Từ chính sách đến hành động
Sáng 1/6, không khí tại buổi họp báo về chuỗi sự kiện hưởng ứng Ngày Môi trường và Đại dương thế giới 2026 trở nên nóng hơn bao giờ hết. Tại đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và UBND tỉnh Nghệ An đã công bố một kế hoạch hành động quy mô, bài bản, quyết tâm biến những thông điệp môi trường thành những chuyển biến thực chất trong đời sống.
Họp báo về chuỗi sự kiện hưởng ứng Ngày Môi trường và Đại dương thế giới diễn ra vào sáng 1/6. Ảnh: Tùng Đinh.
Nghệ An, vùng đất của gió Lào và cát trắng, đã được chọn làm trái tim của các hoạt động bảo vệ hành tinh năm nay. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp chia sẻ về lý do lựa chọn này rằng Nghệ An là địa phương có kinh tế biển phát triển mạnh, phù hợp với tinh thần của chuỗi hoạt động. Quan điểm của Bộ là các hoạt động không chỉ dừng ở tính chất phát động thường niên hay những phong trào hình thức, mà phải tạo được hiệu quả lan tỏa thực chất và đồng bộ từ trung ương tới địa phương.
Thông điệp năm 2026 rất rõ ràng là toàn cầu chung tay hành động vì khí hậu và Bảo tồn biển vững mạnh cho hành tinh xanh. Để hiện thực hóa điều đó, một hệ thống diễn đàn chuyên sâu đã được thiết lập.
Bà Nguyễn Thị Thiên Phương, Phó Cục trưởng Cục Môi trường cho biết, Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu sẽ là không gian đối thoại đa chiều, hướng tới tạo không gian trao đổi giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà khoa học và cộng đồng để thảo luận về chính sách, giải pháp và hành động thực tiễn, đặc biệt là các mô hình giảm phát thải khí nhà kính.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở các điểm nghẽn thể chế. Ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, thẳng thắn nhìn nhận 3 vướng mắc lớn cần tháo gỡ khi sửa Luật Tài nguyên, môi trường biển bao gồm sự chồng chéo pháp luật, bất cập trong phân bổ nguồn lực và thiếu thiết chế kiểm soát ô nhiễm đủ mạnh.
Quan điểm xuyên suốt là không đánh đổi môi trường, hệ sinh thái biển để lấy tăng trưởng kinh tế. Việc sửa đổi luật sẽ tạo hành lang pháp lý vững chắc cho phát triển kinh tế biển xanh.
Sức mạnh từ cộng đồng và đồng hành của doanh nghiệp
Điểm khác biệt nhất của năm 2026 chính là sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị. Lần đầu tiên, phong trào thi đua Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường được phát động với sự đồng hành sát sao của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Ông Cao Xuân Thạo, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam kỳ vọng vào sự chuyển biến mạnh mẽ từ cấp cơ sở khi cho rằng, muốn thành công phải có sự chung tay của các cấp, các ngành và từng người dân. Phong trào sẽ tránh đi vào lối mòn hình thức, tập trung vào các tiêu chí rất cụ thể như gia đình xanh - sạch - đẹp, khu dân cư xanh - sạch - đẹp và cấp xã xanh - sạch - đẹp.
Chuỗi sự kiện sẽ bùng nổ với Chương trình nghệ thuật đặc biệt Biển Việt Nam - Hành trình không gian xanh vào tối 5/6, dự kiến thu hút từ 3.000 đến 5.000 đại biểu. Ngay sau đó, sáng 6/6, lễ phát động sẽ không chỉ dừng lại ở các bài phát biểu mà là cuộc ra quân thực địa của 1.000 đại biểu làm sạch bờ biển và trồng rừng ngập mặn chắn sóng tại Nghi Lộc.
Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Ngọc Thạch trả lời các phóng viên tại buổi họp báo. Ảnh: Thu Trang.
Ông Nguyễn Ngọc Thạch, Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, Ban tổ chức thiết kế các hoạt động theo một chuỗi liên kết chặt chẽ. Diễn đàn được tổ chức trước như một kênh tham vấn chính sách và tiếp nhận ý kiến từ thực tiễn, sau đó là mít tinh và chương trình nghệ thuật nhằm thu hút tối đa sự hưởng ứng của cộng đồng.
