cáo của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, nhiệt độ ban ngày phổ biến từ 36 đến 40°C, một số nơi tại Bắc Trung bộ có thể vượt 41°C khi gió Lào hoạt động mạnh. Cùng với đó, độ ẩm không khí giảm sâu dưới 50%, thậm chí xuống dưới 30% vào những ngày có gió khô, tạo điều kiện thuận lợi để cháy rừng bùng phát và lan nhanh trên diện rộng.
Nhiều địa phương đang được cảnh báo ở cấp V - cấp cực kỳ nguy hiểm, mức cao nhất trong thang cảnh báo cháy rừng.
Kiểm lâm tỉnh An Giang nâng nguy cơ cảnh báo cháy rừng. Ảnh: Trung Chánh.
Nguy cơ cháy rừng hiện diện rõ tại nhiều vùng trên cả nước. Bắc Trung bộ là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của gió Lào, trong đó Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị liên tiếp ghi nhận các vụ cháy rừng quy mô lớn trong những năm trước. Đặc điểm rừng thông, keo cùng lớp thảm cỏ khô khiến lửa dễ bắt và lan nhanh.
Tại Tây Nguyên, tháng 4 là thời điểm cuối mùa khô, thực bì gồm cỏ và lá khô tích tụ dày sau nhiều tháng không mưa, làm gia tăng nguy cơ cháy tại các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng, nhất là ở các khu rừng thông và rừng khộp.
Ở khu vực Đông Nam bộ và đồng bằng sông Cửu Long, các cánh rừng tràm như U Minh Thượng, U Minh Hạ và nhiều khu rừng đặc dụng tại An Giang, Cà Mau đang ở mức cảnh báo cao, trong đó lớp than bùn khô dưới rừng tràm khi bắt lửa có thể cháy âm ỉ nhiều ngày và rất khó dập tắt.
Tại Trung du và miền núi phía Bắc, các tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai cũng đối mặt nguy cơ gia tăng cháy rừng trong điều kiện thời tiết hanh khô, đặc biệt khi người dân bước vào mùa đốt nương rẫy đầu vụ.
Bên cạnh yếu tố thời tiết, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm còn chỉ ra nguyên nhân gây cháy rừng trong mùa nắng nóng vẫn xuất phát từ hoạt động của con người. Việc đốt nương rẫy và đốt thực bì là tác nhân phổ biến nhất, đặc biệt nguy hiểm khi gặp gió mạnh, khiến lửa lan nhanh vào rừng.
Nhiều địa phương đã ban hành lệnh cấm đốt nương trong mùa khô, nhất là tại khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Ngoài ra, những sơ suất trong sinh hoạt như vứt tàn thuốc, đốt vàng mã hoặc nấu ăn gần rừng trong những ngày gió khô cũng có thể gây ra hỏa hoạn.
Trong điều kiện thời tiết cực đoan, khi nhiệt độ vượt 40°C và độ ẩm xuống dưới 30%, nguy cơ cháy càng tăng cao, thậm chí những tác động nhỏ cũng có thể trở thành nguồn phát lửa.
Trước thực trạng này, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm khuyến cáo người dân tuyệt đối không đốt lửa, không hút thuốc trong và gần rừng trong mùa khô nắng nóng, không đốt nương rẫy khi có gió mạnh hoặc chưa được phép của cơ quan chức năng.
Đồng thời, nhanh chóng thông báo cho lực lượng kiểm lâm, cảnh sát phòng cháy chữa cháy khi phát hiện cháy. Việc tự ý vào rừng khi cảnh báo cháy ở cấp IV, cấp V cũng nên hạn chế.
Đối với chủ rừng và các đơn vị quản lý, nhiệm vụ trọng tâm là tăng cường tuần tra, canh gác tại các khu vực trọng điểm, đặc biệt trong những ngày cảnh báo cháy ở cấp cao. Phát dọn đường băng cản lửa, làm sạch thực bì khô gần khu dân cư. Chuẩn bị đầy đủ phương tiện, dụng cụ chữa cháy và sẵn sàng phối hợp với lực lượng kiểm lâm, công an, quân đội khi có tình huống khẩn cấp.
Tại Việt Nam, hệ thống cảnh báo cháy rừng được phân thành 5 cấp độ, từ thấp đến cực kỳ nguy hiểm, trong đó cấp IV là nguy hiểm và cấp V là cực kỳ nguy hiểm. Việc phân cấp này dựa trên các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm không khí, tình trạng khô của thảm thực vật và nguy cơ phát sinh nguồn lửa trong thực tế.