Sau chuỗi sự kiện, báo sẽ tiếp tục phối hợp với các tổ chức đoàn thể và doanh nghiệp xây dựng các chương trình hành động thực tế hướng tới sản xuất xanh và tiêu dùng bền vững.
Hành trình tiến tới Net Zero sẽ không thể thiếu vai trò của những “sếu đầu đàn” trong nền kinh tế. Trong lĩnh vực năng lượng, những doanh nghiệp chủ lực như Petrovietnam cùng các đơn vị thành viên gồm PV GAS, PVOIL, BSR, Petrolimex, EVNGENCO3, Công ty Cổ phần Nhiệt điện An Khánh và Tập đoàn Xuân Thiện đang tiên phong thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, phát triển nhiên liệu sạch, năng lượng tái tạo và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Trong lĩnh vực công nghiệp sản xuất, vật liệu xây dựng và các giải pháp hạ tầng xanh, các doanh nghiệp như VNSTEEL, Thép Miền Nam, TISCO, Tôn mạ VNSTEEL Thăng Long, Tôn Phương Nam, VICEM, Vissai Ninh Bình, Vinachem, Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao, Giấy Kraft Vina, Tập đoàn Tân Á Đại Thành và Công ty Cổ phần Giải pháp Vật liệu Phoenix đang đẩy mạnh đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm thân thiện với môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải carbon trong toàn bộ chuỗi giá trị, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của ngành công nghiệp Việt Nam.
Theo bà Lê Thị Hồng Nhi - Phó Tổng Giám đốc Truyền thông, Đối ngoại và Phát triển bền vững, Unilever Việt Nam đã triển khai những chiến dịch truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng về phân loại rác tại nguồn. Ảnh: Thủy Nhi.
Khối nông nghiệp, thực phẩm và hàng tiêu dùng có sự tham gia tích cực của HABECO, Unilever Việt Nam, PVCFC, Việt Úc, Nestlé Việt Nam và Vedan Việt Nam, với nhiều sáng kiến về kinh tế tuần hoàn, quản lý tài nguyên bền vững, giảm thiểu rác thải nhựa và thúc đẩy sản xuất xanh.
Trong lĩnh vực giao thông, logistics, bất động sản và dịch vụ, các doanh nghiệp như THACO, Phú Quý Thăng Long, Công ty Vận tải biển Hà Tĩnh, Newland, Trường An và Thống Nhất Hà Nội đang từng bước thúc đẩy mô hình phát triển xanh, giao thông sạch, du lịch bền vững và hạ tầng thân thiện với môi trường.
Đồng hành cùng tiến trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế còn có các tổ chức tài chính như Agribank, BIDV, HDBank và SHB, góp phần cung cấp nguồn lực tài chính cho các dự án năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng xanh.
Đặc biệt, sự tham gia của Quỹ Vì Tương lai Xanh góp phần lan tỏa các sáng kiến môi trường, thúc đẩy các hoạt động cộng đồng và nâng cao nhận thức xã hội về phát triển bền vững, tạo nên sức mạnh cộng hưởng giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân trong hành trình hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Ban Tổ chức kỳ vọng chuỗi hoạt động sẽ tạo chuyển biến từ nhận thức sang hành động, từ cam kết sang thực thi, qua đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn, phát thải ròng bằng “0”... Ảnh minh họa.
Sự hiện diện của cộng đồng doanh nghiệp và tổ chức đa ngành cho thấy chuyển đổi xanh không còn là trách nhiệm riêng của một lĩnh vực mà đã trở thành xu thế tất yếu của nền kinh tế, nơi mỗi đơn vị đều đang chung tay kiến tạo một tương lai xanh, phát triển bền vững và thịnh vượng.
Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp một lần nữa nhấn mạnh yêu cầu cốt lõi về tính thực chất hiệu ứng phải lan tỏa sâu rộng đến từng người dân. Nhiều vấn đề môi trường hiện nay như bụi mịn, ô nhiễm không khí hay phân loại rác tại nguồn cần phải bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong cuộc sống hàng ngày.
Thứ trưởng cũng kỳ vọng những thông điệp và sáng kiến từ chuỗi sự kiện lần này sẽ tiếp tục đi vào đời sống, tạo chuyển biến thực sự trong nhận thức và hành động bảo vệ môi trường của mỗi người dân.
